Άγιος Πέτρος ο Μητροπολίτης Μόσχας και πάσης Ρωσίας

Πριν ακόμη γεννηθεί, η μητέρα του είδε σε όραμα ένα αρνί που ανάμεσα στα κέρατά του φύτρωνε δέντρο γεμάτο καρπούς, άνθη και φωτεινά κεριά. Όταν αργότερα έγινε μοναχός, ζωγράφισε με τα ίδια του τα χέρια την εικόνα που η Παναγία θα χρησιμοποιούσε για να τον ανεβάσει στον θρόνο της Ρωσίας. Καταγόταν από τη Βολυνία και οι γονείς του ήταν ευσεβείς χριστιανοί, βαθιά αφοσιωμένοι στην Εκκλησία.

Στα επτά του χρόνια τον έστειλαν να μάθει τα ιερά γράμματα, μα στην αρχή δυσκολευόταν πολύ στα μαθήματα. Οι γονείς του στενοχωριόνταν, χωρίς να γνωρίζουν πως ο Θεός ετοίμαζε για το παιδί μια άλλη, ανώτερη παιδεία. Μια νύχτα είδε στον ύπνο του έναν άνδρα με αρχιερατική στολή που τον πλησίασε με γλυκύτητα.

Του είπε να ανοίξει το στόμα του, άγγιξε τη γλώσσα του και γέμισε τον λάρυγγά του με μια θαυμαστή γλυκύτητα. Από εκείνη τη στιγμή ο μικρός Πέτρος άρχισε να κατανοεί με ευκολία όσα του δίδασκε ο δάσκαλός του. Σύντομα ξεπέρασε όλους τους συνομηλίκους του στη γνώση της Αγίας Γραφής.

Έτσι φάνηκε πως η σοφία του ήταν δώρο ουράνιο και όχι απλώς καρπός ανθρώπινης προσπάθειας. Δώδεκα χρονών μπήκε σε μοναστήρι κοντά στον τόπο της γέννησής του και αγκάλιασε με χαρά τη μοναχική ζωή. Κουβαλούσε νερό και ξύλα στο μαγειρείο, έπλενε τα τρίχινα ρούχα των αδελφών και δεν παρέλειπε ποτέ τον κανόνα του.

Πρώτος έφτανε στην εκκλησία και τελευταίος έφευγε, στεκόταν με ευλάβεια και άκουγε με προσοχή τις θείες Γραφές. Ποτέ δεν ακούμπησε στον τοίχο και υπάκουε με ταπείνωση στον γέροντά του. Με τον καιρό χειροτονήθηκε διάκονος και κατόπιν πρεσβύτερος, ενώ έμαθε και την τέχνη της αγιογραφίας.

Όταν ζωγράφιζε ιερές εικόνες, ο νους του ανέβαινε στα ουράνια και ξεχνούσε εντελώς τη γη. Μετά από αρκετά χρόνια, με την ευλογία του ηγουμένου, αναχώρησε για έναν έρημο τόπο κοντά στον ποταμό Ράτα. Εκεί έχτισε ναό στο όνομα του Σωτήρος Χριστού και γρήγορα συγκεντρώθηκαν γύρω του πολλοί αδελφοί.

Ο νέος ηγούμενος δίδασκε με πραότητα, μοίραζε γενναιόδωρα ελεημοσύνη και ποτέ δεν έδιωχνε κανέναν φτωχό από την πόρτα του. Η φήμη της αρετής του απλώθηκε σε όλη τη Βολυνία και έφτασε ώς τον πρίγκιπα Γεώργιο της Γαλικίας. Ο ίδιος ο άρχοντας ερχόταν συχνά στο μοναστήρι για να ακούσει τα λόγια του.

Κάποτε πέρασε από εκεί ο Μητροπολίτης Κιέβου Μάξιμος, καθώς περιόδευε τη ρωσική γη και στήριζε τους πιστούς. Ο Πέτρος τον υποδέχτηκε με τους αδελφούς του και του χάρισε μια εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που είχε αγιογραφήσει ο ίδιος. Ο άγιος Μάξιμος προσευχόταν κάθε μέρα μπροστά σε εκείνη την εικόνα για τη σωτηρία του λαού που του είχε εμπιστευτεί ο Θεός.

Όταν ο Μητροπολίτης κοιμήθηκε, ο θρόνος έμεινε για καιρό κενός και τότε ένας ηγούμενος ονόματι Γερόντιος επιχείρησε να τον αρπάξει. Πήρε τα αρχιερατικά άμφια, τη ράβδο και την εικόνα του Πέτρου, και ξεκίνησε για την Κωνσταντινούπολη ζητώντας τη χειροτονία. Ο πρίγκιπας Γεώργιος όμως παρακάλεσε τον ταπεινό ηγούμενο της Ράτας να ταξιδέψει και αυτός στην Πόλη.

Ο Πέτρος αρνιόταν για πολύ καιρό, μα τελικά υποχώρησε στις πιεστικές παρακλήσεις του πρίγκιπα και των ιεραρχών. Ενώ ο Γερόντιος ταλαιπωρούνταν στη θάλασσα από τρικυμίες και αντίθετους ανέμους, ο Πέτρος έπλεε σαν μέσα σε όνειρο. Μια νύχτα παρουσιάστηκε στον Γερόντιο η Παναγία μέσα από την εικόνα του και του είπε αυστηρά πως μάταια κοπίαζε.

Του φανέρωσε ότι ο ζωγράφος της εικόνας, ο ηγούμενος Πέτρος, ήταν εκείνος που θα ανέβαινε στον θρόνο του Κιέβου. Στην Κωνσταντινούπολη πατριάρχης ήταν τότε ο θαυμαστός Αθανάσιος, άνδρας στολισμένος με κάθε αρετή και πνευματική σύνεση. Όταν ο Πέτρος μπήκε στον ναό, ο χώρος γέμισε ξαφνικά με ουράνια ευωδία και ο πατριάρχης κατάλαβε αμέσως την αιτία.

Συγκάλεσε σύνοδο ιεραρχών, εξέτασε την υπόθεση και αναγνώρισε ομόφωνα τον Πέτρο άξιο της αρχιερωσύνης. Κατά τη χειροτονία το πρόσωπο του αγίου έλαμψε τόσο φωτεινά μέσα στον ναό, ώστε όλοι θαύμαζαν με δέος. Έπειτα έφτασε και ο Γερόντιος, παρέδωσε με ντροπή τα άμφια, τη ράβδο και την ιερή εικόνα, και διηγήθηκε όσα είχε δει στη θάλασσα.

Ο πατριάρχης δίδαξε τον νέο Μητροπολίτη με πατρική αγάπη και τον απέστειλε με τιμές στη ρωσική γη. Ο άγιος ξεκίνησε αμέσως το ποιμαντικό του έργο, μετακινούμενος συνεχώς από τόπο σε τόπο για να στηρίξει το ποίμνιό του. Ο εχθρός της σωτηρίας υποκίνησε εναντίον του κατηγορίες, ιδιαίτερα από τον επίσκοπο Τβερ Ανδρέα, που τον συκοφάντησε στον πατριάρχη.

Συγκλήθηκε σύνοδος στο Περεγιασλάβλ, όπου παρευρέθηκαν επίσκοποι, πρίγκιπες, ηγούμενοι και πλήθος λαού. Η συκοφαντία αποκαλύφθηκε ολοκληρωτικά μπροστά σε όλους και ο ψευδομάρτυρας ντροπιάστηκε δημόσια. Ο Πέτρος όμως δεν κράτησε καμιά πικρία και τον συγχώρησε με αγάπη, διδάσκοντας ταυτόχρονα όλη τη σύνοδο.

Ο άγιος αντιμετώπισε ακόμη και έναν αιρετικό ονόματι Σεΐτ, που κήρυττε διδασκαλία αντίθετη με την Ορθόδοξη πίστη της Εκκλησίας. Τον αφόρισε και ο κακόδοξος βρήκε γρήγορα οικτρό τέλος, όπως είχε προφητεύσει ο ιεράρχης. Στη συνέχεια ο άγιος επισκέφθηκε τη Μόσχα, που τότε κυβερνούσε ο ευσεβής μεγάλος πρίγκιπας Ιωάννης ο γιος του Δανιήλ.

Ο άρχοντας αγαπούσε τους ναούς, βοηθούσε τους φτωχούς και μελετούσε με πόθο τα ιερά βιβλία της Εκκλησίας. Ο Πέτρος αγάπησε ιδιαίτερα αυτή την πόλη και έμενε εκεί συχνότερα από όπου αλλού. Συμβούλεψε τον πρίγκιπα να χτίσει στη Μόσχα πέτρινο ναό προς τιμήν της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Του προφήτευσε πως, αν τον ακούσει, θα δοξαστεί περισσότερο από όλους τους άλλους άρχοντες της εποχής του. Του είπε ακόμη πως οι ιεράρχες θα κατοικήσουν εκεί, ο Θεός θα δοξαστεί στην πόλη και τα δικά του οστά θα αναπαυθούν μέσα στον ναό. Ο πρίγκιπας υπάκουσε με χαρά και ξεκίνησε αμέσως την οικοδομή του μεγάλου καθεδρικού ναού.

Κάθε μέρα ο άγιος επόπτευε ο ίδιος τις εργασίες, για να προχωρά το έργο χωρίς διακοπή. Η Μόσχα έγινε έτσι το νέο πνευματικό κέντρο της ρωσικής γης. Λίγο πριν την κοίμησή του ο πρίγκιπας Ιωάννης είδε ένα παράξενο όνειρο που τον τάραξε βαθιά.

Είδε ένα ψηλό βουνό σκεπασμένο με χιόνι, και ξαφνικά το χιόνι έλιωσε και χάθηκε εντελώς. Όταν διηγήθηκε το όραμα στον άγιο, εκείνος εξήγησε πως το ψηλό βουνό ήταν ο πρίγκιπας και το χιόνι ο ίδιος ο ταπεινός ιεράρχης. Με θεϊκή αποκάλυψη ο Πέτρος γνώριζε ήδη την κοίμησή του και ετοίμασε με τα ίδια του τα χέρια τον τάφο του στον νέο ναό.

Όταν έφτασε η ώρα, τέλεσε τη θεία λειτουργία και μνημόνευσε όλους τους ευσεβείς άρχοντες και χριστιανούς της ρωσικής γης. Μοίρασε γενναιόδωρα ελεημοσύνες σε φτωχούς, μοναστήρια, εκκλησίες και κληρικούς, αδειάζοντας όλα τα θησαυροφυλάκια. Όταν ένιωσε το σώμα του να εξασθενεί, κάλεσε τον αξιωματούχο Βελιαμίνωφ, που διοικούσε τότε τη Μόσχα κατά την απουσία του πρίγκιπα.

Του παρέδωσε ένα πουγκί με χρήματα για να ολοκληρωθεί η οικοδομή του ιερού ναού. Έπειτα άρχισε να ψάλλει τον εσπερινό με ήρεμη φωνή και προσευχόμενος ύψωσε τα χέρια του στον ουρανό. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή η ψυχή του παραδόθηκε στον Κύριο.

Ο πρίγκιπας έσπευσε με δάκρυα και όλη η πόλη πενθούσε τον αγαπημένο της ποιμένα. Καθώς μετέφεραν το τίμιο σκήνωμα στον ναό, κάποιος άπιστος πλησίασε και άρχισε νοερά να ειρωνεύεται την τιμή που αποδιδόταν στον νεκρό. Σκεφτόταν με αμφιβολία γιατί ο πρίγκιπας και τόσος λαός συνόδευαν με ευλάβεια έναν απλό κεκοιμημένο.

Τότε όμως είδε ξαφνικά τον άγιο καθισμένο πάνω στο νεκροκρέβατο, να ευλογεί το πλήθος δεξιά και αριστερά. Πίστεψε αμέσως με δάκρυα και διηγήθηκε σε όλους όσα είχε δει με τα ίδια του τα μάτια. Το ιερό λείψανο εναποτέθηκε στον πέτρινο τάφο που είχε ετοιμάσει ο ίδιος ο άγιος μέσα στον καθεδρικό ναό.

Από εκείνη τη στιγμή άρχισαν να αναβλύζουν θαύματα για όσους προσέρχονταν με πίστη. Ένας νέος που είχε από τη γέννησή του παράλυτα και ακίνητα χέρια ήρθε με δάκρυα στον τάφο. Αμέσως τα χέρια του δυνάμωσαν και έγιναν εντελώς υγιή, σαν να μην είχαν πάθει ποτέ τίποτα.

Ο άγιος θεράπευσε επίσης έναν συγκύπτοντα και χάρισε ακοή σε έναν κωφό προσκυνητή. Σε άλλον, που για πολλά χρόνια ήταν τυφλός, άνοιξαν ξαφνικά τα μάτια μέσα στον ναό. Η Εκκλησία της Ρωσίας τον ανακήρυξε επίσημα άγιο επί του Μητροπολίτη Θεογνώστου, λίγα μόλις χρόνια μετά την κοίμησή του.

Τα τίμια λείψανά του αναπαύονται έως σήμερα στον καθεδρικό ναό της Κοιμήσεως, προσφέροντας ίαση και παρηγοριά σε όσους τρέχουν με πίστη κοντά τους.