Διονύσιος ο Ζακυνθινός, ο Άγιος της Συγγνώμης

Όταν ο δολοφόνος του αδελφού του χτύπησε αλαφιασμένος την πόρτα του μοναστηριού, ο Διονύσιος όχι μόνο τον έκρυψε από τους διώκτες, αλλά τον φυγάδευσε κιόλας με αγάπη πατέρα. Από εκείνη τη στιγμή έμεινε γνωστός στη Ζάκυνθο ως ο Άγιος της Συγγνώμης, ο πιο τρυφερός μάρτυρας της χριστιανικής συγχωρητικότητας. Καταγόταν από εύπορη και αρχοντική οικογένεια του νησιού, με γονείς τον Μώκιο και την Παυλίνα Σιγούρο, που είχαν διακριθεί στους αγώνες των Βενετών εναντίον των Τούρκων.

Το κατά κόσμον όνομά του ήταν Δραγανίγος, ενώ είχε δύο αδέλφια, τον Κωνσταντίνο και τη Σιγούρα. Από μικρός έδειξε σπάνια κλίση στα γράμματα και στην αρετή, μελετώντας με πάθος τον λόγο του Ευαγγελίου. Μόλις ενηλικιώθηκε άρχισε να διδάσκει τον θείο λόγο και να συντρέχει με ζήλο τους φτωχούς συμπατριώτες του.

Η ψυχή του όμως ζητούσε κάτι βαθύτερο και σιωπηλότερο από τη φασαρία του κόσμου. Έτσι έφυγε για τη βασιλική Μονή των Στροφάδων, λίγα μίλια νότια της Ζακύνθου, όπου εκάρη μοναχός με το όνομα Δανιήλ. Εκεί παραδόθηκε στις αγρυπνίες, στη νηστεία και στη μελέτη των Γραφών, ξεπερνώντας σε άσκηση ακόμα και τους έμπειρους πατέρες της μονής.

Παρότι ένιωθε ανάξιος για την ιεροσύνη, ο Διονύσιος χειροτονήθηκε ιερέας από τον επίσκοπο Κεφαλληνίας και Ζακύνθου Θεόφιλο. Λίγα χρόνια αργότερα, καθώς αναζητούσε καράβι από την Αθήνα για να ταξιδέψει προσκυνητής στους Αγίους Τόπους, η ζωή του πήρε άλλον δρόμο. Ο αρχιερέας των Αθηνών Νικάνορας τον άκουσε μια Κυριακή να κηρύττει με ασύλληπτη χάρη και αμέσως αναγνώρισε μέσα του τον γνήσιο ποιμένα.

Έπειτα από πολλές παρακλήσεις τον ανάγκασε να δεχθεί τη χειροτονία του σε επίσκοπο Αιγίνης, με την επίσημη έγκριση του Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης. Τότε έλαβε και το όνομα Διονύσιος, αφήνοντας πίσω τα όνειρα της ερημίας του. Ως επίσκοπος δίδασκε αδιάκοπα το ποίμνιό του και ένιωθε για κάθε πιστό σαν στοργικός πατέρας.

Η φήμη του απλωνόταν παντού, όμως ο ίδιος έμενε απλός, ταπεινός και φοβόταν τα ανθρώπινα εγκώμια. Καθώς οι κόποι τον κούρασαν και η δόξα τον ενοχλούσε, παραιτήθηκε από τον επισκοπικό θρόνο και γύρισε στη γενέτειρά του. Στη Ζάκυνθο, με εντολή του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, ανέλαβε προσωρινά τα καθήκοντα του εκλιπόντος επισκόπου του νησιού.

Μόλις εκλέχθηκε νέος αρχιερέας, αποσύρθηκε στη Μονή της Παναγίας της Αναφωνήτριας, ψηλά στα βουνά του νησιού. Εκεί, μόνος με τον Θεό, ξανάρχισε με ορμή νεανική την αυστηρή άσκηση και την αδιάλειπτη προσευχή. Δεν επέτρεπε σε κανέναν να μπει στο κελί του, παρά μόνο όταν έβγαινε εκείνος για ελεημοσύνη ή για διδασκαλία.

Ξεχώριζε για την αγάπη του προς τον πλησίον και για την πραότητα που σημάδευε ολόκληρη τη μορφή του. Οι οικογένειες Σιγούρου και Μονδίνου είχαν θανάσιμο μίσος και συμπλοκές συνέβαιναν συχνά μέσα στο μικρό νησί. Σε μία από αυτές δολοφονήθηκε ο αδελφός του Αγίου, ο ευγενής Κωνσταντίνος Σιγούρος.

Ο δολοφόνος, καταδιωκόμενος από τους συγγενείς του θύματος, έφτασε ξέπνοος στη Μονή της Αναφωνήτριας και ζήτησε προστασία από τον ηγούμενο. Δεν γνώριζε ότι ζητούσε άσυλο από τον ίδιο τον αδελφό του ανθρώπου που είχε σκοτώσει. Όταν τον ρώτησε ο Διονύσιος γιατί τρέμει τόσο, εκείνος ομολόγησε με δάκρυα την πράξη του και έδωσε το όνομα του θύματος.

Ο άγιος συγκλονίστηκε, συγκράτησε ωστόσο μέσα του τον πόνο της φύσης και τον πειρασμό της εκδίκησης. Μιμούμενος τον Χριστό που συγχώρησε τους σταυρωτές του, τον παρηγόρησε, τον οδήγησε στη μετάνοια και τον έκρυψε σε κρυφό κελί. Όταν λίγο αργότερα έφτασαν στη Μονή οι συγγενείς του Αγίου με οπλισμένους άνδρες, ο Διονύσιος προσποιήθηκε πως δεν γνώριζε τίποτα.

Έκλαψε μαζί τους για τον χαμένο αδελφό, τους παρηγόρησε με λόγια ειρήνης και τους έστρεψε σε λάθος κατεύθυνση μακριά από τον φυγά. Μόλις απομακρύνθηκε το πλήθος, οδήγησε τον δολοφόνο στην ακρογιαλιά, του έδωσε τρόφιμα και τον βοήθησε να ξεφύγει σε άλλον τόπο. Με τη χριστομίμητη αυτή πράξη απέτρεψε νέο έγκλημα και χάρισε στον φονιά την ευκαιρία της σωτηρίας.

Για τη μοναδική αυτή στιγμή ονομάστηκε από τους Ζακυνθινούς «Άγιος της Συγγνώμης» και το όνομα αυτό τον συνοδεύει ως σήμερα. Στολισμένος με τόσο υψηλές αρετές, έλαβε από τον Θεό και τη χάρη να επιτελεί θαύματα μεγάλα. Κάποτε σταμάτησε με την προσευχή του τη ροή πλημμυρισμένου ποταμού για να περάσει με τον μαθητή του.

Άλλοτε διέταξε να ανοιχθεί ο τάφος μιας γυναίκας που είχε πεθάνει υπό κατάρα και το λείψανο της παρέμενε άθικτο. Μετά την ευχή της συγχώρησης, το σώμα διαλύθηκε σε σκόνη, σύμφωνα με τον νόμο της φύσης. Με τη δύναμη της προσευχής του χάρισε επίσης σε δύσπιστους ψαράδες, που βλασφημούσαν εναντίον του Θεού, ένα θαυμαστό ψάρεμα και τους οδήγησε στη μετάνοια.

Ο Κύριος τον είχε προικίσει τόσο πλούσια με το χάρισμα της διοράσεως, ώστε αποκάλυπτε στους πιστούς τις αμαρτίες τους πριν προλάβουν να ομολογήσουν. Έφτασε σε βαθιά γεράματα, στα εβδομήντα πέντε του χρόνια, σκορπώντας γύρω του θαύματα, χαρά, ειρήνη και αγάπη ασύνορη. Παρέδωσε την ψυχή του στον Θεό στις δεκαεπτά Δεκεμβρίου, χίλια εξακόσια είκοσι δύο, μετά από οδυνηρή ασθένεια και έπειτα από χρόνια σκληρής άσκησης.

Είχε προείπει στους μαθητές του την ακριβή ημέρα της εκδημίας του και τους παρηγόρησε μέχρι τέλους. Σύμφωνα με την επιθυμία του, το σκήνωμά του μεταφέρθηκε στη Μονή των Στροφάδων για ταφή. Συνοδεύτηκε από ύμνους, δάκρυα και προσευχές αναρίθμητου πλήθους πιστών.

Λίγο αργότερα, ύστερα από πολλές εμφανίσεις του στον ηγούμενο και στους αδελφούς, αποφασίστηκε η εκταφή του ευλογημένου λειψάνου. Τότε φανερώθηκε το μεγάλο θαύμα, καθώς το σώμα του βρέθηκε ολόκληρο άφθαρτο, αναδίδοντας ουράνια ευωδία που γέμισε τη μονή. Αφού του ξαναφόρεσαν την επισκοπική στολή, εναπόθεσαν το ιερό σκήνωμα στον νάρθηκα του καθολικού της μονής, όπου παρέμεινε για χρόνια.

Στα χίλια επτακόσια δεκαεπτά, όταν το μοναστήρι των Στροφάδων καταστράφηκε από τις επιδρομές των Τούρκων πειρατών, οι μοναχοί μετέφεραν το άγιο λείψανο στη μητρόπολη της Ζακύνθου. Από τότε φυλάσσεται με βαθιά ευλάβεια στον ομώνυμο ναό του και αποτελεί καύχημα ολόκληρου του νησιού. Η αγιότητά του αναγνωρίσθηκε επίσημα από το Οικουμενικό Πατριαρχείο στα χίλια επτακόσια τρία, αν και ο λαός τον τιμούσε ως άγιο πολύ νωρίτερα.

Η ανακήρυξή του ως πολιούχου της Ζακύνθου έγινε με απόφαση της βενετσιάνικης Γερουσίας, μετά από πρόταση του προβλεπτή Φραγκίσκου Μανωλέσου. Τότε ορίστηκε επίσημη εορτή του η δεκάτη εβδόμη Δεκεμβρίου, ημέρα της κοιμήσεώς του, και η εικοστή τετάρτη Αυγούστου, ημέρα της μετακομιδής. Λέγεται πως ο άγιος βγαίνει συχνά από τη λειψανοθήκη και περπατά στο νησί, βοηθώντας όσους τον επικαλούνται με πίστη.

Οι σόλες των παντουφλών του φθείρονται και αντικαθίστανται κάθε τόσο με καινούργιες, ενώ οι παλιές κόβονται σε κομματάκια και μοιράζονται στους προσκυνητές ως ευλογία πολύτιμη.