Νίκων ο Ξηρός, ο αιχμάλωτος που εξαφανίστηκε

Τρία ολόκληρα χρόνια οι Πολοβέτσιοι έδεναν, έκαιγαν και άφηναν τον Νίκωνα στον ήλιο και στο χιόνι, για να λυγίσει και να ζητήσει λύτρα. Όταν όμως ο δήμιός του του έκοψε τα νεύρα των ποδιών, εκείνος έγινε ξαφνικά αόρατος και βρέθηκε στην εκκλησία της Λαύρας του Κιέβου. Ο όσιος Νίκων καταγόταν από το Κίεβο και γεννήθηκε σε πλούσια και ένδοξη οικογένεια της πόλης.

Από νωρίς όμως εγκατέλειψε όλα τα αγαθά του κόσμου και αφιερώθηκε ολόψυχα στον Χριστό. Έγινε μοναχός στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου και προόδευσε γρήγορα στην υπακοή και στην άσκηση. Παρέδωσε το θέλημα και τον λογισμό του στους πατέρες της μονής και έγινε έμπειρος αγωνιστής της πνευματικής ζωής.

Όταν όμως οι άγριοι Πολοβέτσιοι του χάνου Μπονιάκ εισέβαλαν στη ρωσική γη, ο όσιος αιχμαλωτίστηκε μαζί με τον άγιο Ευστράτιο και άλλους αδελφούς της μονής. Οι βάρβαροι τον οδήγησαν δεμένο στη χώρα τους και τον φύλαγαν αυστηρά, περιμένοντας πλούσια λύτρα από τους συγγενείς του στο Κίεβο. Ο όσιος όμως δεν ήθελε ούτε να σκεφτεί την εξαγορά του από ανθρώπινο χέρι.

Κάποτε έφτασε στη χώρα των Πολοβετσίων ένας φιλόχριστος πολίτης του Κιέβου, για να εξαγοράσει χριστιανούς αιχμαλώτους. Ο Νίκων όμως απέφυγε σταθερά αυτόν τον ευεργέτη και δεν δέχτηκε να ελευθερωθεί με χρήματα. Ο άνθρωπος εκείνος νόμισε ότι ο μοναχός είχε πλούσιους συγγενείς και προτιμούσε να εξαγοραστεί από εκείνους.

Όταν επέστρεψε στο Κίεβο, διηγήθηκε όλα τα σχετικά με τον αιχμάλωτο μοναχό. Τότε οι συγγενείς του οσίου έσπευσαν στους Πολοβέτσιους κουβαλώντας μαζί τους μεγάλους θησαυρούς. Ο Νίκων όμως τους απάντησε με σταθερότητα ότι, αν ο Θεός ήθελε την ελευθερία του, δεν θα τον είχε παραδώσει στα χέρια των βαρβάρων.

Πρόσθεσε ακόμη ότι, αν δεχόμαστε τα αγαθά από τον Κύριο, οφείλουμε να δεχόμαστε με ευγνωμοσύνη και τις θλίψεις. Οι συγγενείς τον επέπληξαν με πικρία και γύρισαν πίσω στο Κίεβο χωρίς να τον εξαγοράσουν. Από εκείνη τη στιγμή άρχισε για τον δούλο του Θεού μια άγρια περίοδος δοκιμασίας.

Οι Πολοβέτσιοι, βλέποντας ότι έχασαν την ελπίδα των χρημάτων, στράφηκαν εναντίον του με ανελέητη μανία. Τον έδεναν χειροπόδαρα με βαριές αλυσίδες και τον άφηναν χωρίς ψωμί και νερό για δύο και τρεις και περισσότερες ημέρες. Άλλοτε τον έκαιγαν με φωτιά, άλλοτε τον τραυμάτιζαν με μαχαίρια στο γυμνό κορμί του.

Το καλοκαίρι τον άπλωναν στο χώμα κάτω από τον καυτό ήλιο για τρεις ολόκληρες ημέρες. Τον χειμώνα τον πετούσαν στο χιόνι και τον άφηναν να παγώνει μέσα στην παγωνιά της στέππας. Αυτή η φρικτή ζωή κράτησε τρία ολόκληρα χρόνια, χωρίς διακοπή και χωρίς ανάσα.

Ο όσιος όμως δεν παραπονέθηκε ποτέ και ευχαριστούσε πάντοτε τον Θεό για κάθε πληγή και για κάθε στέρηση. Προσευχόταν αδιάκοπα και έλεγε με τα χείλη του τους ψαλμούς του Δαβίδ. Τότε ο Κύριος του φανέρωσε σε όραμα ότι σύντομα θα τον λύτρωνε δωρεάν από τα χέρια των βαρβάρων.

Του παρουσιάστηκε ο μάρτυρας Ευστράτιος, ο οποίος είχε σταυρωθεί από τους Εβραίους εμπόρους. Εκείνος του ανήγγειλε ότι την τρίτη ημέρα θα επέστρεφε στη μονή του. Όταν ο όσιος ανέφερε αυτή την αποκάλυψη στους Πολοβέτσιους, ο κύριός του τρόμαξε μήπως δραπετεύσει ο πολύτιμος αιχμάλωτος.

Έκοψε τότε τα νεύρα των ποδιών του και τον περιέβαλε με ισχυρή φρουρά οπλισμένων ανδρών. Η τρίτη ημέρα όμως ξημέρωσε φοβερή για τους βαρβάρους και θαυμαστή για τον δούλο του Θεού. Την έκτη ώρα, ενώ οι φρουροί τον περικύκλωναν με τα όπλα τους, ο όσιος έγινε ξαφνικά αόρατος μπροστά στα μάτια τους.

Άκουσαν μόνο τη φωνή του να ψάλλει «Αινείτε τον Κύριον εκ των ουρανών». Την ίδια ώρα ο Νίκων βρέθηκε με θαυμαστό τρόπο μέσα στον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Λαύρα. Έψαλλαν εκείνη τη στιγμή το κοινωνικό της Θείας Λειτουργίας.

Οι αδελφοί έτρεξαν γύρω του και τον αναγνώρισαν με δυσκολία ανάμεσα στις αλυσίδες και στις πληγές του. Παρότι ήθελε να κρύψει το θαύμα, τους διηγήθηκε όλα όσα του είχαν συμβεί στη χώρα των βαρβάρων. Ο όσιος δεν δεχόταν με κανέναν τρόπο να του αφαιρέσουν τις βαριές αλυσίδες από τα χέρια και τα πόδια.

Ο ηγούμενος της μονής όμως του υπενθύμισε με αγάπη μια απλή αλήθεια. Του είπε ότι, αν ο Θεός ήθελε να μένει δεμένος, δεν θα τον είχε λυτρώσει από τα χέρια των απίστων. Έπειτα από αυτόν τον λόγο, ο Νίκων υποχώρησε και άφησε τους αδελφούς να του βγάλουν τα σίδερα.

Οι μοναχοί τα έλιωσαν και έφτιαξαν από αυτά ιερά σκεύη για την Αγία Τράπεζα. Λίγο αργότερα, όταν έγινε ειρήνη με τους Πολοβέτσιους, ο πρώην κύριός του ήρθε στο Κίεβο για εμπορικές υποθέσεις. Μπαίνοντας στη Λαύρα, αντίκρισε τον αιχμάλωτό του ζωντανό μέσα στους τοίχους του μοναστηριού.

Αναγνώρισε αμέσως το ταλαιπωρημένο πρόσωπο και άκουσε με συγκίνηση τη διήγηση του θαύματος από τους πατέρες. Συγκλονισμένος από τα όσα έβλεπε και άκουγε, αρνήθηκε να γυρίσει στη χώρα του και ζήτησε το άγιο βάπτισμα. Έγινε μοναχός κοντά στον ίδιο τον Νίκωνα και τον υπηρετούσε με δάκρυα μετανοίας ως το τέλος της ζωής του.

Πολλά άλλα θαυμαστά γεγονότα στόλισαν τη ζωή του οσίου Νίκωνος μέσα στην αιχμαλωσία. Κάποτε οι συναιχμάλωτοι χριστιανοί αρρώστησαν βαριά από την πείνα και τις στερήσεις και βρίσκονταν κοντά στον θάνατο. Ο όσιος τους απαγόρευσε να δοκιμάσουν ακόμη και μια μπουκιά από τις τροφές των απίστων.

Με τη θερμή προσευχή του χάρισε σε όλους θεραπεία και τους έδωσε δύναμη να φύγουν αόρατοι από τη φυλακή τους. Άλλοτε πάλι αρρώστησε θανάσιμα ο ίδιος ο Πολοβέτσιος που τον κρατούσε δεμένο στη σκηνή του. Ο βάρβαρος, βλέποντας τον εαυτό του να φτάνει στον τάφο, διέταξε τους δικούς του να σταυρώσουν τον αιχμάλωτο πάνω από τη μνήμη του.

Ο όσιος όμως διέκρινε με τα μάτια της ψυχής του τη μελλοντική του μετάνοια. Προσευχήθηκε για εκείνον με αγάπη και τον θεράπευσε από την αρρώστια του. Έσωσε έτσι και τον εαυτό του από τον σωματικό θάνατο και τον βάρβαρο από τον αιώνιο όλεθρο της ψυχής.

Ο Κύριος δόξασε με αυτόν τον τρόπο τον πιστό δούλο του. Ονομάστηκε Ξηρός, επειδή ζωντανός ακόμη έχασε όλο του το αίμα και ξεράθηκε από τα μαρτύρια των βαρβάρων. Το σώμα του γέμισε πληγές και έλκη, σαπίζοντας από τα δεσμά και από τις στερήσεις της αιχμαλωσίας.

Έμοιαζε με ένα ξερό όστρακο και με σβησμένο κάρβουνο, καθώς λέει και ο προφήτης Δαβίδ στους ψαλμούς του. Μέσα όμως σε αυτό το αδύναμο σαρκίο φλεγόταν μια φωτιά θεϊκή και ασυγκράτητη. Έλαμπε με τα έργα της αρετής και της ταπείνωσης ενώπιον Θεού και ανθρώπων.

Γι' αυτό και ο Κύριος τον λύτρωσε όχι μόνο από τα δεσμά των βαρβάρων, αλλά και από τη φθορά του τάφου. Αντί για την πρόσκαιρη υγεία που έχασε στην αιχμαλωσία, του χάρισε την αφθαρσία του σώματός του. Τα ιερά λείψανά του παραμένουν ως σήμερα ακέραια μέσα στα Σπήλαια του Κιέβου, αποπνέοντας ευωδία.

Η ψυχή του αξιώθηκε την άφθαρτη κληρονομιά που φυλάγεται στους ουρανούς για τους αγωνιστές του Χριστού. Με τις πρεσβείες του οσίου Νίκωνος, ας αξιωθούμε και εμείς το αμάραντο στεφάνι της δόξας. Αμήν.