Ο διάκονος που μίλησε χωρίς γλώσσα

Στην καρδιά του διωγμού του Διοκλητιανού, ο διάκονος Ρωμανός στάθηκε μπροστά στον έπαρχο της Αντιοχείας και του φώναξε καθαρά πως τα είδωλα δεν είναι θεοί. Όταν αργότερα οι δήμιοι του έκοψαν τη γλώσσα, εκείνος συνέχισε να δοξάζει τον Χριστό μπροστά στους έκπληκτους ειδωλολάτρες. Καταγόταν από την Παλαιστίνη και υπηρετούσε ως διάκονος και εξορκιστής στην Εκκλησία της Καισαρείας, μορφωμένος και έμπειρος στην ποιμαντική φροντίδα των πιστών.

Βρέθηκε στην Αντιόχεια το έτος τριακόσια τρία, όταν ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός εξέδωσε τα διατάγματα του γενικού διωγμού των χριστιανών. Είδε με πόνο πολλούς άνδρες, γυναίκες και παιδιά να εγκαταλείπουν τον αληθινό Θεό από φόβο των βασανιστηρίων. Έβλεπε τους πιστούς να θυσιάζουν στα είδωλα και η καρδιά του δεν άντεξε αυτή τη μαζική παράδοση της πίστεως.

Προχώρησε ανάμεσα στο πλήθος και άρχισε να τους ελέγχει με δυνατή φωνή για την ανανδρία τους. Συγχρόνως ενίσχυε τους χριστιανούς να μην αφήσουν τον έπαρχο Ασκληπιάδη να γκρεμίσει τον ναό της πόλεως. Τους έλεγε πως, αν πέσουν νεκροί στο κατώφλι του οίκου του Θεού, θα ψάλουν τον επινίκιο ύμνο στην ουράνια Εκκλησία.

Οι στρατιώτες τον συνέλαβαν αμέσως και τον οδήγησαν μπροστά στο δικαστήριο του έπαρχου με αλυσίδες. Εκεί ο Ρωμανός στάθηκε με θάρρος και, για να φανερώσει την ανοησία της ειδωλολατρικής λατρείας, ζήτησε κάτι παράδοξο. Πρότεινε να πάρουν στην τύχη ένα παιδί από το πλήθος και να το φέρουν στη μέση της πλατείας.

Όταν έφεραν τον μικρό Βάρουλο, ο μάρτυρας τον ρώτησε ποιο είναι το σωστό για τους ανθρώπους να ακολουθούν. Να προσκυνούν τον έναν Θεό και Δημιουργό του κόσμου ή τους πολλούς θεούς των ειδωλολατρών. Το παιδί απάντησε χωρίς δισταγμό πως αληθινός Θεός είναι μόνο ο Χριστός των χριστιανών.

Πρόσθεσε με σοφία ασυνήθιστη για την ηλικία του πως οι θεοί των εθνικών είναι δαίμονες και δεν δημιούργησαν τίποτε. Ο Ασκληπιάδης ντροπιάστηκε από την παρρησία του παιδιού μπροστά σε όλο το πλήθος της Αντιόχειας. Διέταξε αμέσως να μαστιγώσουν τον Βάρουλο με ραβδιά χωρίς κανέναν οίκτο, παρόντος του διακόνου και της μητέρας του.

Το παιδί, εξαντλημένο από τις πληγές, ζήτησε να πιει λίγο νερό για να συνέλθει. Τότε η ευσεβής μητέρα του απάντησε με λόγια που έμειναν παροιμιώδη στην εκκλησιαστική παράδοση των μαρτύρων. Του είπε να μην πιει από αυτό το φθαρτό και πρόσκαιρο νερό, αλλά να υπομείνει με γενναιότητα μέχρι το τέλος.

Του υποσχέθηκε πως θα πιει το ζωντανό και αιώνιο νερό της Βασιλείας του Θεού κοντά στον Χριστό. Όταν διέταξαν τον αποκεφαλισμό του παιδιού, εκείνη το πήρε στην αγκαλιά της και το μετέφερε μόνη στον τόπο της εκτελέσεως. Καθώς το φιλούσε, του έλεγε να μη φοβάται το σπαθί, γιατί θα μεταφερόταν αμέσως στους κήπους του παραδείσου.

Μετά τον αποκεφαλισμό, μάζευσε το αίμα του σε καθαρό αγγείο και έθαψε το σώμα με χαρά και ευγνωμοσύνη. Στη συνέχεια ήρθε η σειρά του διακόνου Ρωμανού, τον οποίο καταδίκασαν να καεί ζωντανός μέσα στη φωτιά. Ο άγιος δέχτηκε την απόφαση με φανερή χαρά και πρόσωπο που έλαμπε από ουράνιο φως.

Άφησε τους δημίους να τον οδηγήσουν στον τόπο της εκτελέσεως χωρίς καμία αντίδραση και χωρίς κανένα παράπονο. Οι στρατιώτες όμως καθυστερούσαν να ανάψουν τα ξύλα, καθώς περίμεναν την τελική απόφαση του αυτοκράτορα που βρισκόταν στην πόλη. Από τη μέση της πυράς ο μάρτυρας φώναξε με δυνατή φωνή και ρώτησε πού βρίσκεται η φωτιά που είχαν ετοιμάσει γι' αυτόν.

Όταν τελικά άναψαν τα ξύλα και οι φλόγες υψώθηκαν, ξέσπασε ξαφνικά ισχυρή βροχή και έσβησε τελείως την πυρά. Ο άγιος βγήκε ζωντανός από τη φωτιά χωρίς να πάθει το παραμικρό, γεγονός που τάραξε βαθιά τους δημίους και τους θεατές. Τον οδήγησαν τότε ξανά μπροστά στον αυτοκράτορα, ο οποίος είχε καταλάβει πως για τους χριστιανούς ο μαρτυρικός θάνατος ήταν γιορτή και είσοδος στην αιώνια ζωή.

Θέλοντας να καθυστερήσει τη στιγμή της απελευθερώσεως, διέταξε να του ξεριζώσουν τη γλώσσα μέσα στην πλατεία. Ο Ρωμανός έβγαλε μόνος του τη γλώσσα μπροστά στον δήμιο με απίστευτη γενναιότητα και αυτοκυριαρχία. Το θαύμα όμως ήταν εντυπωσιακό, γιατί μετά την κοπή συνέχισε να μιλά καθαρά και να δοξάζει τον Θεό με φωνή δυνατή.

Ενίσχυε μάλιστα τους άλλους πιστούς που μαρτυρούσαν εκείνη την ημέρα στην Αντιόχεια. Οι ειδωλολάτρες δεν μπορούσαν να εξηγήσουν αυτό το παράδοξο σημείο και έμειναν εμβρόντητοι μπροστά στη δύναμη του Θεού. Μετά από αυτή την καταδίκη, οδήγησαν τον άγιο στη φυλακή και τον έδεσαν με βαριές αλυσίδες για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τα πόδια του σπάσανε από το βάρος των δεσμών, καθώς τον είχαν ξαπλώσει πάνω σε ξύλο με τα μέλη του ακινητοποιημένα. Όταν γιόρταζε η αυτοκρατορία τη γιορτή του ηγεμόνα, σύμφωνα με αρχαία συνήθεια, διακηρύχθηκε παντού η απελευθέρωση των φυλακισμένων. Ωστόσο ο Ρωμανός ήταν ο μόνος που δεν έλαβε αυτή τη χάρη, εξαιτίας της αμετακίνητης ομολογίας του.

Όταν αναφέρθηκε στον αυτοκράτορα Μαξιμιανό πως ο μάρτυρας μιλούσε καθαρά ακόμη και χωρίς γλώσσα, ο τύραννος εξοργίστηκε υπερβολικά. Διέταξε αμέσως να τον πνίξουν κρυφά μέσα στο κελί του, ώστε να μην προκληθεί νέα ταραχή στην πόλη. Οι στρατιώτες μπήκαν στη φυλακή, πέρασαν σχοινί στον λαιμό του και τον στραγγάλισαν χωρίς κανέναν μάρτυρα.

Έτσι ο διάκονος της Καισαρείας έλαβε το στεφάνι του μαρτυρίου, όπως είχε ποθήσει με όλη του την καρδιά. Το μαρτύριο του τοποθετείται στο έτος τριακόσια τέσσερα μετά Χριστόν, στα χρόνια του φοβερού διωγμού του Διοκλητιανού και του Μαξιμιανού. Η μνήμη του τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις δεκαοκτώ Νοεμβρίου, μαζί με τον μικρό συμμάρτυρά του Βάρουλο.