Η Ανακομιδή των Λειψάνων του Αγίου Πρώτου Κοσμά

Μέσα στον νάρθηκα του Πρωτάτου, σε βάθος μεγαλύτερο από ένα μέτρο, οι πατέρες βρήκαν πλάκες από σχιστόλιθο που έκρυβαν τον τάφο του μάρτυρα. Ο χώρος γέμισε αμέσως με μια άρρητη ευωδία, ενώ οι κώδωνες χτυπούσαν χαρμόσυνα για να ακούσουν όλοι το γεγονός. Η ανακομιδή των τιμίων λειψάνων του Αγίου Πρώτου Κοσμά του Βατοπαιδινού πραγματοποιήθηκε τη δέκατη ογδόη Νοεμβρίου του χίλια εννιακόσια ογδόντα ένα μετά Χριστόν.

Πρωτεπιστάτης εκείνη την ώρα ήταν ο Προηγούμενος Ματθαίος ο Βατοπαιδινός, ο οποίος καθοδήγησε ολόκληρη την ιερή διαδικασία με ευλάβεια. Σύμφωνα με τα πρακτικά της Ιεράς Κοινότητος, την Τρίτη γύρω στις εννέα το πρωί συγκεντρώθηκε το Ιεροκοινοτικό Σώμα στον ναό. Όλοι έβαλαν μετάνοια στη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Άξιον Εστίν πριν αρχίσει η ιερή ανασκαφή.

Στη συνέχεια οι πατέρες άρχισαν την Παράκληση προς τη Θεοτόκο, κοντά στον χώρο όπου επρόκειτο να γίνει η ανακάλυψη. Ο Προηγούμενος Γαβριήλ έδωσε τότε τον κασμά στον Πρωτεπιστάτη, για να κάνει εκείνος συμβολικά την έναρξη της ιερής εργασίας μέσα στη Λιτή του ναού. Όταν φάνηκαν οι πλάκες και καθαρίστηκαν προσεκτικά, οι παριστάμενοι κατάλαβαν αμέσως ότι βρίσκονταν μπροστά σε αρχαίο τάφο μεγάλης σημασίας.

Ο ιερομόναχος Κύριλλος αποκάλυψε με δέος το εσωτερικό και αναφώνησε στους πατέρες πως ο άγιος όντως βρισκόταν εκεί. Όλοι μαζί, με βαθιά συγκίνηση, έψαλαν το απολυτίκιο των Αθωνιτών Πατέρων μέσα στον ιστορικό αυτόν χώρο του Πρωτάτου. Ο Πρωτεπιστάτης παρήγγειλε αμέσως στον μοναχό Ιερόθεο να χτυπήσει χαρμόσυνα τις καμπάνες, ώστε να μάθουν όλοι οι περίοικοι το συγκλονιστικό γεγονός.

Η αποκάλυψη του τάφου και η θέα των ιερών λειψάνων έγιναν περίπου στις δώδεκα και σαράντα πέντε το μεσημέρι εκείνης της ημέρας. Αμέσως ο χώρος γέμισε από μια ουράνια και άρρητη ευωδία, που μαρτυρούσε την αγιότητα του μάρτυρα και Πρώτου. Λίγες μέρες αργότερα, στις είκοσι τρεις Νοεμβρίου, ο Πρωτεπιστάτης Ματθαίος μίλησε στον ιερό ναό του Πρωτάτου για το μεγάλο γεγονός.

Ανέφερε ότι το Ιεροκοινοτικό Σώμα, πιστό στην ευσεβή αγιορείτικη παράδοση, οδηγήθηκε στην ιστορική απόφαση να ανακομίσει τα λείψανα του μάρτυρα Πρώτου Κοσμά. Ο Άγιος Κοσμάς δολοφονήθηκε από τους Ενωτικούς, που υπηρετούσαν τις λατινόφρονες πολιτικές της εποχής εκείνης κατά της Ορθοδοξίας. Ο Πρωτεπιστάτης διακήρυξε δημόσια αυτή την αλήθεια, στηριγμένος και στην επίσημη ιατρική γνωμάτευση του ιατρού Χατζηεμμανουήλ.

Η ίδια η διάταξη των λειψάνων μέσα στον τάφο, όπως βρέθηκαν ανέπαφα, έδινε ξεκάθαρη μαρτυρία για το μαρτυρικό τέλος του αγίου. Ο Ματθαίος ανέφερε με παρρησία ότι κάποιοι μελετητές, με υψηλές θέσεις στην εκκλησιαστική γραμματολογία, αμφισβήτησαν τον διωγμό των Αγιορειτών. Είχαν γράψει ότι ο θρυλούμενος διωγμός των μοναχών τον δέκατο τρίτο αιώνα δεν ήταν ιστορικό γεγονός αλλά απλός μύθος.

Όμως η ίδια η ανακομιδή των τιμίων λειψάνων του Οσίου Ιερομάρτυρος Κοσμά απάντησε σιωπηρά και πειστικά σε όλες αυτές τις αμφισβητήσεις. Η θέση των οστών μέσα στον τάφο φανέρωνε με τρόπο αδιαμφισβήτητο το βίαιο τέλος του ομολογητή Πρώτου του Αγίου Όρους. Έτσι το Ιεροκοινοτικό Σώμα έδωσε την πιο επίσημη και τεκμηριωμένη απάντηση προς όλους εκείνους που δυσφορούσαν με την παράδοση.

Η αλήθεια του μαρτυρίου αναδύθηκε ξανά από τα ίδια τα ιερά οστά μετά από επτακόσια σχεδόν χρόνια σιωπής. Ο καθηγούμενος της Μονής Γρηγορίου, αρχιμανδρίτης Γεώργιος, μίλησε εμπνευσμένα μέσα στον ναό του Πρωτάτου για τη σημασία της ιερής αυτής στιγμής. Είπε ότι εδώ τελειώθηκε μαρτυρικά ο ομολογητής του Αγίου Όρους, του οποίου το ευωδιαστό και χαριτόβρυτο λείψανο αποκαλύφθηκε στον νάρθηκα.

Ο μακάριος Κοσμάς δέχτηκε τον μαρτυρικό θάνατο από αγάπη προς τον Χριστό, και το μαρτύριο παραμένει η υψηλότερη προσφορά του ανθρώπου. Ο άγιος υπήρξε πρώτος στο διακόνημα του Πρωτάτου, πρώτος και στην ομολογία του Χριστού, αλλά και πρώτος στην αγχόνη. Το πολύαθλο σώμα του φυλάχθηκε σαν πολύτιμος θησαυρός μέσα στην ιερή αυτή γη για επτακόσια ολόκληρα χρόνια ταπεινής σιωπής.

Τώρα ο άγιος ανατέλλει πάλι σαν αστέρας πρωινός, για να οδηγήσει τις ψυχές των πιστών στην αληθινή ομολογία του Χριστού. Σφραγίζονται έτσι, όπως είπε ο γέροντας, τα στόματα όσων θέλησαν να αμφισβητήσουν τη μαρτυρική τελείωση των Αγιορειτών από τους λατινόφρονες. Από τον τάφο του αγίου αναβλύζει ένας μυστικός ποταμός που ευφραίνει την Αγία Καθολική Εκκλησία σε ολόκληρη την οικουμένη.

Η μνήμη της ιερής ανακομιδής τιμάται κάθε χρόνο τη δέκατη ογδόη Νοεμβρίου με ολονύκτια αγρυπνία στον σεπτό ναό του Πρωτάτου. Το αρχείο θα αποθηκευτεί ως: `11_18_Ανακομιδή_Λειψάνων_Αγίου_Κοσμά_Πρώτου_Βατοπαιδινού.