Γαλακτίων και Επιστήμη, οι μάρτυρες της Έμεσας

Ένας ζητιάνος με κουρελιασμένο ράσο χτύπησε την πόρτα ενός αρχοντικού στην Έμεσα και άλλαξε για πάντα τη ζωή μιας απελπισμένης γυναίκας. Κάτω από τα κουρέλια κρυβόταν ο μοναχός και πρεσβύτερος Ονούφριος, που περιόδευε στην πόλη και δίδασκε κρυφά τον Χριστό σε όσους είχαν ανοιχτή καρδιά. Η Φοινίκη της εποχής εκείνης βρισκόταν κάτω από τη σκληρή εξουσία του Σύρου ηγεμόνα Σεκούνδου, ο οποίος καταδίωκε άγρια όσους πίστευαν στον Σταυρωμένο.

Στα δρόμοι της Έμεσας έστηνε όργανα βασανισμού, ώστε να τρομοκρατεί τους πιστούς και να τους αναγκάζει να αρνηθούν την πίστη τους. Στο πλούσιο σπίτι του ευγενούς Κλειτοφώντος ζούσε η σύζυγός του Λευκιππία, κόρη του επάρχου Μέμνονος. Το ζευγάρι ήταν ειδωλολάτρες και τιμούσε ιδιαίτερα την Άρτεμη, χωρίς όμως ποτέ να αποκτήσει παιδί.

Η ατεκνία βάραινε φοβερά την Λευκιππία, αφού ο άντρας της την κατηγορούσε συνεχώς και πολλές φορές την χτυπούσε. Είχε ξοδέψει πολύ χρυσάφι σε γιατρούς και μάγους, χωρίς να βρει την παραμικρή ανακούφιση στη βαθιά της θλίψη. Όταν εκείνη την ημέρα είδε τον γέροντα Ονούφριο στην πόρτα, τον δέχτηκε με ραγισμένη καρδιά και του εμπιστεύτηκε όλο τον πόνο της.

Ο γέροντας μίλησε στη Λευκιππία για τον αληθινό Θεό, που δημιούργησε τον ουρανό, τη γη και κάθε ζωντανό πλάσμα της κτίσης. Της είπε ότι μόνο ο Χριστός μπορούσε να λύσει την στείρωσή της, αν πίστευε σε αυτόν με όλη της την καρδιά. Εκείνη φοβόταν τον σκληρό ηγεμόνα, όμως ο μοναχός την βεβαίωσε ότι μπορούσε να λατρεύει τον Θεό κρυφά, όπως έκανε και ο ίδιος.

Της εξήγησε ακόμη ότι η πιστή σύζυγος αγιάζει και τον άπιστο άντρα, σύμφωνα με τα λόγια του αποστόλου Παύλου. Με δάκρυα στα μάτια η Λευκιππία ζήτησε αμέσως να βαπτιστεί μέσα στο ίδιο της το σπίτι. Πρόσταξε να φέρουν μια κάδη με νερό και ο μακάριος Ονούφριος την βάπτισε στο όνομα της Αγίας Τριάδας.

Σε λίγο καιρό συνέλαβε παιδί, ενώ είχε δει στο όνειρό της τον Κύριο σταυρωμένο, να της υπόσχεται γιο μάρτυρα της πίστης. Όταν φανέρωσε όλη την αλήθεια στον σύζυγό της, εκείνος δέχτηκε με χαρά το άγιο βάπτισμα από τα χέρια του γέροντα. Το νεογέννητο παιδί ονομάστηκε Γαλακτίων και ο Ονούφριος προφήτεψε ότι θα αγαπούσε την ουράνια ζωή περισσότερο από κάθε επίγειο αγαθό.

Οι γονείς ανέθρεψαν τον Γαλακτίωνα με χριστιανική πίστη και του εξασφάλισαν λαμπρή μόρφωση σε κάθε επιστήμη της εποχής. Όταν συμπλήρωσε τα είκοσι τέσσερα χρόνια του και είχε ήδη πεθάνει η μητέρα του, ο πατέρας του αποφάσισε να τον παντρέψει. Διάλεξε για νύφη μια όμορφη και επιφανή νέα, την Επιστήμη, και την αρραβώνιασε επίσημα με τον γιο του.

Ο γάμος όμως αναβλήθηκε για κάποιο διάστημα και ο Γαλακτίων επισκεπτόταν συχνά τη μνηστή του στο πατρικό της σπίτι. Ποτέ όμως δεν την ασπαζόταν, καθώς εκείνη παρέμενε ακόμη ειδωλολάτρισσα και αβάπτιστη. Η Επιστήμη λυπόταν βαθιά για αυτή την απόσταση και τελικά τόλμησε να ρωτήσει τον αρραβωνιαστικό της την αιτία.

Ο Γαλακτίων της φανέρωσε την πίστη του στον Χριστό και της ζήτησε να απαρνηθεί τα είδωλα και να βαπτιστεί. Η κοπέλα δέχτηκε αμέσως με όλη της την καρδιά, καθώς αγαπούσε ειλικρινά τον μνηστήρα της και αναζητούσε την αλήθεια. Επειδή οι πρεσβύτεροι είχαν σκορπιστεί από τον διωγμό, ο ίδιος ο Γαλακτίων τη βάπτισε κρυφά στον ποταμό Κηφισό.

Λίγο αργότερα βάπτισε και τον Εύτολμο, έναν πιστό δούλο του σπιτιού της Επιστήμης. Οκτώ μέρες μετά τη βάπτιση η Επιστήμη διηγήθηκε στον Γαλακτίωνα ένα παράξενο όραμα από τον ύπνο της. Είχε δει λαμπρά παλάτια και μέσα τους τρεις χορούς να ψάλλουν με ουράνια μελωδία και ασύλληπτη ομορφιά.

Ο ένας ήταν χορός μαυροφόρων μοναχών, ο άλλος αγνών παρθένων και ο τρίτος αγγέλων με φλογερά φτερά γύρω από το θρόνο. Ο Γαλακτίων ερμήνευσε ότι οι μοναχοί και οι παρθένες είχαν εγκαταλείψει τα πάντα για να ακολουθήσουν τον Χριστό σε στενό δρόμο. Της πρότεινε να φυλάξουν την παρθενία τους και να αφιερωθούν στη μοναχική ζωή κοντά στον αληθινό Θεό.

Η Επιστήμη συμφώνησε με χαρά και έδωσε όρκο πίστης, αρκεί να μην αποχωρίζονταν ποτέ ο ένας τον άλλον. Μοίρασαν λοιπόν τα υπάρχοντά τους στους φτωχούς και ξεκίνησαν μαζί με τον Εύτολμο νύχτα από την πόλη. Έπειτα από δέκα μέρες πορείας έφτασαν στο όρος Πούπλιον, όπου υπήρχε ένα ανδρικό μοναστήρι με δέκα μοναχούς και ένα μικρό γυναικείο με τέσσερις γερόντισσες.

Ο ηγούμενος δέχτηκε τους νέους με διάκριση και τους έκειρε αμέσως μοναχούς, διορίζοντας τον καθένα στη μονή του. Ο Γαλακτίων στο ανδρικό μοναστήρι ζούσε με απόλυτη υπακοή, διαρκή προσευχή και αυστηρότατη νηστεία, μένοντας πολλές φορές μια ολόκληρη εβδομάδα χωρίς τροφή. Φύλαγε με τόση προσοχή την αγνότητά του, ώστε απέφευγε ακόμη και το βλέμμα γυναικείου προσώπου για χρόνια ολόκληρα.

Η αδελφή του εν Χριστώ Επιστήμη ακολουθούσε τον ίδιο δρόμο της αρετής δίπλα στην αγία διακόνισσα της γυναικείας μονής. Όταν όμως ο διωγμός φούντωσε ξανά, ο ηγεμόνας Ούρσος έστειλε στρατιώτες στο όρος για να συλλάβουν όλους τους μοναχούς. Λίγο πριν από την επιδρομή η Επιστήμη είδε σε όνειρο τον εαυτό της και τον Γαλακτίωνα να στεφανώνονται από έναν λαμπρό Βασιλιά μέσα σε ένα ολόφωτο παλάτι.

Ο ηγούμενος ερμήνευσε το όραμα ως προοίμιο του μαρτυρικού τους στεφάνου και τους ενθάρρυνε να μη φοβηθούν. Όταν έφτασαν οι στρατιώτες, οι άλλοι μοναχοί κρύφτηκαν, αλλά ο Γαλακτίων έμεινε στο κελί του διαβάζοντας τον λόγο του Θεού. Τον έδεσαν και τον οδήγησαν προς τον ηγεμόνα σαν αμνό προς τη σφαγή.

Όταν η Επιστήμη έμαθε την είδηση, παρακάλεσε με δάκρυα τη διακόνισσα να την αφήσει να ακολουθήσει τον αρραβωνιαστικό της. Η γερόντισσα προσπάθησε αρχικά να την αποτρέψει, φοβούμενη για τη νεαρή της ηλικία και τη σκληρότητα των βασανιστηρίων. Η Επιστήμη όμως αποκρίθηκε με σταθερή φωνή ότι ο Γαλακτίων ήταν ο δάσκαλος, ο πατέρας και ο φύλακας της αγνότητάς της.

Δήλωσε ότι μαζί του είχε γνωρίσει τον Χριστό και μαζί του ήθελε να χύσει το αίμα της για τον Δημιουργό. Η διακόνισσα την ευλόγησε με δάκρυα και την παρομοίωσε με τη μακαρία Θέκλα, που είχε ακολουθήσει παρόμοιο δρόμο μαρτυρίου. Η Επιστήμη πρόλαβε τους στρατιώτες και ζήτησε να τη δέσουν δίπλα στον αδελφό της.

Ο Γαλακτίων δάκρυσε από χαρά βλέποντας τη γενναία απόφασή της και ευχαρίστησε τον Κύριο για τη δύναμη που της είχε δώσει. Όταν παρουσιάστηκαν στον Ούρσο, ομολόγησαν με παρρησία ότι ήταν χριστιανοί και μοναχοί του αληθινού Θεού. Ο ηγεμόνας τους περιγέλασε για τα μαύρα ράσα τους και πρόσταξε να τους γυμνώσουν και να τους μαστιγώσουν με βούνευρα.

Όταν οι στρατιώτες προσπάθησαν να γυμνώσουν την Επιστήμη, η αγία προσευχήθηκε με πόνο στον Θεό για την αιδώ της. Αμέσως τυφλώθηκαν ο ηγεμόνας και όλοι όσοι παρευρίσκονταν στο δικαστήριο. Όλοι έντρομοι ζήτησαν έλεος και υποσχέθηκαν να πιστέψουν στον Χριστό, αν τους επέστρεφε το φως τους.

Η αγία προσευχήθηκε ξανά και αμέσως ξαναβρήκαν την όρασή τους, ενώ πενήντα τρεις από τους παρόντες ομολόγησαν πραγματικά την πίστη τους στον αληθινό Θεό. Ο Ούρσος όμως, σκληρυμένος από τον διάβολο, απέδωσε το θαύμα στους ψεύτικους θεούς του και διέταξε νέα φρικτά βασανιστήρια. Έμπηξε καρφιά κάτω από τα νύχια των μαρτύρων, στα χέρια και στα πόδια, με ανείπωτη ωμότητα.

Έπειτα πρόσταξε να τους κόψουν τα χέρια και ύστερα τα πόδια, ενώ εκείνοι εξακολουθούσαν να δοξάζουν τον Κύριο με τα λόγια των Ψαλμών. Ευχαριστούσαν τον Θεό που τους λύτρωνε από τα χέρια των εχθρών και τους στερέωνε στις ουράνιες σκηνές του. Επειδή δεν σταματούσαν να αναθεματίζουν τα είδωλα, ο τύραννος έδωσε εντολή να τους κόψουν και τη γλώσσα.

Όμως, αν και σώπασαν τα στόματά τους, οι καρδιές τους συνέχιζαν να βοούν προς τον ουρανό με σιωπηλή ικεσία. Τελικά διατάχθηκε ο αποκεφαλισμός των δύο μαρτύρων έξω από την αυλή. Τα σώματά τους έμειναν άταφα, για να γίνουν θέαμα στους ειδωλολάτρες της πόλης.

Ο πιστός Εύτολμος ακολουθούσε από μακριά όλη την πορεία του μαρτυρίου, αλλάζοντας το μοναχικό του ένδυμα με κοσμικά ρούχα. Έγινε αυτόπτης μάρτυρας κάθε σταδίου των φοβερών βασανιστηρίων και της ένδοξης τελείωσης των δύο αγίων. Όταν νύχτωσε, σήκωσε κρυφά τα τίμια λείψανά τους και τα έκλαψε με τρυφερή ευλάβεια.

Τα ενταφίασε με τη μεγαλύτερη τιμή, σε τόπο ασφαλή από τα μάτια των διωκτών. Έπειτα κατέγραψε ο ίδιος ολόκληρη τη ζωή και το ηρωικό μαρτύριο των δύο νέων, για να ωφελούνται οι μεταγενέστεροι. Από εκείνον γνωρίζουμε σήμερα κάθε λεπτομέρεια της θαυμαστής τους πορείας προς τον ουρανό.

Ο Γαλακτίων και η Επιστήμη υπήρξαν δύο λαμπροί λύχνοι, αναμμένοι από την ίδια θεϊκή αγάπη και ενωμένοι με δεσμό πνευματικό πέρα από κάθε ανθρώπινο μέτρο. Από βρέφος ο Γαλακτίων ήταν καρπός προσευχής και θεϊκής επίσκεψης σε ένα σπίτι ειδωλολατρών. Η Επιστήμη οδηγήθηκε στην αλήθεια από την αγάπη του μνηστήρα της και ακολούθησε τον δρόμο της παρθενίας και της μαρτυρίας.

Μαζί έζησαν στην έρημο, μαζί ομολόγησαν, μαζί βασανίστηκαν και μαζί στεφανώθηκαν από τον ουράνιο Βασιλιά. Η μνήμη τους τιμάται με ευλάβεια στις πέντε Νοεμβρίου από όλη την Ορθόδοξη Εκκλησία.