Η Αγία Σανδουλία η Περσίδα

Μέσα στη νύχτα της Άρβηλας, μια ευσεβής γυναίκα δωροδόκησε τους φρουρούς μιας περσικής φυλακής για να πάρει στο σπίτι της δύο μισοπεθαμένους μάρτυρες. Όταν αργότερα της έδωσαν λόγχη και την πρόσταξαν να σκοτώσει τον γέροντα ιερέα Ιωσήφ, εκείνη απάντησε πως θα προτιμούσε να καρφώσει την ίδια της την καρδιά. Η Αγία Σανδουλία έζησε στην Περσία την εποχή των σκληρών διωγμών εναντίον των χριστιανών.

Το όνομά της μνημονεύεται μέσα στο μαρτυρολόγιο του πρεσβυτέρου Ιωσήφ και του διακόνου Αιθαλά, ενώ τα μαρτύρια εκείνα περιγράφει και ο ιστορικός Σωζομενός στην Εκκλησιαστική του Ιστορία. Η Σανδουλία καταγόταν από την πόλη Άρβηλα και ζούσε με βαθιά πίστη και αγάπη προς τους αδελφούς της. Είχε τη συνήθεια να επισκέπτεται όσους βασανίζονταν στις φυλακές για το όνομα του Χριστού.

Φρόντιζε να τους παρηγορεί, να τους περιποιείται και να ανακουφίζει τις πληγές τους με κάθε δυνατό τρόπο. Έτσι, όταν έμαθε πως ο πρεσβύτερος Ιωσήφ και ο διάκονος Αιθαλάς είχαν ριχτεί στη φυλακή, αποφάσισε αμέσως να σπεύσει κοντά τους χωρίς δισταγμό. Πήρε μαζί της τους υπηρέτες της, βάδισε προς τη φυλακή μέσα στο σκοτάδι και έδωσε χρυσάφι στους φρουρούς.

Εκείνοι δέχτηκαν να της παραδώσουν τους δύο μάρτυρες ως την αυγή, με τον όρο να τους επιστρέψει πίσω. Οι άγιοι ήταν μισοπεθαμένοι από τα βασανιστήρια, δεν μπορούσαν ούτε καν να μιλήσουν από τους πόνους. Η Σανδουλία τους μετέφερε στο σπίτι της με προσοχή και τους ξάπλωσε σε καθαρά κρεβάτια.

Έπλυνε τις πληγές τους, περιποιήθηκε τα τραύματα και ασπάστηκε με δάκρυα τα τσακισμένα χέρια και πόδια τους. Ύστερα από λίγη ώρα ο πρεσβύτερος Ιωσήφ συνήλθε και είδε τη Σανδουλία να θρηνεί δίπλα του. Της είπε πως η συμπόνια της προς αυτόν και τον Αιθαλά ευαρεστεί τον Θεό, όμως ο πικρός θρήνος της δεν ταιριάζει στη χριστιανική ελπίδα.

Η Σανδουλία απάντησε πως ο άνθρωπος, όταν τον συγκλονίζει η συμπόνια, είναι φυσικό να κλαίει για τον πόνο του άλλου. Ο άγιος όμως τη συμβούλεψε να μην θρηνεί τους μάρτυρες, γιατί όσα υπομένουν για τον Χριστό οδηγούν στην αιώνια χαρά. Την επόμενη αυγή η Σανδουλία επέστρεψε τους δύο αγίους στη φυλακή, όπως είχε υποσχεθεί στους φρουρούς.

Πέρασαν περίπου έξι μήνες ώσπου να επουλωθούν κάπως οι πληγές τους και να σταθούν ξανά όρθιοι. Μπορούσαν πλέον να περπατούν λίγο, όμως τα χέρια του διακόνου Αιθαλά κρέμονταν παράλυτα και άχρηστα στα πλάγια του. Εκείνον τον καιρό ορίστηκε στην πόλη νέος δικαστής, ο Ζηρώθης, ο οποίος μπήκε στην Άρβηλα προσφέροντας θυσίες στους ειδωλολατρικούς ναούς.

Κάποιοι ιερείς των ειδώλων του μίλησαν για τον Ιωσήφ και τον Αιθαλά, που είχαν ήδη βασανιστεί με διαταγή του Αρδασαβώρ, αρχηγού όλων των μάγων της Περσίας. Του εξήγησαν μάλιστα πως η εκτέλεσή τους είχε αναβληθεί έως ότου αναρρώσουν από τα φοβερά τραύματα. Μόλις άκουσε αυτά τα λόγια, ο Ζηρώθης διέταξε αμέσως να οδηγηθούν ενώπιόν του οι δύο μάρτυρες του Χριστού.

Στην αρχή προσπάθησε με κολακείες και απατηλές υποσχέσεις να τους πείσει να θυσιάσουν στους θεούς των Περσών. Όταν είδε πως οι άγιοι παρέμεναν αμετακίνητοι, στράφηκε σε φοβερές απειλές και κατόπιν διέταξε να τους χτυπήσουν ξανά σκληρά. Σε νέα ανάκριση, ο Ζηρώθης δοκίμασε να αναγκάσει τους αγίους να φάνε φαγητά που είχαν προσφερθεί στα είδωλα, εκείνοι όμως αρνήθηκαν με σταθερότητα.

Τότε ο δικαστής διέταξε νέους ξυλοδαρμούς και πρόσταξε άλλους χριστιανούς να λιθοβολήσουν τους δύο μάρτυρες. Στρατιώτες έτρεξαν στα σπίτια των πιστών και τους έσερναν με τη βία προς τον τόπο της κρίσης. Άνοιξαν στο έδαφος έναν λάκκο, έβαλαν μέσα τον γέροντα ιερέα Ιωσήφ και ανάγκασαν τους χριστιανούς να κρατήσουν πέτρες στα χέρια.

Ανάμεσα σε εκείνους τους ταραγμένους πιστούς βρέθηκε και η Αγία Σανδουλία, σύμφωνα με τη διήγηση του μαρτυρίου. Εκείνη όμως αρνήθηκε σθεναρά να ρίξει έστω και ένα λιθάρι εναντίον του γέροντος πρεσβυτέρου του Χριστού. Οι δήμιοι τότε της έδωσαν στα χέρια μια λόγχη και την πρόσταξαν να σκοτώσει η ίδια τον άγιο Ιωσήφ.

Η γενναία γυναίκα απάντησε πως θα προτιμούσε να μπήξει τη λόγχη στη δική της καρδιά, παρά να πληγώσει εκείνον. Έτσι ο πρεσβύτερος Ιωσήφ τελειώθηκε από τα λιθάρια, και με τον ίδιο τρόπο μαρτύρησε και ο διάκονος Αιθαλάς. Η Αγία Σανδουλία, που άνοιγε τα χέρια της στους φτωχούς, αρνήθηκε να τα υψώσει εναντίον του αγίου.