Οι Άγιοι Ανάργυροι Κοσμάς και Δαμιανός της Μικράς Ασίας

Μια καμήλα μίλησε με ανθρώπινη φωνή για να υπερασπιστεί την αθωότητα του Δαμιανού, που είχε δεχθεί τρία αυγά από μια γυναίκα στο όνομα της Αγίας Τριάδος. Ο αδελφός του Κοσμάς, λυπημένος για αυτό, είχε αφήσει εντολή να μην τον θάψουν δίπλα του, νομίζοντας πως πρόδωσε την υπόσχεση της αναργυρίας τους. Οι δύο άγιοι ήταν αδέλφια κατά σάρκα και κατάγονταν από τη Μικρά Ασία, ενώ άλλες πηγές αναφέρουν τη Μεσοποταμία ως πατρίδα τους.

Ο πατέρας τους ήταν ειδωλολάτρης και έφυγε από τη ζωή όταν τα παιδιά ήταν ακόμη μικρά στην ηλικία. Η μητέρα τους, η αγία Θεοδότη, έμεινε χήρα και αφιέρωσε τη ζωή της στην υπηρεσία του Χριστού με πολλή προσευχή. Εκείνη ανέθρεψε τους γιους της μέσα στην ευσέβεια, διαβάζοντάς τους τα ιερά βιβλία και διδάσκοντάς τους κάθε αρετή.

Έτσι ο Κοσμάς και ο Δαμιανός μεγάλωσαν ενάρετοι και καθαροί, στερεωμένοι στην πίστη και στον νόμο του Κυρίου. Όταν ωρίμασαν, έλαμπαν σαν δύο λυχνάρια πάνω στη γη, με τα καλά τους έργα και την αγνότητα της καρδιάς τους. Δέχθηκαν από το Άγιο Πνεύμα το χάρισμα να θεραπεύουν τις ασθένειες των ανθρώπων, ψυχικές και σωματικές, μέσα από τη δύναμη της προσευχής.

Σπούδασαν την ιατρική τέχνη και εξάσκησαν το επάγγελμα του γιατρού με σπάνια αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον. Θεράπευαν κάθε αρρώστια και κάθε πληγή ανάμεσα στους ανθρώπους, έδιωχναν τα πονηρά πνεύματα και βοηθούσαν ακόμη και τα ζώα που υπέφεραν. Ποτέ δεν δέχονταν πληρωμή για τις θεραπείες, κρατώντας πιστά την εντολή του Κυρίου: δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε.

Δεν ζητούσαν χρυσάφι ούτε ασήμι, διότι δεν πουλούσαν τη χάρη που είχαν λάβει πλούσια από τον ίδιο τον Θεό. Δεν ζητούσαν επίσης δική τους δόξα ανάμεσα στους ανθρώπους, αλλά μόνο τη δόξα του ονόματος του Κυρίου. Θεράπευαν τους ασθενείς όχι τόσο με βότανα όσο με το όνομα του Χριστού, χωρίς αμοιβή και χωρίς ανταπόδοση.

Γι αυτό οι πιστοί τους ονόμασαν αργότερα αναργύρους ιατρούς και θαυματουργούς ευεργέτες. Η φήμη τους απλώθηκε σε ολόκληρη τη γύρω περιοχή και πλήθος ανθρώπων κατέφευγε στην ιαματική τους αγάπη. Ολοκλήρωσαν ειρηνικά τον δρόμο της ζωής τους, αφού πέρασαν με ευσέβεια κάθε στιγμή της παρουσίας τους ανάμεσα στους πιστούς.

Παραμένουν θερμοί προστάτες και ακούραστοι θεραπευτές των ασθενειών μας, και η χάρη τους ενεργεί αδιάκοπα στους αιώνες. Κάποτε κλήθηκαν στο σπίτι μιας γυναίκας που λεγόταν Παλλαδία και υπέφερε χρόνια από βαριά αρρώστια. Όλοι οι γιατροί την είχαν εγκαταλείψει, επειδή η κατάστασή της φαινόταν εντελώς ανέλπιδη και χωρίς θεραπεία.

Εκείνη όμως άκουσε για τους θαυματουργούς ανάργυρους και τους κάλεσε να την επισκεφθούν, πριν την πάρει ο θάνατος. Μόλις οι άγιοι πέρασαν το κατώφλι του σπιτιού, η γυναίκα σηκώθηκε εντελώς υγιής μέσα από τη δύναμη της προσευχής τους. Δοξάζοντας τον Θεό, θέλησε να ευχαριστήσει τους ευεργέτες της με ένα μικρό δώρο για όσα είχαν κάνει.

Όμως εκείνοι δεν δέχονταν ποτέ τίποτε από κανέναν, διότι δεν πουλούσαν τη χάρη του Θεού στους ανθρώπους. Η Παλλαδία τότε πήρε κρυφά τρία αυγά και πλησίασε μόνο τον άγιο Δαμιανό με δάκρυα στα μάτια της. Τον εξόρκισε στο όνομα της Αγίας Τριάδος, του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, να μην αρνηθεί.

Ακούγοντας το όνομα του Τριαδικού Θεού, ο Δαμιανός δεν τόλμησε να αρνηθεί το μικρό αυτό δώρο. Όταν το έμαθε ο άγιος Κοσμάς, λυπήθηκε πολύ και νόμισε πως ο αδελφός του παρέβη τον κανόνα τους, παίρνοντας αμοιβή για τη θεραπεία. Πριν πεθάνει, άφησε εντολή να μην τον θάψουν δίπλα στον αδελφό του, που νόμιζε ότι αθέτησε την κοινή τους υπόσχεση.

Λίγο αργότερα κοιμήθηκε και ο Δαμιανός, μεταβαίνοντας από την πρόσκαιρη ζωή στην αιώνια ανάπαυση κοντά στον Κύριο. Οι άνθρωποι βρέθηκαν σε μεγάλη αμηχανία, χωρίς να γνωρίζουν πού έπρεπε να ενταφιαστεί το ιερό σκήνωμα του δευτέρου αδελφού. Θυμούνταν την εντολή του Κοσμά και δεν τολμούσαν να παραβούν τον λόγο εκείνου του ταπεινού αναργύρου.

Τότε, με θαυμαστό τρόπο, παρουσιάστηκε μια καμήλα την οποία οι άγιοι είχαν κάποτε θεραπεύσει από δαιμονικό πάθος. Άνοιξε το στόμα της και μίλησε καθαρά με ανθρώπινη φωνή μπροστά σε όλους τους εκπληκτους παρευρισκομένους. Είπε ότι δεν πρέπει να διστάσουν να βάλουν τον Δαμιανό κοντά στον αδελφό του Κοσμά.

Εξήγησε πως ο άγιος δεν δέχθηκε τα τρία αυγά ως πληρωμή, αλλά μόνο από σεβασμό στο όνομα του Θεού. Έτσι τα τίμια λείψανά τους τοποθετήθηκαν μαζί στη Φερεμάν της Μεσοποταμίας, ως μαρτυρία της αλήθειας και της αναργυρίας τους. Από εκείνη τη στιγμή ο τόπος αυτός έγινε πηγή θαυμάτων και παρηγοριάς για πλήθος ευλαβών προσκυνητών.

Μετά την κοίμησή τους πλήθος θαυμάτων συνέβησαν στους πιστούς που κατέφευγαν με πόνο στη βοήθεια των αναργύρων. Κοντά στον ναό τους στη Φερεμάν ζούσε κάποιος άνδρας με το όνομα Μάλχος μαζί με τη νεαρή σύζυγό του. Καθώς ετοιμαζόταν να φύγει για μακρινό ταξίδι, οδήγησε τη γυναίκα του στο ιερό βήμα του ναού.

Την παρέδωσε στην ουράνια προστασία των αγίων, λέγοντάς της ότι θα της στείλει αργότερα ένα συμφωνημένο σημάδι. Με αυτό το σημάδι θα αναγνώριζε τον πραγματικό απεσταλμένο που θα ερχόταν να την οδηγήσει κοντά του. Πέρασαν αρκετές ημέρες και ο εχθρός του γένους των ανθρώπων πήρε τη μορφή ενός γνωστού φίλου του Μάλχου.

Παρουσιάστηκε στη γυναίκα δείχνοντάς της το ακριβές σημάδι, ζητώντας της να τον ακολουθήσει για να φτάσει στον σύζυγό της. Εκείνη απάντησε ότι έχει παραδοθεί στους ανάργυρους Κοσμά και Δαμιανό και ζήτησε όρκο μέσα στον ναό τους. Ο διάβολος ορκίστηκε ψεύτικα στη δύναμη των αγίων, αγγίζοντας την άκρη του αγίου θυσιαστηρίου με θρασύτητα.

Πιστεύοντας στον όρκο, η γυναίκα ξεκίνησε τον δρόμο μαζί του, χωρίς να υποψιάζεται την κρυμμένη πονηρή πρόθεση του πλάνου. Ο πλάνος την οδήγησε σε έναν τόπο έρημο και απάτητο, όπου σκόπευε να την ατιμάσει και να την σκοτώσει. Εκείνη, βλέποντας τον μεγάλο κίνδυνο, σήκωσε τα μάτια της προς τον ουρανό και αναστέναξε από τα βάθη της καρδιάς της.

Επικαλέστηκε τον Θεό και ζήτησε με δάκρυα την προστασία των αγίων Κοσμά και Δαμιανού, στους οποίους είχε παραδοθεί. Αμέσως εμφανίστηκαν ως αστραπή δύο φοβεροί άνδρες μπροστά στον πονηρό και η γυναίκα ένιωσε θεϊκή παρουσία. Ο διάβολος, βλέποντας τους ουράνιους ταξιδιώτες, άφησε αμέσως το θύμα του και έτρεξε πανικόβλητος να ξεφύγει.

Ανέβηκε σε έναν ψηλό βράχο και έπεσε στον γκρεμό, εξαφανιζόμενος μέσα στο σκοτεινό βάθος της απώλειας. Οι δύο άγιοι πήραν τότε τη γυναίκα και την επανέφεραν με ασφάλεια στο σπίτι της με πολλή τρυφερότητα. Εκείνη γονάτισε μπροστά τους και τους παρακάλεσε να αποκαλύψουν τα ονόματά τους, για να τους ευγνωμονεί ολόκληρη τη ζωή της.

Της απάντησαν ότι είναι δούλοι του Χριστού, ο Κοσμάς και ο Δαμιανός, και ύστερα έγιναν αόρατοι. Έτρεξε με τρόμο και χαρά στον ναό τους, προσκύνησε την εικόνα τους και διηγήθηκε σε όλους το θαυμαστό σημείο. Από τότε οι ανάργυροι τιμώνται και ως προστάτες της αγιότητας του χριστιανικού γάμου, χαρίζοντας ομόνοια στις συζυγικές καρδιές.