Ο Όσιος Νέστωρ ο Χρονογράφος του Κιέβου

Σε ηλικία μόλις δεκαεπτά ετών χτύπησε την πόρτα του σπηλαίου όπου ησύχαζε ο όσιος Αντώνιος του Κιέβου. Έσκαψε ο ίδιος με τα χέρια του τη γη και ανέσυρε μέσα σε μία νύχτα τα τίμια λείψανα του οσίου Θεοδοσίου. Ο Νέστωρ γεννήθηκε στο Κίεβο γύρω στα χίλια πενήντα μετά Χριστόν, σε χρόνια ταραγμένα για τη ρωσική γη.

Ήρθε στη μονή των Σπηλαίων νέος ακόμη, την εποχή που ο όσιος Αντώνιος ζούσε στην ησυχία του σπηλαίου και ο μακάριος Θεοδόσιος έχτιζε το μοναστήρι. Παρόλο που δεν είχε λάβει το μοναχικό σχήμα, έδειχνε ήδη όλες τις αρετές των έμπειρων μοναχών της αδελφότητας. Φύλαγε την αγνότητα ψυχής και σώματος, αγαπούσε τη φτώχεια και ασκούσε βαθιά ταπείνωση μπροστά σε όλους.

Υπάκουε χωρίς αντίρρηση, νήστευε αυστηρά και προσευχόταν αδιάκοπα μέρα και νύχτα μέσα στο κελί του. Δεχόταν κάθε εντολή των δύο αγίων γερόντων με τη δίψα που έχει το ελάφι για το νερό της πηγής. Έτσι η νεανική του ψυχή ποτιζόταν από τη διδασκαλία των πρώτων φωστήρων της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου.

Μετά την οσιακή κοίμηση των δύο μεγάλων πατέρων, Αντωνίου και Θεοδοσίου, ο Νέστωρ έλαβε το μοναχικό σχήμα από τον ηγούμενο Στέφανο, διάδοχο του οσίου Θεοδοσίου. Ο ίδιος ηγούμενος τον χειροτόνησε αργότερα ιεροδιάκονο, για να υπηρετεί στη θεία λειτουργία της μονής. Φορώντας τη διπλή αγγελική στολή, του μοναχού και του διακόνου, αύξανε καθημερινά τις αρετές του και νέκρωνε κάθε σαρκικό πάθος.

Αποκαλούσε πάντοτε τον εαυτό του ανάξιο, αμαθή και γεμάτο πλήθος αμαρτιών, αν και ζούσε με μεγάλη καθαρότητα. Κάποτε συμμετείχε μαζί με άλλους πατέρες στην εκδίωξη του δαίμονα από τον ερημίτη Νικήτα, που είχε παρασυρθεί από την παλαιοδιαθηκική σοφία των Εβραίων. Αγάπησε με όλη του την καρδιά τη γνώση που οδηγεί στον Χριστό και την ένωνε πάντα με την ταπείνωση και τη μετάνοια.

Έλεγε πως μεγάλο είναι το όφελος από τη μελέτη των βιβλίων, διότι αυτά δείχνουν στον άνθρωπο τον δρόμο της μετανοίας. Τα ονόμαζε ποτάμι που αρδεύει την οικουμένη και πηγή σοφίας, παρηγοριά στις θλίψεις και χαλινάρι στη ζωή. Έλεγε ακόμη πως όποιος διαβάζει με επιμέλεια τα βιβλία συνομιλεί με τον ίδιο τον Θεό και τους αγίους του.

Στη μονή των Σπηλαίων ο όσιος Νέστωρ έλαβε το ξεχωριστό διακόνημα του χρονογράφου της αδελφότητας. Γύρω στα χρόνια χίλια ογδόντα συνέγραψε την αφήγηση για τη ζωή και το μαρτύριο των αγίων παθοφόρων Βόριδος και Γκλεμπ. Το έργο αυτό συνδέθηκε με τη μετακομιδή των ιερών τους λειψάνων στην πόλη του Βίσγκοροντ, που έγινε το έτος χίλια εβδομήντα δύο.

Την ίδια περίπου περίοδο συνέταξε και τον βίο του οσίου Θεοδοσίου, του ιδρυτή της κοινοβιακής ζωής στα Σπήλαια του Κιέβου. Το έτος χίλια ενενήντα ένα, την παραμονή της μεγάλης εορτής της μονής, ο ηγούμενος Ιωάννης του εμπιστεύθηκε ένα σπουδαίο διακόνημα. Τον έστειλε να ανασκάψει τα τίμια λείψανα του οσίου Θεοδοσίου, ώστε να μεταφερθούν από το σπήλαιο στον θεόκτιστο ναό.

Με πίστη και προσευχή έσκαψε ολόκληρη τη νύχτα και βρήκε τον πολύτιμο μαργαρίτη της Λαύρας. Σήκωσε ο ίδιος τα λείψανα από το σπήλαιο και έγινε αυτόπτης μάρτυρας των μεγάλων θαυμάτων που συνόδευσαν εκείνη τη φανέρωση. Τα κατέγραψε αργότερα στα ιδιόχειρα κείμενά του, για να μην χαθεί η μνήμη τους από τις επόμενες γενιές των πιστών.

Το κορυφαίο όμως έργο της ζωής του υπήρξε η σύνταξη του Πρωτογόνου Ρωσικού Χρονικού, στα έτη χίλια εκατόν δώδεκα και χίλια εκατόν δεκατρία. Από την πρώτη κιόλας γραμμή ο Νέστωρ δηλώνει τον σκοπό του, να αφηγηθεί πώς γεννήθηκε η ρωσική γη και ποιοι ήταν οι πρώτοι ηγεμόνες του Κιέβου. Χρησιμοποίησε ευρύτατες πηγές, παλαιότερα ρωσικά χρονικά, μοναστηριακά αρχεία και τα βυζαντινά χρονικά του Ιωάννη Μαλάλα και του Γεωργίου Αμαρτωλού.

Συμβουλεύθηκε ακόμη τις διηγήσεις του γέροντα βογιάρου Ιβάν Βισιάτιτς, εμπόρων, στρατιωτών και απλών οδοιπόρων που είχαν δει τα γεγονότα. Όλες αυτές τις μαρτυρίες τις ένωσε με αυστηρή εκκλησιαστική ματιά, εντάσσοντας την ιστορία της Ρωσίας μέσα στην ιστορία της σωτηρίας. Μνημόνευσε την πρώτη αναφορά του ρωσικού έθνους στο έτος οκτακόσια εξήντα έξι, όταν πατριάρχευε ο άγιος Φώτιος Κωνσταντινουπόλεως.

Διηγήθηκε τη δημιουργία του σλαβικού αλφαβήτου από τους αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο και τη βάπτιση της αγίας Όλγας στην Κωνσταντινούπολη. Διέσωσε τη μαρτυρία για τον πρώτο ορθόδοξο ναό του Κιέβου, για τους αγίους Βαράγγους μάρτυρες και για τη δοκιμασία των πίστεων που έκανε ο άγιος Βλαδίμηρος. Κατέγραψε τέλος και τη βάπτιση της Ρωσίας, που σφράγισε αιώνια την πορεία του λαού της.

Τα χρόνια στα οποία έζησε ο όσιος δεν ήταν εύκολα ούτε για τη ρωσική γη ούτε για την Εκκλησία της. Η Ρωσία ήταν κομματιασμένη από τις διαμάχες των ηγεμόνων και οι νομάδες Πολόβτσιοι λεηλατούσαν πόλεις και χωριά της στέπας. Έπαιρναν αιχμαλώτους πλήθος ανθρώπων, τους έσερναν στη δουλεία και πυρπολούσαν εκκλησίες και μοναστήρια χωρίς έλεος.

Ο ίδιος ο Νέστωρ υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της καταστροφής της μονής των Σπηλαίων το έτος χίλια ενενήντα έξι. Μέσα από τις σελίδες του Χρονικού του παρουσιάζεται μια βαθιά θεολογική και πατριωτική ανάγνωση της ιστορίας του λαού του. Το πνευματικό βάθος, η ιστορική ακρίβεια και η αγάπη για την πατρίδα κατατάσσουν το έργο του ανάμεσα στα σπουδαία κείμενα της παγκόσμιας γραμματείας.

Ο όσιος Νέστωρ εκοιμήθη γύρω στο έτος χίλια εκατόν δεκατέσσερα, αφήνοντας τη συνέχιση του χρονογραφικού του έργου στους επόμενους μοναχούς. Οι διάδοχοί του υπήρξαν ο ηγούμενος Σιλβέστρος, ο ηγούμενος Μωυσής του Βιντουμπίτσκι και τέλος ο ηγούμενος Λαυρέντιος. Εκείνος έγραψε το έτος χίλια τριακόσια εβδομήντα επτά το αρχαιότερο σωζόμενο χειρόγραφο του Χρονικού, γνωστό ως Λαυρέντειο Χρονικό.

Η αγιολογική παράδοση των ασκητών των Σπηλαίων συνεχίστηκε από τον άγιο Σίμωνα, επίσκοπο Βλαδίμηρου, που συνέταξε το Πατερικό των Σπηλαίων του Κιέβου. Ο άγιος Σίμων, αφηγούμενος τα γεγονότα της ζωής των αγίων της Λαύρας, παρέθετε συχνά αποσπάσματα από το Χρονικό του οσίου Νέστορος. Έτσι το όνομα και ο λόγος του μεταδόθηκε στις επόμενες γενιές των ορθοδόξων πιστών μέσα από αυτή την παράδοση.

Το τίμιο λείψανό του ενταφιάστηκε στα Εγγύτερα Σπήλαια του οσίου Αντωνίου, όπου παραμένει άφθαρτο μέχρι σήμερα. Πηγάζει θαύματα και μαρτυρεί ότι ο όσιος αξιώθηκε άφθαρτο στεφάνι μέσα στη βασιλεία του Θεού. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του και στη Σύναξη των οσίων πατέρων των Εγγύτερων Σπηλαίων, που γιορτάζεται στις είκοσι οκτώ Σεπτεμβρίου.

Τον μνημονεύει επίσης τη δεύτερη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, μαζί με όλους τους πατέρες της Λαύρας του Κιέβου. Τα έργα του εκδόθηκαν πολλές φορές σε διάφορες γλώσσες, με κυριότερο το Πρωτογόνο Ρωσικό Χρονικό. Ο όσιος ευαρέστησε τον Δημιουργό των αιώνων και μετέβη στην ατέλειωτη ζωή, για να συναριθμηθεί με τους αγίους που ο ίδιος αγάπησε και ύμνησε.

Παρακαλώ τώρα τρέχω το validation script και αποθηκεύω το τελικό αρχείο.