Ο Ιερομάρτυρας Ευδέμοζ, Καθολικός της Γεωργίας

Στραγγαλίστηκε μέσα στο κελί της φυλακής του και το σκήνωμά του ρίχτηκε από το φρούριο Ναρικάλα της Τιφλίδας προς τα τουρκικά λουτρά. Τόλμησε να πει στον εξισλαμισμένο βασιλιά πως ήταν φυσικός πατέρας των μουσουλμάνων και μόνο πατριός για τους χριστιανούς της Γεωργίας. Ο Άγιος Ευδέμοζ ηγήθηκε της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Γεωργίας στα μέσα του δέκατου έβδομου αιώνα, σε μια εξαιρετικά δύσκολη και ταραγμένη εποχή.

Την ίδια περίοδο βασίλευε ο Ροστόμ Χαν, ένας Γεωργιανός που είχε αλλαξοπιστήσει και είχε προσχωρήσει στο Ισλάμ. Νωρίτερα, ο Πέρσης σάχης Αββάς ο Πρώτος είχε δολοφονήσει τον βασιλιά Λουαρσάμπ τον Δεύτερο του Καρτλί και είχε εκδιώξει τον βασιλιά Τεϊμουράζ τον Πρώτο του Καχετίου. Έτσι ανακήρυξε τον Ροστόμ Χαν ηγεμόνα ενός ενιαίου βασιλείου Καρτλί και Καχετίου, υπό περσική κυριαρχία και επιρροή.

Ο νέος βασιλιάς προσπάθησε να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις του Πέρση σάχη και στις παραδόσεις του γεωργιανού λαού. Όρισε μάλιστα τακτικό μισθό για τον γεωργιανό κλήρο και ανήγειρε ορισμένους ναούς για να φανεί διαλλακτικός. Παρά τις φαινομενικές αυτές παραχωρήσεις, η κοινωνία διολίσθαινε ραγδαία προς τη διαφθορά και τη διάλυση του φρονήματος.

Οι ανθρώπινες κακίες έγιναν καθημερινό φαινόμενο και πλήθυναν αμαρτίες ανάλογες με εκείνες των Σοδόμων και των Γομόρρων. Το έθνος είχε καταληφθεί τόσο βαθιά από τη φθορά, ώστε ακόμη και πολλοί κληρικοί ξέφυγαν από τον προορισμό τους. Όμως ο πρώτος ποιμένας της Γεωργίας δεν δέχτηκε να συμβιβαστεί με την ηθική κατάπτωση του ποιμνίου του.

Αντιμετώπισε την κρίση με βαθιά πίστη, με ακλόνητη πεποίθηση και με μια αφοβία που ξάφνιαζε ακόμη και τους εχθρούς του. Αρκετές φορές οδήγησε τους πιο γενναίους στρατιωτικούς αρχηγούς της χώρας σε ανοιχτή εξέγερση κατά της Περσίας. Πολλοί Γεωργιανοί πρίγκιπες, με το παράδειγμα του Καθολικού Ευδέμοζ, στράφηκαν κατά της φιλοπερσικής πολιτικής του Ροστόμ Χαν.

Έδιωξαν την ισλαμική επιρροή από τις περιοχές που εξουσίαζαν και προστάτευσαν την ορθόδοξη ταυτότητα του τόπου τους. Ο Άγιος αντιστάθηκε επίσης στο ισλαμικό έθιμο που απαιτούσε να ανατρέφονται οι διάδοχοι του θρόνου στην αυλή του σάχη από μικρή ηλικία. Ποτέ δεν φοβήθηκε τον βασιλιά τόσο ώστε να σιωπήσει μπροστά στις αδικίες και στα σφάλματά του.

Σε κάθε ευκαιρία στεκόταν απέναντί του και τον ήλεγχε με παρρησία και με ευθύτητα δικαίου ανθρώπου. Πνευματικό του παιδί ήταν η σύζυγος του Ροστόμ Χαν, η ευσεβής βασίλισσα Μαριάμ, κόρη του πρίγκιπα Μανουτσάρ Νταντιάνι της Σαμεγκρέλο. Χάρη στους αγώνες του Καθολικού Ευδέμοζ και της πιστής βασίλισσας, η χριστιανική ψυχή του γεωργιανού λαού δεν έσβησε ολοκληρωτικά μέσα στη ζοφερή εκείνη εποχή.

Οι Γεωργιανοί άρχισαν πάλι να χτίζουν ναούς, να γράφουν πνευματικά κείμενα και σταδιακά να ανακτούν την εθνική τους συνείδηση. Ο Άγιος κήρυττε σε όλη την έκταση της χώρας και ενίσχυε το φρόνημα του λαού με τη ζωντανή πίστη του. Παράλληλα κατάστρωσε και προώθησε ένα τολμηρό σχέδιο για την επαναφορά του εξόριστου βασιλιά Τεϊμουράζ στον θρόνο της πατρίδας.

Ο Ροστόμ Χαν, φυσικά, ένιωσε να απειλείται από την ισχυρή επιρροή που ασκούσε ο ιεράρχης πάνω στον λαό. Έτσι, το έτος χίλια εξακόσια σαράντα δύο, διέταξε τη σύλληψη του πρώτου ποιμένα του γεωργιανού έθνους. Προσπάθησε στην αρχή να τον προσεταιριστεί με υποκριτική γλυκύτητα και έπειτα με βαριές απειλές και εκφοβισμό.

Όμως ούτε τα τεχνάσματα ούτε οι φοβέρες μπόρεσαν να λυγίσουν τη σταθερή θέληση του ανθρώπου που αγαπούσε πάνω από όλα τον Χριστό. Μετά τη σύλληψή του ο Άγιος Ευδέμοζ έγινε ακόμη πιο αυστηρός κριτής του βασιλιά και των πράξεών του. Κάλεσε μάλιστα ανοιχτά τον λαό να ξεσηκωθεί ενάντια στον ηγεμόνα, που είχε προδώσει την πίστη και την πατρίδα του.

Τελικά ο Ροστόμ Χαν, μπροστά σε αυτή την ακατάλυτη παρρησία, διέταξε τον στραγγαλισμό του Καθολικού μέσα στο κελί της φυλακής. Για να εξευτελίσει ακόμη περισσότερο τον αγωνιστή ιεράρχη, πρόσταξε να ριχτεί το ιερό σώμα του από το φρούριο Ναρικάλα. Το σκήνωμα έπεσε προς την κατεύθυνση των τουρκικών λουτρών της Τιφλίδας, με σκοπό να βεβηλωθεί και να ντροπιαστεί.

Όμως ο Θεός δεν επέτρεψε να μείνει άταφο και περιφρονημένο το λείψανο του γενναίου ομολογητή της πίστης. Την ίδια κιόλας νύχτα μια ομάδα πιστών χριστιανών πλησίασε κρυφά και πήρε με ευλάβεια το ιερό σώμα. Το μετέφεραν με μυστικότητα μέσα στην πόλη, χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από τους στρατιώτες του βασιλιά.

Στη συνέχεια το ενταφίασαν με τιμές στη βορειοδυτική γωνία του ναού Αντσισχάτι, στην καρδιά της Τιφλίδας. Έτσι ο Άγιος Ιερομάρτυς Ευδέμοζ, Καθολικός Πατριάρχης της Γεωργίας, παρέδωσε αγωνιζόμενος την ψυχή του στον Κύριο.