Όσιος Θεόδωρος Ουσακώφ ο Ναύαρχος

Σε δεκάδες ναυμαχίες στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσόγειο δεν ηττήθηκε ποτέ, ούτε πληγώθηκε μία φορά από εχθρικό όπλο. Ο ίδιος ναύαρχος ελευθέρωσε την Επτάνησο από τους Γάλλους και θεμελίωσε το πρώτο ελεύθερο ελληνικό κράτος μετά την Άλωση. Ο Όσιος Θεόδωρος Ουσακώφ γεννήθηκε το χίλια επτακόσια σαράντα πέντε και αναδείχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους ήρωες του ρωσικού ναυτικού.

Υπηρέτησε με διάκριση στον ρωσοτουρκικό πόλεμο, ενώ αργότερα αντιμετώπισε και τους Γάλλους σε πολλά μέτωπα. Οι εχθροί της πατρίδας του τον φοβούνταν, ενώ όσοι είχαν αιχμαλωτιστεί από βαρβάρους έβλεπαν σε αυτόν τον σίγουρο ελευθερωτή τους. Με τον στόλο που είχε δημιουργήσει ο πρίγκιπας Ποτέμκιν, ξεκίνησε από τη Μαύρη Θάλασσα και διέπλευσε το Αιγαίο ως αρχηγός της Μεσογείου.

Στις δεκατρείς Σεπτεμβρίου του χίλια επτακόσια ογδόντα οκτώ ελευθέρωσε τα Κύθηρα και αμέσως μετά τη Ζάκυνθο. Λίγο αργότερα έπεσε στα χέρια του και η Κεφαλονιά, ενώ την πρώτη Ιανουαρίου του επόμενου έτους απελευθέρωσε τη Λευκάδα. Τέλος, στις είκοσι μία Φεβρουαρίου του χίλια επτακόσια ενενήντα εννέα ήρθε η σειρά της Κέρκυρας, μέσα σε ξέφρενες εκδηλώσεις ενθουσιασμού του επτανησιακού λαού.

Έναν χρόνο μετά την απελευθέρωση της Κέρκυρας ιδρύθηκε η Επτάνησος Πολιτεία, το πρώτο ελληνικό κράτος ύστερα από τριακόσια σαράντα επτά χρόνια σκλαβιάς. Με τη βοήθεια και την καθοδήγηση του ναυάρχου ο λαός συμφιλιώθηκε και γνώρισε νέες, όμορφες στιγμές γεμάτες ελπίδα για το μέλλον. Σημαντική υπήρξε επίσης η ενέργειά του να επανεγκατασταθεί στην Κέρκυρα ο ορθόδοξος επίσκοπος, που είχε εκδιωχθεί από τους Λατίνους και τους Γάλλους κατακτητές.

Η παρουσία του Ουσακώφ και του ρωσικού στόλου αποτέλεσε εγγύηση για τη διατήρηση της ανεξαρτησίας αυτού του νεαρού ελληνικού κράτους. Οι περιπολίες του ρωσικού ναυτικού στη Μεσόγειο κρατούσαν μακριά τους επίδοξους κατακτητές από τη Δύση και ταυτόχρονα ανέκοπταν τους τουρκαλβανούς του Αλή πασά. Κάποτε ο όσιος επισκέφθηκε την Κέρκυρα και προσκύνησε με ευλάβεια τα ιερά λείψανα του Αγίου Σπυρίδωνος του Τριμυθούντος.

Στο ίδιο νησί στήριξε και ενθάρρυνε τους ορθοδόξους χριστιανούς που ζούσαν εκεί κάτω από δύσκολες συνθήκες. Ο φλογερός του ζήλος για την Ορθοδοξία φάνηκε σε όλη του την πορεία, καθώς συνδύαζε τη στρατιωτική του ιδιοφυΐα με τη βαθιά πίστη του στον Χριστό και την Εκκλησία. Επειδή οι μεταρρυθμίσεις του στο ναυτικό δεν άρεσαν στους ανωτέρους του, ο Όσιος Θεόδωρος αναγκάστηκε να αποσυρθεί από την ενεργό υπηρεσία το χίλια οκτακόσια επτά, με διαταγή του τσάρου Αλεξάνδρου του Πρώτου.

Δεν είχε αποκτήσει ποτέ σύζυγο ή παιδιά, και έτσι ο ναύαρχος εγκαταστάθηκε στην κωμόπολη Αλεξέγιεβο, κοντά στην Ιερά Μονή Σαναξάρ. Παρακολουθούσε τακτικά τις ακολουθίες κάθε Κυριακή και κάθε μεγάλη γιορτή της Εκκλησίας. Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής έμενε μέσα στο μοναστήρι, νήστευε μαζί με τους μοναχούς και προσευχόταν στις ιερές ακολουθίες.

Ο ηγούμενος της μονής Ναθαναήλ θεωρούσε τον Θεόδωρο σπουδαίο γείτονα και προστάτη της αδελφότητας. Πέρα από τις πλούσιες δωρεές που έκανε στο μοναστήρι, ο ναύαρχος μοίραζε συχνά ελεημοσύνες στους φτωχούς και τους ενδεείς της περιοχής. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του μοίρασε τα υπάρχοντά του και σε άπορους ναυτικούς της Σεβαστουπόλεως, που τόσο είχε αγαπήσει.

Ποτέ δεν επιδίωξε επίγεια δόξα ή πλούτη, αλλά αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του στη διακονία του Θεού και του πλησίον. Έτσι, ο ένδοξος ναύαρχος έγινε σιγά σιγά ένας ταπεινός προσευχόμενος μέσα στην ησυχία του μοναστηριού. Ο Όσιος Θεόδωρος κοιμήθηκε εν Κυρίω το χίλια οκτακόσια δεκαεπτά, σε ηλικία εβδομήντα δύο ετών, πλήρης ημερών.

Αφού διέπλευσε με ασφάλεια τη θάλασσα της ζωής με όλες τις τρικυμίες και τις δοκιμασίες της, εισήλθε στο γαλήνιο λιμάνι της αιώνιας ανάπαυσης. Τάφηκε με τιμές στη Μονή Σαναξάρ, δίπλα ακριβώς στον ναό όπου τόσες φορές είχε προσευχηθεί με ευλάβεια. Η μονή επιστράφηκε στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία το χίλια εννιακόσια ενενήντα ένα, ύστερα από πολλά χρόνια σιωπής.

Λίγα χρόνια αργότερα, το χίλια εννιακόσια ενενήντα τέσσερα, βρέθηκε με θαυμαστό τρόπο ο τάφος του οσίου ναυάρχου. Η Ρωσική Εκκλησία τον αναγνώρισε επίσημα ως άγιο το δύο χιλιάδες τέσσερα και κατασκεύασε ειδική λειψανοθήκη σε σχήμα πολεμικού πλοίου. Μέσα σε αυτή τη λειψανοθήκη φυλάσσονται με ευλάβεια τα τίμια λείψανά του και προσκυνούνται από πλήθος πιστών.

Μικρά τεμάχια από τα ιερά λείψανά του φυλάσσονται και στην Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής Σγουράδων, στην Κέρκυρα. Δεν πρέπει να συγχέεται με τον συγγενή του Όσιο Θεόδωρο Ουσακώφ της ίδιας μονής, που ήταν μοναχός και έζησε νωρίτερα. Σήμερα τιμάται ως μεγάλος υπερασπιστής της πατρίδας, όπως άλλοτε ο Αλέξανδρος Νέφσκι και ο Δημήτριος του Δον.