Άγιος Ιουβενάλιος ο Πρωτομάρτυρας της Αμερικής

Έγινε ο πρώτος Ορθόδοξος Χριστιανός που έχυσε το αίμα του στο αμερικανικό χώμα, βαπτίζοντας πάνω από εφτακόσιους ιθαγενείς Τσουγκάτσι στο Νούσεκ μέσα σε λίγους μήνες αποστολικού κόπου. Όταν τον χτύπησαν θανάσιμα, εκείνος σηκώθηκε ξανά και ξανά από το αίμα του, καλώντας τους δολοφόνους του σε μετάνοια αντί να φύγει μακριά τους. Το κοσμικό του όνομα ήταν Ιωάννης Φεοντόροβιτς Χοβορούχιν και γεννήθηκε στο Νερτσίνσκ της Σιβηρίας, στα χίλια εφτακόσια εξήντα ένα μετά Χριστόν.

Είχε σπουδάσει μηχανικός μεταλλείων και υπηρέτησε ως αξιωματικός, πριν συνδεθεί στενά με τη μονή Βαλαάμ ως βοηθός των πατέρων. Μετά τον θάνατο της συζύγου του, το χίλια εφτακόσια ενενήντα ένα, αποσύρθηκε σε μοναστήρι της Αγίας Πετρούπολης, όπου εκάρη μοναχός με το όνομα Ιουβενάλιος. Τρία χρόνια αργότερα ξεκίνησε για την μακρινή Αλάσκα, ακολουθώντας την κλήση της ιεραποστολής στους ιθαγενείς λαούς του Βορρά.

Εκεί ενώθηκε με την πρώτη ορθόδοξη αποστολή που έφτασε στο Κόντιακ, φέρνοντας μαζί του ζήλο φλογερό για το κήρυγμα του Ευαγγελίου. Ο Άγιος Γερμανός μαρτυρεί πως ο Ιουβενάλιος υπήρξε άνθρωπος ταπεινός, εργατικός και αφοσιωμένος στην αποστολή του. Το παρελθόν του ως μηχανικός και ως αξιωματικός φάνηκε χρήσιμο στις δυσκολίες της άγριας αυτής χώρας.

Η καρδιά του όμως ανήκε ολόκληρη στον Χριστό και στην σωτηρία των ψυχών. Μέσα στο χίλια εφτακόσια ενενήντα τέσσερα, οι ιερομόναχοι Ιουβενάλιος και Μακάριος έμειναν δύο μήνες στην περιοχή του Κόντιακ, διδάσκοντας και βαπτίζοντας τους κατοίκους. Ταξίδευαν με μικρά δερμάτινα σκάφη σε κάθε καιρό, μοιράζοντας μεταξύ τους τις περιοχές της αποστολής.

Ο Άγιος Γερμανός θυμάται μια κουβέντα τους σε έναν λόφο στα νότια του λιμανιού, όπου κάθισαν αντίκρυ στη θάλασσα. Άρχισαν να συζητούν πού θα κήρυττε ο καθένας, και ξέσπασε μια φιλική διαφωνία γεμάτη αποστολικό ζήλο. Ο πατήρ Μακάριος ήθελε να κατευθυνθεί βόρεια προς τα Αλεούτια νησιά και ύστερα στην ηπειρωτική Αλάσκα, όπου τον είχαν καλέσει οι ντόπιοι.

Είχαν μάλιστα έναν χάρτη του πλοιάρχου Κουκ, που έδειχνε Ρώσους κατοίκους κοντά σε κάποιο ποτάμι της περιοχής. Ο πατήρ Ιουβενάλιος όμως υποστήριξε πως η ηπειρωτική Αλάσκα ανήκε στη δική του αποστολή. Παρακάλεσε τον Μακάριο να μην τον στενοχωρήσει, εξηγώντας πως το πλοίο έφευγε για το Γιακούταν.

Σκόπευε να ξεκινήσει το κήρυγμά του στον νότο και να ανέβει βόρεια κατά μήκος της ακτής. Έπειτα θα διέσχιζε τη χερσόνησο Κενάι και θα περνούσε στην κυρίως Αλάσκα. Ο Άγιος Γερμανός, ακούγοντάς τους, έγραψε αργότερα πως πέρασε από τη χαρά στην έκσταση.

Ο πατήρ Μακάριος λυπήθηκε με την πρόταση και απάντησε πως δεν μπορούσε να περιοριστεί έτσι στις κινήσεις του. Του θύμισε πως η αλυσίδα των Αλεούτιων νησιών ενώνεται με την Αλάσκα και ανήκε στη δική του ιεραποστολική περιοχή. Πρόσθεσε ακόμη πως η όλη βόρεια ακτή ήταν δικός του τόπος φροντίδας και κηρύγματος.

Στον Ιουβενάλιο άφηνε το νότιο τμήμα της Αμερικής, αρκετό για μια ολόκληρη ζωή αποστολικής εργασίας. Στα χίλια εφτακόσια ενενήντα πέντε, ο πατήρ Ιουβενάλιος βάπτισε πάνω από εφτακόσιους Τσουγκάτσι στο Νούσεκ, και ύστερα πέρασε στον κόλπο του Κενάι. Εκεί συνέχισε το ιεραποστολικό του έργο, βαπτίζοντας τους ντόπιους κατοίκους της περιοχής.

Τον επόμενο χρόνο, σύμφωνα με την προφορική παράδοση των ιθαγενών, έφτασε στις εκβολές του Κουσκόκουιμ, κοντά στο σημερινό χωριό Κουινάγκακ. Εκεί συνάντησε μια ομάδα κυνηγών που τον σκότωσε με βιαιότητα. Υπάρχει βέβαια και ένα πλαστό ημερολόγιο, αποδιδόμενο στον Ιβάν Πετρόφ, που δίνει μια συκοφαντική εκδοχή για τον θάνατό του.

Εκείνο το κείμενο ισχυρίζεται ψευδώς πως μαρτύρησε στη λίμνη Ιλιάμνα, αλλά η εκδοχή αυτή απορρίπτεται από την αυθεντική παράδοση. Ο ακριβής λόγος του φόνου του Αγίου από τους ιθαγενείς δεν έγινε ποτέ απόλυτα γνωστός στους ερευνητές. Αργότερα όμως οι ίδιοι οι ντόπιοι αφηγήθηκαν στον Άγιο Ιννοκέντιο τις λεπτομέρειες εκείνης της φοβερής ώρας.

Είπαν πως ο Ιουβενάλιος δεν προσπάθησε ούτε να αμυνθεί ούτε να ξεφύγει από τους επιτιθέμενους. Όταν τον χτύπησαν πισώπλατα, εκείνος γύρισε και αντίκρισε τους δολοφόνους του ήρεμα. Τους παρακάλεσε να μη βλάψουν τους ιθαγενείς που είχε ήδη βαπτίσει στο όνομα του Χριστού.

Όταν πια τον θεώρησαν νεκρό, ο Άγιος σηκώθηκε ξανά και τους ακολούθησε καλώντας τους σε μετάνοια. Εκείνοι όρμησαν πάλι επάνω του και τον χτύπησαν με μεγάλη αγριότητα. Σηκώθηκε όμως και πάλι όρθιος και τους φώναξε με δύναμη να μετανοήσουν.

Αυτό συνέβη αρκετές φορές, ώσπου τελικά τον κατακομμάτιασαν με τα όπλα τους. Έτσι ο ζηλωτής ιερομόναχος Ιουβενάλιος έγινε ο πρώτος Ορθόδοξος Χριστιανός που δέχτηκε το στεφάνι του μαρτυρίου στην Αμερική. Μαζί του μαρτύρησε και ο ανώνυμος συνοδός του, πιθανότατα ένας προσήλυτος Ινδιάνος της φυλής Τανάινα.

Λέγεται πως ένας ντόπιος σαμάνος αφαίρεσε από το σώμα του Αγίου τον χάλκινο εγκόλπιο σταυρό του. Επιχείρησε να κάνει με αυτόν κάποια μαγική επίκληση, αλλά τότε συνέβη κάτι εντελώς απρόσμενο. Σηκώθηκε ξαφνικά από το έδαφος, παρά τη θέλησή του, και έμεινε μετέωρος στον αέρα.

Δοκίμασε άλλες τρεις φορές το ίδιο πράγμα, και το αποτέλεσμα ήταν κάθε φορά πανομοιότυπο. Τελικά συμπέρανε πως υπήρχε εκεί μια δύναμη πολύ μεγαλύτερη από τη δική του, την οποία δεν μπορούσε να αψηφήσει. Χρόνια αργότερα, ένας άντρας εμφανίστηκε στο εμπορικό πρακτορείο του Νουσαγκάκ φορώντας έναν χάλκινο σταυρό.

Ο σταυρός εκείνος ήταν ολόιδιος με τον εγκόλπιο που φορούσε ο Άγιος Ιουβενάλιος την ημέρα του μαρτυρίου του. Επίσης, από τα άγια λείψανα του μάρτυρα υψώθηκε προς τον ουρανό μια ολόφωτη στήλη φωτός. Κανείς δεν γνωρίζει για πόσο διάστημα συνεχίστηκε εκείνο το θαυμαστό σημείο πάνω από τον τόπο.

Ο Άγιος Ιουβενάλιος, με την ακούραστη ιεραποστολή του στους ιθαγενείς της Αλάσκας, υπηρέτησε την Εκκλησία περισσότερο από όλους τους άλλους ιεραποστόλους μαζί. Το αίμα του έγινε σπόρος της Ορθοδοξίας στη μακρινή αμερικανική γη.