Ο Άγιος Πιτιρίμ, Επίσκοπος Μεγάλης Περμίας

Ένας ειρηνοποιός επίσκοπος δολοφονήθηκε από έναν ειδωλολάτρη αρχηγό την ώρα που αγίαζε τα νερά στη συμβολή δύο ποταμών. Σαράντα ολόκληρες ημέρες το τίμιο σώμα του έμεινε άθικτο μέσα στον τάφο, παρά τον καύσωνα του ρωσικού καλοκαιριού. Ο Άγιος Πιτιρίμ εξελέγη και χειροτονήθηκε επίσκοπος της Μεγάλης Περμίας μετά τον μαρτυρικό θάνατο του προκατόχου του, Αγίου Γερασίμου.

Πριν αναλάβει την επισκοπική του διακονία, υπήρξε αρχιμανδρίτης και ηγούμενος της φημισμένης μονής του Τσούντοβο στη Μόσχα. Έγινε γνωστός και ως υμνογράφος, καθώς συνέθεσε τον Κανόνα προς τιμήν του Αγίου Αλεξίου, Μητροπολίτου Μόσχας, και έγραψε επίσης τον βίο του. Όταν ανέλαβε την επισκοπή, αφοσιώθηκε αμέσως στο έργο της ειρήνευσης ανάμεσα στους δύο γειτονικούς λαούς της περιοχής του.

Φρόντισε με όλη του την ψυχή να συμφιλιώσει τους Ζυριάνους με τους Βογούλους, που ζούσαν σε διαρκή αντιπαλότητα. Έστελνε νουθετικές επιστολές και μηνύματα προς όλες τις κατευθύνσεις, για να προστατεύσει τους Ζυριάνους από τις συνεχείς ληστρικές επιδρομές. Όμως ο Ασύκα, ο σκληρός αρχηγός των Βογούλων, εκμεταλλεύτηκε τις διαμάχες των ηγεμόνων και την απόσταση του επισκόπου από την πρωτεύουσα.

Λεηλατούσε χριστιανικούς οικισμούς και έσφαζε αθώους και ανυπεράσπιστους ανθρώπους χωρίς κανέναν φόβο Θεού. Οι γαιοκτήμονες του Νόβγκοροντ κατείχαν εκτάσεις κοντά στους ποταμούς Βυγκ και Ντβίνα, και υπέφεραν πολύ από τις αδιάκοπες επιδρομές των ειδωλολατρών. Το έτος χίλια τετρακόσια σαράντα πέντε ξεσηκώθηκαν εναντίον των Βογούλων και κατάφεραν να αιχμαλωτίσουν τον ίδιο τον αρχηγό τους, τον Ασύκα.

Ο πανούργος ειδωλολάτρης ορκίστηκε τότε φιλία προς την Περμία και υποσχέθηκε πως δεν θα ξαναπείραζε ποτέ τους χριστιανούς. Μόλις όμως αφέθηκε ελεύθερος, περίμενε υπομονετικά την κατάλληλη στιγμή για να επιτεθεί στο Ουστ Βυμ. Σκοπός του ήταν να σκοτώσει τον Άγιο Πιτιρίμ, στον οποίο απέδιδε την προηγούμενη ήττα του από τους Νοβγκοροδινούς.

Στο μεταξύ ο άγιος επίσκοπος βρέθηκε δύο φορές στη Μόσχα για ζητήματα μεγάλης εκκλησιαστικής σημασίας. Το χίλια τετρακόσια σαράντα επτά συνέταξε εγκύκλιο επιστολή προς τον πρίγκιπα Δημήτριο Σεμιάκα, ο οποίος είχε παραβιάσει συνθήκη ειρήνης. Το χίλια τετρακόσια σαράντα οκτώ παρευρέθηκε στη χειροτονία του Αγίου Ιωνά ως Μητροπολίτου Μόσχας.

Εκμεταλλευόμενος την απουσία του ποιμενάρχη, ο Ασύκα επιτέθηκε ξανά σε οικισμό των Ζυριάνων κοντά στον ποταμό Πετσόρα. Λεηλάτησε τα σπίτια, σκότωσε τους κατοίκους και άφησε πίσω του ερείπια και θρήνο μεγάλο. Όχι μόνο οι Ζυριάνοι, αλλά και οι Βογούλοι που ζούσαν νομαδικά κοντά στον παραπόταμο της Πετσόρα, είχαν πειστεί για την αλήθεια του κηρύγματος του Αγίου Πιτιρίμ.

Πολλοί από αυτούς άρχισαν πλέον να δέχονται το άγιο Βάπτισμα και να εντάσσονται στην Εκκλησία του Χριστού. Ο Ασύκα πικράθηκε ακόμη περισσότερο και αποφάσισε να διαπράξει ένα νέο και ακόμη φρικτότερο έγκλημα εναντίον του ιεράρχη. Στις δεκαεννέα Αυγούστου του έτους χίλια τετρακόσια πενήντα έξι σκότωσε τον Άγιο Πιτιρίμ με δόλιο τρόπο.

Ο επίσκοπος βρισκόταν εκείνη την ώρα σε τελετή αγιασμού των υδάτων στο ακρωτήριο που σχηματίζουν οι ποταμοί Βάγκα και Βιτσέγκντα. Το τίμιο σώμα του παρέμεινε σαράντα ολόκληρες ημέρες σε πρόχειρο τάφο στον τόπο του μαρτυρίου του. Περίμεναν την απάντηση και τις οδηγίες από τη Μόσχα σχετικά με τη θλιβερή είδηση του θανάτου του.

Παρά τη ζέστη του καλοκαιριού, η φθορά δεν άγγιξε καθόλου το σώμα του ιερομάρτυρα. Ο Άγιος ενταφιάστηκε τελικά στον καθεδρικό ναό του Ευαγγελισμού στο Ουστ Βυμ, δίπλα στον προκάτοχό του Άγιο Γεράσιμο. Η μνήμη της κοιμήσεώς του καταχωρήθηκε σε τυπικό ήδη από το χίλια πεντακόσια είκοσι δύο.

Το έτος χίλια εξακόσια επτά καθιερώθηκε επίσημα η κοινή μνήμη των τριών μεγάλων ιεραρχών της Περμίας. Πρόκειται για τους αγίους Γεράσιμο, Πιτιρίμ και Ιωνά, οι οποίοι διαδέχθηκαν ο ένας τον άλλον στον καθεδρικό ναό του Ουστ Βυμ. Η κοινή τους εορτή ορίστηκε στις είκοσι εννέα Ιανουαρίου και αποτελεί φωτεινό σταθμό στη λειτουργική ζωή της Ρωσικής Εκκλησίας.

Το μαρτύριο του Αγίου Πιτιρίμ δεν στάθηκε ικανό να σταματήσει το ιεραποστολικό έργο που είχε ξεκινήσει με τόσο κόπο στην απέραντη εκείνη γη. Αντιθέτως, το αίμα του έγινε σπόρος για νέους χριστιανούς ανάμεσα στους Ζυριάνους και τους Βογούλους της περιοχής. Η αφθαρσία του σώματός του μέσα στον καύσωνα του καλοκαιριού επιβεβαίωσε στους πιστούς την αγιότητα του ποιμενάρχη τους.

Ο επίσκοπος που έγραφε νουθετικές επιστολές για την προστασία των αδυνάτων, έδωσε ο ίδιος την τελευταία μαρτυρία αγάπης με τη ζωή του. Ο ίδιος που συνέθεσε ύμνους προς τιμήν του Αγίου Αλεξίου της Μόσχας, τιμήθηκε στη συνέχεια ως ιερομάρτυρας από τους πιστούς. Η Εκκλησία τον τιμά ως φωτιστή των λαών του Βορρά και ως ακούραστο ειρηνοποιό μέσα σε εποχές βίας.

Η μνήμη του παραμένει ζωντανή στις καρδιές των ορθοδόξων πιστών μέχρι τις ημέρες μας.