Όσιος Θεοφάνης ο Νέος της Δοχειαρίου

Έζεψε μια αρκούδα στη θέση του γαϊδουριού που κατασπάραξε, για να κουβαλήσει τα υλικά του μοναστηριού. Έσωσε επίσης τον ανιψιό του από τα χέρια των Τούρκων στην Πόλη, λίγο πριν τον κάνουν γενίτσαρο και τον αλλαξοπιστήσουν. Ο Όσιος Θεοφάνης γεννήθηκε στα Γιάννενα, στις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα μετά Χριστόν, και από νέος τράβηξε για το Άγιον Όρος.

Εκεί εντάχθηκε στη συνοδεία της Μονής Δοχειαρίου, ενός από τα πρώτα παραθαλάσσια μοναστήρια που αντικρίζει ο προσκυνητής. Κράτησε καθαρό τον νου του από τις παγίδες του πονηρού και γλύκανε την ψυχή του με τη Χάρη του Θεού. Νοιαζόταν περισσότερο για τη σωτηρία του παρά για την τροφή και το ποτό του κάθε ημέρας.

Η αρετή του όμως, όσο και αν προσπαθούσε να την κρύψει, τόσο πιο φωτεινή φανερωνόταν σε όλη την αδελφότητα. Μετά την κοίμηση του προηγουμένου γέροντα, οι πατέρες τον εξέλεξαν ομόφωνα ηγούμενο της μονής τους. Έλαμπε στη διακονία αυτή με τη δικαιοσύνη και τη στοργική πατρική αγάπη προς όλα τα πνευματικά του παιδιά.

Τα θεωρούσε τέκνα που του εμπιστεύτηκε ο Θεός για να τα οδηγήσει με ασφάλεια στον Παράδεισο. Σε κάποια ευλογημένη χρονιά, έφτασε γράμμα από την αδελφή του με τη συμφορά που την βρήκε ξαφνικά. Οι Τούρκοι είχαν αρπάξει τον γιο της και τον είχαν μεταφέρει στην Κωνσταντινούπολη με σκοπό να τον κάνουν γενίτσαρο.

Ο Όσιος ανησύχησε βαθιά για τον ανιψιό του και χωρίς δισταγμό ξεκίνησε μόνος του για την Πόλη. Τον βρήκε ευτυχώς εγκαίρως, λίγο πριν οι κατακτητές προλάβουν να αλλάξουν τη δική του πίστη. Έκανε μεγάλους κόπους και τελικά κατάφερε να τον ελευθερώσει και να τον φέρει πίσω μαζί του στο Άγιον Όρος.

Τον κράτησε ένα διάστημα σε δοκιμασία και έπειτα τον έκειρε μοναχό μέσα στη συνοδεία της Δοχειαρίου. Η αδελφότητα όμως άρχισε να ταράζεται, επειδή φοβόταν πως οι Τούρκοι θα ζητούσαν εκδίκηση για την απαγωγή. Οι μισοί άφηναν την έκβαση στο θέλημα του Θεού και οι άλλοι μισοί ένιωθαν αγωνία και φόβο.

Ο Όσιος είδε τη διχόνοια και θέλησε να σταματήσει αμέσως κάθε σκάνδαλο μέσα στους αδελφούς. Πήρε λοιπόν τον ανιψιό του και έφυγαν για τη Θεσσαλονίκη και κατόπιν για τη Βέροια. Σκόπευαν πιθανότατα να επιστρέψουν στα Γιάννενα, στον τόπο της καταγωγής τους.

Στη Βέροια συγκινήθηκαν με όσα άκουσαν για την ξακουστή Σκήτη του Τιμίου Προδρόμου και αποφάσισαν να την επισκεφτούν. Διέμειναν στη μονή του Προδρόμου και ευαρεστήθηκαν τόσο πολύ, που αποφάσισαν να μείνουν εκεί μόνιμα. Έγιναν γρήγορα αγαπητοί στους πατέρες, οι οποίοι τους έδωσαν ευλογία να κτίσουν κάθισμα κοντά τους.

Δέκα λεπτά πιο χαμηλά, από τη μονή προς το ποτάμι, έχτισε ο Όσιος Θεοφάνης ένα μικρό μονύδριο. Το αφιέρωσε στο όνομα της Παναγίας και έζησε εκεί μαζί με τον ανιψιό του με πολλή προσευχή. Σύντομα μαζεύτηκαν γύρω του και άλλοι υποτακτικοί, που ζητούσαν να μάθουν τον τρόπο της μοναχικής ζωής.

Επειδή αυξήθηκαν αρκετά, χρειάστηκε να βρουν μεγαλύτερο χώρο, ώστε όλοι να στεγαστούν με άνεση. Η Σκήτη όμως της Βέροιας ήταν τότε γεμάτη και κατοικημένη σχεδόν σε κάθε γωνιά της. Πενήντα αδελφότητες κοσμούσαν την κοιλάδα και όλα τα κατάλληλα σημεία ήταν ήδη κατειλημμένα από μοναχούς.

Ο Όσιος αναζήτησε νέο τόπο και διαπίστωσε πως υπήρχε κατάλληλο μέρος κοντά στη Νάουσα. Πήγε εκεί και ανέγειρε με κόπο τη Μονή των Αρχαγγέλων, για να φιλοξενήσει την αυξανόμενη συνοδεία του. Στο κτίσιμο της νέας μονής ο πρωτομάστορας δεν συμφωνούσε με την τοποθεσία που είχε επιλέξει ο Όσιος.

Ο Άγιος όμως ζήτησε σημάδι από τους Ταξιάρχες και έλαβε άμεση απάντηση από τα ίδια τα ουράνια τάγματα. Τοποθέτησαν τα σχέδια σε ένα σημείο και είπαν πως όπου τα μεταφέρουν οι Αρχάγγελοι, εκεί θα κτιστεί η μονή. Πράγματι τα σχέδια βρέθηκαν την επομένη στο σημείο που από την αρχή είχε προτείνει ο Όσιος Θεοφάνης.

Μια άλλη φορά μια αρκούδα κατασπάραξε το γαϊδουράκι που κουβαλούσε τα υλικά για το κτίσιμο της μονής. Ο Όσιος, τόσο μεγάλη παρρησία είχε στον Θεό, ώστε έζεψε την ίδια την αρκούδα στη θέση του υποζυγίου. Ενόσω έκτιζε τη Μονή των Ταξιαρχών, είχε χειροθετήσει ηγούμενο στη μονή του Προδρόμου τον αγαπημένο ανιψιό του.

Πέρασε λοιπόν τα επόμενα χρόνια της ζωής του πηγαινοερχόμενος ανάμεσα στη Σκήτη και τη Νάουσα. Φρόντιζε με την ίδια αγάπη και τις δύο αδελφότητες, που τον θεωρούσαν κοινό πατέρα και πνευματικό τους οδηγό. Όταν γέρασε αρκετά, αποσύρθηκε για ησυχία στο κάθισμα της Παναγίας, μέσα στη Σκήτη της Βέροιας.

Εκεί έλαβε αποκάλυψη από τον Θεό για το επικείμενο τέλος της επίγειας πορείας του. Αποχαιρέτησε με δάκρυα και ευλογίες το πνευματικό του ποίμνιο και έδωσε τις τελευταίες συμβουλές προς όλους. Παρέδωσε την αγία του ψυχή στα χέρια του Κυρίου στις δεκαεννιά Αυγούστου, σε βαθύτατο γήρας.

Τον έθαψαν με τιμές κατά τα ιερά έθη της μοναχικής τάξεως μέσα στη μονή της Βεροίας. Ακόμη και όσο ζούσε, ο Κύριος τον είχε δοξάσει με θαύματα μπροστά στα μάτια των πιστών. Έσωσε ανθρώπους από βέβαιο πνιγμό, καθώς κατεύνασε σφοδρή θαλασσοταραχή με μόνη τη θερμή προσευχή του.

Μετέτρεψε επίσης το αλμυρό νερό της θάλασσας σε γλυκό πόσιμο νερό, για να ξεδιψάσουν οι ταλαιπωρημένοι ναυτικοί. Μετά την εκταφή, οι πατέρες είχαν πλήρη βεβαιότητα για την οσιότητα του βίου του εκλεκτού γέροντα. Κόσμησαν την τίμια κάρα του με αργυρή περίτεχνη θήκη και την τοποθέτησαν μαζί με τα ιερά λείψανα της μονής.

Πάνω από τα υπόλοιπα οστά κατασκεύασαν ωραίο προσκυνηματικό μνημείο, που γέμισε ευωδία και θεία χάρη. Ποτέ ο Όσιος δεν εγκατέλειψε όσους ζητούσαν με πίστη τη χαριτόβρυτη βοήθεια και τη μεσιτεία του.