Η ανακομιδή των λειψάνων του οσίου Μαξίμου του διά Χριστόν σαλού

Χειμώνα και καλοκαίρι ο Μάξιμος περπατούσε στους δρόμους της Μόσχας σχεδόν γυμνός, αψηφώντας τον παγετό και τον καύσωνα της ρωσικής γης. Στα χείλη του ζούσε διαρκώς μια φράση που έγινε παροιμιακή στον λαό: «σκληρός ο χειμώνας, μα γλυκός ο Παράδεισος». Κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα τον τόπο ή τον χρόνο της γέννησής του, ούτε τα ονόματα των γονιών του.

Ο όσιος αυτός διάλεξε μόνος του έναν από τους πιο δύσκολους και ακανθώδεις δρόμους της σωτηρίας, τη διά Χριστόν σαλότητα. Φόρεσε με τη θέλησή του τη μάσκα του τρελού και πέρασε τη ζωή του μέσα σε στερήσεις, ταπείνωση και αδιάκοπη προσευχή. Η Ρωσία αγαπούσε βαθιά τους σαλούς της και σεβόταν την κρυμμένη τους σοφία και την ταπείνωσή τους.

Άκουγαν τα λόγια τους όλοι, από τους μεγάλους πρίγκιπες ως τους πιο φτωχούς ζητιάνους του δρόμου. Μέσα στις παροιμιώδεις εκφράσεις της λαϊκής γλώσσας έβρισκαν παρηγοριά, νουθεσία και πνευματική καθοδήγηση από τους ανθρώπους αυτούς. Έτσι και ο Μάξιμος έγινε σύντροφος του πονεμένου λαού του και φωνή της συνείδησης για τους ισχυρούς της εποχής του.

Έζησε σε δύσκολους χρόνους για τον ρωσικό λαό, τότε που τα τατάρικα στίφη λεηλατούσαν χωριά και πόλεις χωρίς έλεος. Η ξηρασία ξέραινε τη γη, οι επιδημίες θέριζαν τους ανθρώπους και ο θάνατος είχε γίνει καθημερινός συνοδοιπόρος όλων. Μέσα σε αυτόν τον πόνο, ο όσιος Μάξιμος στεκόταν δίπλα στους δυστυχισμένους με λόγια θαρραλέα και ζωντανά.

Έλεγε στους τσακισμένους ότι δεν πλέκονται όλα τα νήματα προς την ίδια μεριά, αλλά πολλά πάνε αντίθετα. Παρακινούσε τους νικημένους να σκύβουν χαμηλότερα και να μην χάνουν την ελπίδα τους στον Θεό. Τους θύμιζε ότι δεν πρέπει να κλαίει αυτός που χτυπιέται, αλλά εκείνος που δεν έχει γνωρίσει ποτέ τη δοκιμασία.

Καλούσε όλους να δείξουν υπομονή, γιατί μέσα από αυτήν αναγνωρίζεται η αληθινή ανθρωπιά. Με τις απλές παρομοιώσεις του δίδασκε ότι σιγά σιγά καίγεται και το χλωρό ξύλο, αρκεί να βαστάξει κανείς. Επανέρχονταν συνεχώς στα χείλη του τα λόγια ότι ο Θεός δίνει τη σωτηρία σε όσους υπομένουν με πίστη όλες τις θλίψεις.

Έτσι παρηγορούσε τους ταπεινούς και στερέωνε τις καρδιές των ταλαιπωρημένων πιστών της Μόσχας. Ο όσιος όμως δεν περιοριζόταν μόνο στα λόγια της παρηγοριάς προς τους πάσχοντες αδελφούς του. Οι αυστηροί έλεγχοί του τρόμαζαν τους ισχυρούς και τους πλούσιους της εποχής, που είχαν ξεχάσει τον δρόμο του Θεού.

Συχνά στεκόταν μπροστά στους άρχοντες και τους έλεγε ότι το σπίτι τους έχει εικονοστάσι, μα η συνείδησή τους πουλιέται. Τους θύμιζε ότι όλοι κάνουν τον σταυρό τους, αλλά δεν προσεύχονται όλοι αληθινά μέσα από την καρδιά τους. Διακήρυσσε με παρρησία ότι ο Θεός βλέπει κάθε αδικία και κάθε κρυφή πράξη του ανθρώπου.

Δεν θα εξαπατήσει κανέναν ο Κύριος, μα ούτε και ο άνθρωπος μπορεί ποτέ να εξαπατήσει εκείνον. Με αυτή τη σαλότητα ξεσκέπαζε την υποκρισία και άγγιζε τις πιο σκληρές καρδιές. Πολλοί άρχοντες ταράζονταν από τη φωνή του και έβρισκαν αφορμή για μετάνοια και αλλαγή ζωής.

Έγινε έτσι αληθινός προφήτης του Θεού μέσα στην πόλη, στηλιτεύοντας την αδικία και ενισχύοντας τους ταπεινούς. Η ζωή του ήταν μαρτυρία ότι η αγάπη του Χριστού δεν χαρίζει μόνο γλυκύτητα, αλλά και θαρραλέα ευθύτητα. Με αυτό το διπλό λόγο, παρηγοριά και έλεγχο, διακόνησε τον λαό του ως το τέλος της επίγειας ζωής του.

Ο μακάριος Μάξιμος εκοιμήθη στις έντεκα Νοεμβρίου του έτους χίλια τετρακόσια τριάντα τέσσερα, αφήνοντας πίσω του την ευωδία της αγιότητάς του. Τον ενταφίασαν με τιμή στον ναό των αγίων πριγκίπων Βόριδος και Γκλεμπ, ανάμεσα στους αγαπημένους του πιστούς. Πολύ σύντομα άρχισαν να γίνονται θαυμαστές θεραπείες στους προσκυνητές που πλησίαζαν τα ιερά λείψανά του με πίστη.

Η φήμη των θαυμάτων απλώθηκε σε όλη τη Ρωσία και συγκινούσε άρχοντες και απλούς ανθρώπους. Με εγκύκλιο που εξέδωσε ο μητροπολίτης Μακάριος το έτος χίλια πεντακόσια σαράντα επτά, καθορίστηκε επίσημα η υμνωδία και ο εορτασμός του νέου θαυματουργού Μαξίμου, του διά Χριστόν σαλού, στη Μόσχα. Τον ίδιο χρόνο, στις δεκατρείς Αυγούστου, έγινε η ανακομιδή των άφθαρτων λειψάνων του οσίου με μεγάλη λαμπρότητα και βαθιά κατάνυξη όλου του λαού.

Αργότερα, στο έτος χίλια πεντακόσια εξήντα οκτώ, ο ναός των αγίων Βόριδος και Γκλεμπ καταστράφηκε από φωτιά. Στον ίδιο τόπο ανεγέρθηκε νέος ναός, που αφιερώθηκε στο όνομα του οσίου Μαξίμου του διά Χριστόν σαλού. Σε αυτόν τον νέο ναό εναποτέθηκαν με τιμή τα σεβάσμια λείψανα του αγίου, για να αγιάζουν τους πιστούς.

Έτσι, ο ταπεινός σαλός της Μόσχας έγινε αιώνιος πρεσβευτής του ρωσικού λαού προς τον φιλάνθρωπο Θεό.