Σε ηλικία μόλις δώδεκα ετών εγκατέλειψε το πατρικό σπίτι και έγινε μοναχός στη Μονή της Αναλήψεως των Σπηλαίων στο Νίζνι Νόβγκοροντ. Όταν αργότερα ο Χάνης των Τατάρων τον απελευθέρωσε από την αιχμαλωσία, έσωσε μαζί του και τετρακόσιους περίπου Χριστιανούς από βέβαιο θάνατο. Γεννήθηκε στο Νίζνι Νόβγκοροντ το έτος χίλια τριακόσια σαράντα εννέα, μέσα σε μια ευσεβή οικογένεια που τον ανέθρεψε με φόβο Θεού.

Βαπτίστηκε στην ενοριακή εκκλησία των Μυροφόρων Γυναικών και έλαβε εκεί την πρώτη γεύση της χάριτος. Το κοσμικό του όνομα δεν διασώθηκε μέσα από την παράδοση της Εκκλησίας. Στο μοναστήρι ηγούμενος ήταν τότε ο άγιος Διονύσιος, ο μετέπειτα αρχιεπίσκοπος του Σούζνταλ.

Με όλη τη φλόγα της νεανικής του ψυχής, ο μικρός μοναχός αφοσιώθηκε στο έργο της σωτηρίας. Ξεχώρισε ανάμεσα στους αδελφούς για την αυστηρή του νηστεία και για την ακριβέστατη τήρηση του μοναστηριακού κανόνα. Πέρασαν τρία ολόκληρα χρόνια μέχρι οι γονείς του να μάθουν επιτέλους πού είχε καταφύγει το παιδί τους.

Ο πατέρας έφτασε στη μονή και με δάκρυα στα μάτια παρακαλούσε τον γιο να βγει για λίγο. Ο Μακάριος του μίλησε μέσα από τον τοίχο και του υποσχέθηκε συνάντηση στην αιώνια ζωή. Ο συντετριμμένος πατέρας τον ικέτεψε να του δώσει τουλάχιστον το χέρι του μέσα από το άνοιγμα.

Ο γιος υπάκουσε, ο πατέρας ασπάστηκε εκείνο το χέρι με κατάνυξη και γύρισε στο σπίτι του παρηγορημένος. Καθώς η φήμη του γινόταν βαρύ φορτίο και τα πλήθη των επισκεπτών τον ενοχλούσαν συνεχώς, ο ταπεινός Μακάριος έφυγε από εκείνη τη μονή. Μετακινήθηκε προς τις όχθες του ποταμού Βόλγα και ασκήθηκε σκληρά σε μια περιοχή που λεγόταν Κίτρινα Νερά.

Με σταθερή απόφαση και πολλή υπομονή νίκησε εκεί όλες τις επιθέσεις του εχθρού της σωτηρίας μας. Σιγά σιγά μαζεύτηκαν γύρω του και άλλοι ερημίτες που αγαπούσαν την ησυχία και την προσευχή. Με την άδεια του τοπικού πρίγκιπα και την ευλογία του γέροντά του ίδρυσε εκεί μοναστήρι.

Στη μονή των Κίτρινων Νερών έζησε για κάποιο διάστημα ο Μέγας Πρίγκιπας Βασίλειος ο Δεύτερος, ο επονομαζόμενος Σκοτεινός, κατά τη διαμάχη του με τον πρίγκιπα Δημήτριο Σεμιάκα. Κοντά στη μονή υπήρχε λίμνη, μέσα στην οποία ο όσιος βάπτιζε ντόπιους Φιννικούς πληθυσμούς. Έτσι τους φώτιζε με το φως της πίστεως του Χριστού και τους ένωνε με το σώμα της Εκκλησίας.

Άρχισε στη συνέχεια να κηρύττει τον Χριστό στους γειτονικούς λαούς των Τσερεμίσσων και των Τσουβάσων με αποστολικό ζήλο. Βάπτιζε στη λίμνη τόσο μουσουλμάνους όσο και ειδωλολάτρες, χαρίζοντας σε όλους την ελπίδα της αιώνιας ζωής. Όμως οι Τάταροι του Καζάν επιτέθηκαν στη μονή το έτος χίλια τετρακόσια τριάντα εννέα και την κατέστρεψαν εντελώς.

Συνέλαβαν τον όσιο και τον οδήγησαν αιχμάλωτο μαζί με πολλούς πιστούς στη χώρα τους. Ο Χάνης όμως, βλέποντας την ευλάβεια και τη μεγάλη του αγαθότητα, σεβάστηκε τον άγιο γέροντα. Τον απελευθέρωσε από την αιχμαλωσία και μαζί με αυτόν άφησε ελεύθερους σχεδόν τετρακόσιους Χριστιανούς.

Σε αντάλλαγμα ο όσιος έδωσε υπόσχεση να μην εγκατασταθεί ξανά στα Κίτρινα Νερά. Ο δρόμος της επιστροφής τους περνούσε μέσα από τεράστια και πυκνά δάση χωρίς ανθρώπους. Σε κάποια στιγμή, εξαντλημένοι από την πείνα και τον κόπο, έπιασαν ένα ελάφι και ήθελαν να το σφάξουν για τροφή.

Ο όσιος όμως δεν έδωσε ευλογία, επειδή τότε ήταν η νηστεία των αγίων Αποστόλων. Παρήγγειλε μόνο να κόψουν ένα σημάδι στο αυτί του ζώου για να το αναγνωρίσουν αργότερα. Με το έλεος του Θεού επέζησαν όλοι, ακόμη και τα μικρά παιδιά, χωρίς τροφή μέχρι την εορτή των Αποστόλων.

Όταν τελείωσε η νηστεία την εικοστή ένατη Ιουνίου, συνάντησαν ξανά το ίδιο ελάφι μέσα στο δάσος. Το έσφαξαν τότε με ευλογία και πήραν δυνάμεις για να συνεχίσουν την κουραστική πορεία τους. Ο όσιος έθαψε όσους είχαν χάσει τη ζωή τους κοντά στη μονή του και ξεκίνησε νέο δρόμο.

Διένυσε διακόσια βέρστια μέχρι τα σύνορα της περιοχής του Γκάλιτς αναζητώντας τόπο ησυχίας. Όταν έφτασε κοντά στην πόλη της Ούνζας, έστησε σταυρό σε απόσταση δεκαπέντε βερστίων από αυτήν. Έχτισε ένα μικρό κελί στις όχθες της λίμνης της Ούνζας και ξεκίνησε εκεί νέο μοναστήρι.

Στο πέμπτο έτος της παραμονής του δίπλα στη λίμνη ασθένησε βαριά ο γέρων ασκητής. Κοιμήθηκε εν Κυρίω σε ηλικία ενενήντα πέντε ετών, αφήνοντας πίσω του πλούσια πνευματική κληρονομιά. Τα τίμια λείψανά του αναπαύονται μέχρι σήμερα μέσα σε εκείνο το μοναστήρι.

Οι μοναχοί έχτισαν ναό πάνω από τον τάφο του και θέσπισαν για τη μονή κοινοβιακό τυπικό κατά την παράδοση των πατέρων. Μετά την κοίμησή του οι Τάταροι άρπαξαν μια νέα γυναίκα την ίδια την ημέρα του γάμου της. Την μετέφεραν μακριά από την πατρίδα της, αλλά μέσα στη νύχτα της παρουσιάστηκε ο όσιος Μακάριος.

Με θαυμαστό τρόπο βρέθηκε εκείνη την ίδια νύχτα στις πύλες της πόλης της, για χαρά του νέου συζύγου της. Όσο ζούσε ακόμη, ο όσιος είχε θεραπεύσει ένα τυφλό και δαιμονισμένο κορίτσι με τις προσευχές του. Μετά την κοίμησή του το έτος χίλια τετρακόσια σαράντα τέσσερα, πλήθος ανθρώπων έπαιρναν θεραπεία από τα λείψανά του.

Το έτος χίλια πεντακόσια είκοσι δύο, Τάταροι επιτέθηκαν στην Ούνζα και θέλησαν να καταστρέψουν την αργυρή λειψανοθήκη του οσίου. Όμως τυφλώθηκαν ξαφνικά μέσα στη μονή και τράπηκαν σε άτακτη φυγή. Πολλοί από αυτούς πνίγηκαν τότε μέσα στα νερά του ποταμού Ούνζα.

Το έτος χίλια πεντακόσια τριάντα δύο, με τις πρεσβείες του οσίου σώθηκε η πόλη του Σολιγκάλιτς από επιδρομή Τατάρων. Ευγνώμονες οι κάτοικοι έχτισαν παρεκκλήσι μέσα στον καθεδρικό ναό προς τιμήν του προστάτη τους. Με τις προσευχές του περισσότεροι από πενήντα άνθρωποι θεραπεύτηκαν από βαριές και ανίατες ασθένειες.