Ο Πολύπαθος Ιωάννης του Σπηλαίου του Κιέβου

Μέσα σε έναν λάκκο σκαμμένο στο χώμα, θαμμένος ως τους ώμους ολόκληρη τη Μεγάλη Σαρακοστή, ένας νέος μοναχός πάλευε με τον φλογερό πειρασμό της σάρκας. Ένα φοβερό φίδι που ανέπνεε φωτιά άρπαξε το κεφάλι του τη νύχτα της Αναστάσεως, καίγοντας τα μαλλιά και τα γένια του. Έτσι ξεκίνησε η μαρτυρική πορεία του οσίου Ιωάννη του Πολύπαθου, του εγκλείστου της μονής των Σπηλαίων του Κιέβου.

Από τα νεανικά του χρόνια μπήκε στο μοναστήρι των Σπηλαίων, αναζητώντας τη σωτηρία μέσα από την αυστηρή άσκηση και τη μοναχική υπακοή. Όμως ο πόλεμος της σάρκας τον κατέφλεγε με δύναμη που ξεπερνούσε κάθε ανθρώπινη αντοχή του νέου μοναχού. Νήστευε δύο και τρεις ημέρες χωρίς τροφή, άλλοτε ολόκληρες εβδομάδες χωρίς να γευτεί τίποτε απολύτως.

Αγρυπνούσε νύχτες ατελείωτες, εξαντλούσε το σώμα του με τη δίψα και τη στέρηση. Τρία ολόκληρα χρόνια πέρασαν μέσα σε αυτόν τον αδιάκοπο εσωτερικό αγώνα. Παρά τις σκληρές προσπάθειες, η ανάπαυση της ψυχής του δεν ερχόταν με κανέναν τρόπο.

Τότε κατέβηκε στο σπήλαιο όπου αναπαυόταν ο όσιος Αντώνιος, ο πατέρας του ρωσικού μοναχισμού. Εκεί προσευχήθηκε μία ολόκληρη ημέρα και νύχτα με δάκρυα μπροστά στον τάφο του αγίου γέροντα. Μέσα στη σιωπή του σπηλαίου άκουσε καθαρά τη φωνή του οσίου Αντωνίου να τον καλεί με το όνομά του.

Ο γέροντας του παρήγγειλε να εγκλειστεί στο σπήλαιο, να μη βλέπει τίποτε, και να νικήσει το πάθος μέσα στη σιωπή και τη μόνωση. Του υποσχέθηκε πως ο Κύριος θα τον βοηθήσει με τις πρεσβείες των οσίων του τόπου. Από εκείνη τη στιγμή ο Ιωάννης κλείστηκε σε έναν στενό και σκοτεινό χώρο μέσα στο σπήλαιο του Αντωνίου.

Εκεί πέρασε ολόκληρη τη ζωή του μέσα στην προσευχή και τη σκληρότερη άσκηση. Για χρόνια ολόκληρα μαχόταν με τους λογισμούς και τις σαρκικές επιθυμίες χωρίς να γνωρίζει ανάπαυση. Στην αρχή πάλευε μόνο με τη νηστεία και την αγρυπνία, αλλά δεν έβρισκε λύτρωση.

Έπειτα αποφάσισε να ζει γυμνός μέσα στο ψύχος του υπόγειου σπηλαίου. Φόρτωσε το σώμα του με βαριές σιδερένιες αλυσίδες και υπέφερε τον πόνο τους χρόνο με τον χρόνο. Έτσι εξουθένωνε τη σάρκα του με το κρύο και με το βάρος του σιδήρου.

Όμως ούτε αυτή η σκληρή άσκηση μπόρεσε να σβήσει εντελώς τη φλόγα του πάθους που τον βασάνιζε. Σκέφτηκε τότε μια ακόμη ριζικότερη πράξη μετανοίας μέσα στον αγώνα του ενάντια στις σαρκικές επιθυμίες. Έσκαψε έναν βαθύ λάκκο μέσα στο σπήλαιο, αρκετά μεγάλο για να χωρέσει όρθιο το σώμα του.

Όταν έφτασαν οι ημέρες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, κατέβηκε μέσα και σκεπάστηκε με χώμα ως τους ώμους. Έμειναν ελεύθερα μόνο τα χέρια του και το κεφάλι του για να μπορεί να προσεύχεται. Πέρασε ολόκληρη τη Σαρακοστή κάτω από το βαρύ χώμα χωρίς να μπορεί να κουνήσει ούτε μία άρθρωση.

Παρά τη φοβερή αυτή κακοπάθεια, η φλόγα του πάθους δεν έσβηνε μέσα του. Τότε ο διάβολος, θέλοντας να τον διώξει από εκεί, του έστειλε φοβερές οράσεις και πειρασμούς. Αισθάνθηκε τα πόδια του να φλέγονται μέσα στον λάκκο και τα νεύρα του να συσπώνται από τον πόνο.

Η φωτιά ανέβαινε προς την κοιλιά του και τα μέλη του φαίνονταν να καίγονται ζωντανά. Όμως ο όσιος δεν έδινε προσοχή στον φρικτό πόνο της σάρκας του. Χαιρόταν στην ψυχή του που διατηρούσε την παρθενία του καθαρή μπροστά στον ουράνιο Νυμφίο του.

Προτιμούσε να καεί μέσα στον λάκκο παρά να βγει νικημένος από τον πονηρό εχθρό. Τότε εμφανίστηκε ένα τρομερό και άγριο φίδι που ανέπνεε φλόγες και τον έλουζε με σπίθες. Για αρκετές ημέρες το θηρίο τον βασάνιζε προσπαθώντας να τον φοβίσει και να τον αναγκάσει να βγει.

Τη νύχτα της λαμπρής Αναστάσεως του Χριστού όρμησε ξαφνικά και άρπαξε στο στόμα του το κεφάλι και τα χέρια του. Τα μαλλιά και τα γένια του οσίου κάηκαν εντελώς από την πύρινη ανάσα του φοβερού εκείνου δράκοντα. Μέσα στο στόμα του θηρίου ο Ιωάννης φώναξε από τα βάθη της καρδιάς του προς τον Σωτήρα Χριστό.

Παρακάλεσε τον φιλάνθρωπο Δεσπότη να τον λυτρώσει από την ανομία και τις παγίδες του πονηρού. Ζήτησε να αστράψει η δύναμή του σαν κεραυνός και να διώξει τον εχθρό από κοντά του. Μόλις τελείωσε την προσευχή, ένα θεϊκό φως άστραψε σαν αστραπή μέσα στο σπήλαιο.

Το άγριο φίδι εξαφανίστηκε αμέσως και δεν εμφανίστηκε ποτέ ξανά μπροστά στον δοκιμασμένο ασκητή. Άκουσε τότε τη φωνή του Κυρίου να του λέει πως αυτή ήταν η βοήθεια που του χρειαζόταν. Τον προειδοποίησε να προσέχει στο εξής για να μην πάθει χειρότερα στον αιώνα που έρχεται.

Ο όσιος έπεσε στο έδαφος και ρώτησε γιατί τον άφησε για τόσο καιρό μέσα στο σκληρό μαρτύριο. Η φωνή του απάντησε πως οι δοκιμασίες στάλθηκαν ανάλογα με την αντοχή του, για να καθαριστεί σαν χρυσάφι στη φωτιά. Όπως ο συνετός οικοδεσπότης αναθέτει τη βαριά εργασία στους δυνατούς δούλους και την ελαφριά στους αδύναμους, έτσι μοιράζει ο Θεός τους αγώνες.

Ο Κύριος τον παρέπεμψε στις πρεσβείες του οσίου Μωυσέως του Ούγγρου, ο οποίος αναπαυόταν κοντά του. Εκείνος ο μακάριος είχε νικήσει τη σαρκική επιθυμία με τρόπο μεγαλύτερο και από τον πάγκαλο Ιωσήφ τον δίκαιο. Από εκείνη τη στιγμή ένα άρρητο φως πλημμύρισε το κελί του οσίου Ιωάννη.

Δεν χρειαζόταν πια άλλο φως, ούτε ημέρα ούτε νύχτα, μέσα στο σκοτεινό σπήλαιο της ασκήσεώς του. Όσοι μοναχοί τον επισκέπτονταν έβλεπαν με τα ίδια τους τα μάτια αυτό το θαυμαστό ουράνιο φως. Στον όσιο κατέφευγαν αδελφοί που πολεμούνταν από τα ίδια πάθη της σάρκας.

Κάποτε ένας μοναχός του ζήτησε επίμονα βοήθεια για να ελευθερωθεί από τον φοβερό αυτόν πειρασμό. Ο όσιος τού διηγήθηκε ολόκληρη τη ζωή του και του χάρισε ένα κομμάτι από τα λείψανα του οσίου Μωυσέως. Μόλις ο αδελφός άγγιξε το ιερό λείψανο πάνω στο σώμα του, η σαρκική φλόγα έσβησε αμέσως μέσα του.

Από εκείνη τη στιγμή απαλλάχθηκε εντελώς από τα βασανιστικά πάθη που τον τυραννούσαν για χρόνια. Μαζί δόξασαν τον Θεό, ο οποίος δοξάζει τους αγίους του και μετά τον θάνατο με θαυμαστά σημεία. Ο όσιος Ιωάννης πέρασε στο σπήλαιο εκείνο τριάντα ολόκληρα χρόνια αυστηρότατης ασκήσεως και αδιάκοπης προσευχής.

Στις δεκαοκτώ Ιουλίου του έτους χίλια εκατόν εξήντα παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο. Έφυγε για να βασιλεύσει αιώνια μαζί με Εκείνον, για τον οποίο είχε υποφέρει με τόση ανδρεία και υπομονή. Το πάντιμο σώμα του στάθηκε σαν στύλος ακλόνητος στον τόπο όπου είχε θαφτεί ζωντανός.

Έμεινε όρθιο μέσα στη γη ως τους ώμους, όπως ακριβώς είχε ασκητέψει στα δύσκολα εκείνα χρόνια. Τα ιερά του λείψανα παραμένουν μέχρι σήμερα στο σπήλαιο του οσίου Αντωνίου της Λαύρας του Κιέβου. Από εκεί χαρίζουν ανεξάντλητη ίαση σε όσους πάσχουν από τα πάθη της σάρκας και προσφεύγουν με πίστη.