Μέσα στη φρικτή νύχτα της εκτέλεσης, οι δήμιοι πέταξαν την Αγία Ελισάβετ ζωντανή σε ένα βαθύ φρεάτιο ορυχείου κοντά στο Αλαπάγιεφσκ. Για ώρες οι χωρικοί άκουγαν από τα βάθη της γης την αγία να ψάλλει ύμνους προς τον Θεό μαζί με τους συγκρατουμένους της. Η Ελισάβετ ήταν η μεγαλύτερη αδελφή της τσαρίνας Αλεξάνδρας και σύζυγος του μεγάλου δούκα Σεργίου, ο οποίος υπηρετούσε ως κυβερνήτης της Μόσχας.

Αν και είχε ανατραφεί στον προτεσταντισμό, ασπάστηκε την Ορθοδοξία με δική της απόλυτα ελεύθερη και συνειδητή προαίρεση. Με ζήλο οργάνωσε γυναίκες από όλα τα κοινωνικά στρώματα, ώστε να συντρέχουν τους στρατιώτες στο μέτωπο και στα στρατιωτικά νοσοκομεία. Η ζωή της άλλαξε ριζικά, όταν ο σύζυγός της δολοφονήθηκε από βόμβα αναρχικού την τέταρτη Φεβρουαρίου του χίλια εννιακόσια πέντε.

Εκείνη την ώρα η ίδια ετοιμαζόταν να αναχωρήσει για τα φιλανθρωπικά της εργαστήρια στην πόλη. Με θαυμαστή γενναιότητα και χριστιανική συγχωρητικότητα επισκέφθηκε τον δολοφόνο του ανδρός της στη φυλακή. Εκεί τον παρακάλεσε με δάκρυα να μετανοήσει ειλικρινά για το έγκλημα και να επιστρέψει στον Χριστό.

Μετά από αυτό το βαθύ πένθος, η ευσεβής δούκισσα αποσύρθηκε σταδιακά από την προηγούμενη λαμπρή και κοσμική της ζωή. Αφιερώθηκε ολόψυχα στην ίδρυση της Μονής των Αγίων Μάρθας και Μαρίας, μιας αδελφότητας μοναζουσών με ξεχωριστή αποστολή. Η κοινότητα αυτή είχε ως κέντρο της τη λατρεία του Θεού και ταυτόχρονα τη συστηματική διακονία των φτωχών της πόλης.

Εγκατέλειψε τα ανάκτορα και μετακόμισε σε ένα κτίριο που αγόρασε η ίδια στην οδό Ορντίνκα της Μόσχας. Στο μοναστήρι προσέρχονταν γυναίκες από την αριστοκρατία, αλλά και απλές κόρες του λαού που ζητούσαν πνευματική ζωή. Η αγία περιποιόταν με τα ίδια της τα χέρια ασθενείς και τραυματίες στρατιώτες μέσα στα νοσοκομεία και στις γραμμές της μάχης.

Κατά το Πάσχα του χίλια εννιακόσια δεκαοκτώ, οι μπολσεβίκοι διέταξαν την αναγκαστική αναχώρησή της από τη Μόσχα. Έπρεπε να ενωθεί με τη βασιλική οικογένεια κοντά στην πόλη Αικατερινούπολη των Ουραλίων. Ξεκίνησε το οδυνηρό ταξίδι μαζί με τη δόκιμη αδελφή Βαρβάρα και υπό αυστηρή συνοδεία λετονών φρουρών.

Φεύγοντας από τη Μόσχα, αποχαιρετούσε για πάντα την αγαπημένη της μοναστική αδελφότητα και το έργο της. Όταν έφτασαν στην Αικατερινούπολη, οι αρχές αρνήθηκαν στην αγία οποιαδήποτε πρόσβαση στην οικογένεια του τσάρου Νικολάου. Τοποθετήθηκε σε γυναικείο μοναστήρι της περιοχής, όπου οι αδελφές την υποδέχθηκαν με μεγάλη αγάπη και θερμή στοργή.

Στα τέλη του Μαΐου, οι αρχές τη μετέφεραν στο γειτονικό Αλαπάγιεφσκ μαζί με άλλους εξόριστους ευγενείς της Ρωσίας. Συγκεκριμένα τη συνόδευαν οι μεγάλοι δούκες Σέργιος, Ιωάννης και Κωνσταντίνος, καθώς και ο νεαρός κόμης Βλαδίμηρος Παλέι. Όλοι μαζί εγκαταστάθηκαν σε ένα παλιό σχολικό κτίριο στην άκρη της μικρής αυτής επαρχιακής πόλεως.

Η Ελισάβετ βρισκόταν διαρκώς υπό φρούρηση, αλλά της επιτρεπόταν να πηγαίνει στην εκκλησία και να εργάζεται στον κήπο. Τη νύχτα της πέμπτης Ιουλίου, οι φρουροί τους οδήγησαν σε μια απομονωμένη τοποθεσία περίπου είκοσι χιλιόμετρα μακριά από το Αλαπάγιεφσκ. Εκεί τους εκτέλεσαν με βάρβαρο και απάνθρωπο τρόπο, χωρίς δίκη και χωρίς καμιά κατηγορία.

Τον μεγάλο δούκα Σέργιο τον σκότωσαν αμέσως με πυροβολισμό στο κεφάλι. Τους υπόλοιπους όμως κρατουμένους τους έριξαν ζωντανούς σε ένα εγκαταλελειμμένο φρεάτιο ορυχείου της περιοχής, ρίχνοντας κατόπιν χειροβομβίδες. Η Αγία Ελισάβετ έζησε αρκετές ώρες μέσα στο σκοτεινό βάθος του ορυχείου, μαζί με τους άλλους τραυματισμένους συντρόφους της.

Οι κάτοικοι της γύρω περιοχής διηγούνταν αργότερα ότι ακούγονταν από μέσα ύμνοι και ψαλμωδίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η αγία περιποιόταν τις πληγές των συγκρατουμένων της, μέχρι που παρέδωσε τελικά το πνεύμα της στον Κύριό της. Έτσι έφτασε στο μαρτυρικό τέλος μια ζωή αφιερωμένη ολοκληρωτικά στην προσευχή, στη φιλανθρωπία και στη διακονία των πασχόντων.

Τα τίμια λείψανα της Αγίας Ελισάβετ και της πιστής συνοδού της, αδελφής Βαρβάρας, διασώθηκαν με θαυμαστό τρόπο από τη λήθη. Πιστοί χριστιανοί τα μετέφεραν με μεγάλη ευλάβεια και προσοχή μέχρι την Ιερουσαλήμ το έτος χίλια εννιακόσια είκοσι. Εκεί τα εναπέθεσαν τιμητικά μέσα στον ιερό ναό της Αγίας Μαρίας της Μαγδαληνής, στους πρόποδες του Όρους των Ελαιών.

Από τότε ο τάφος της αποτελεί τόπο προσκυνήματος για χιλιάδες πιστούς από όλο τον ορθόδοξο κόσμο. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη της νεομάρτυρος δούκισσας με βαθιά κατάνυξη και ιερό δέος. Το παράδειγμά της ακτινοβολεί φως μετανοίας, συγχώρησης και τέλειας αυταπάρνησης μέχρι τις ημέρες μας.