Η Εμφάνιση της Παναγίας της Τόλγας

Μέσα στη βαθιά νύχτα, ένας φλεγόμενος στύλος φωτός υψώθηκε στην απέναντι όχθη του ποταμού Βόλγα και πάνω του αιωρούνταν η εικόνα της Θεοτόκου. Ο επίσκοπος Πρόχορος του Ροστόβ πέρασε τότε σε μια θαυμαστή γέφυρα που τέντωσε ο ίδιος ο ουρανός για να τον υποδεχτεί. Το γεγονός αυτό συνέβη την ογδόη Αυγούστου του έτους χίλια τριακόσια δεκατέσσερα, σε μια εποχή γεμάτη πνευματικές αναζητήσεις και θεϊκές επεμβάσεις.

Ο ιεράρχης περιόδευε τότε στην επαρχία του και είχε επισκεφθεί τα περίχωρα της Λευκής Λίμνης για ποιμαντικούς λόγους. Στη συνέχεια ταξίδεψε κατά μήκος των ποταμών Σέξνα και Βόλγα και κατευθύνθηκε προς την πόλη του Γιαροσλάβλ. Καθώς έπεφτε η νύχτα, σταμάτησε επτά βέρστια πριν από τον προορισμό του, στη δεξιά όχθη του μεγάλου ποταμού.

Ακριβώς απέναντι έσμιγε με τον Βόλγα ένας μικρότερος ποταμός που έφερε το όνομα Τόλγα και έδωσε αργότερα την ονομασία στην ιερή εικόνα. Εκεί στρατοπέδευσε όλη η συνοδεία του και παραδόθηκαν στον ύπνο μετά τον κόπο της μακράς πορείας. Κανείς δεν φανταζόταν τι θαυμαστό γεγονός επρόκειτο να φανερωθεί τις ώρες της νύχτας στον επίσκοπο.

Τα μεσάνυχτα ο άγιος ξύπνησε ξαφνικά και είδε ένα δυνατό φως να λούζει ολόκληρη την περιοχή γύρω από τη σκηνή του. Το φως πήγαζε από έναν πύρινο στύλο που στεκόταν στην απέναντι όχθη και προς αυτόν απλωνόταν μια θαυμαστή γέφυρα. Ο ιεράρχης πήρε στα χέρια του την ποιμαντορική ράβδο και βάδισε με θάρρος πάνω στην ασυνήθιστη αυτή διάβαση.

Όταν πλησίασε τον φλεγόμενο στύλο, αντίκρισε με δέος την εικόνα της Παναγίας να αιωρείται μέσα στον αέρα. Κατάπληκτος μπροστά στο θαύμα έπεσε στα γόνατα και προσευχήθηκε με θέρμη για πολλή ώρα στη Μητέρα του Κυρίου. Όταν επέστρεψε πίσω στη σκηνή του, από τη συγκίνηση ξέχασε εντελώς να πάρει μαζί του την επισκοπική ράβδο.

Την επομένη το πρωί, αφού τέλεσε τον όρθρο, ετοιμαζόταν να συνεχίσει το ταξίδι του με τη βάρκα προς το Γιαροσλάβλ. Άρχισαν τότε όλοι να αναζητούν τη ράβδο του, αλλά δεν μπορούσαν να τη βρουν πουθενά μέσα στο στρατόπεδο. Τότε θυμήθηκε ο άγιος ότι την είχε αφήσει στην άλλη όχθη, εκεί όπου είχε διαβεί πάνω στη θαυμαστή γέφυρα της νύχτας.

Φανέρωσε λοιπόν ο επίσκοπος στους συνοδούς του όσα είχαν συμβεί τη νύχτα και έστειλε υπηρέτες με βάρκα στην άλλη πλευρά του ποταμού. Εκείνοι γύρισαν πίσω αναστατωμένοι και ανήγγειλαν ότι βρήκαν μέσα στο δάσος την εικόνα της Παναγίας ανάμεσα στα κλαδιά ενός δέντρου. Δίπλα ακριβώς στην ιερή εικόνα στεκόταν στητή η επισκοπική ράβδος του αγίου ως αδιάψευστος μάρτυρας του θαύματος.

Πέρασε αμέσως ο ιεράρχης μαζί με όλη του τη συνοδεία στην απέναντι ακτή και αναγνώρισε τη μορφή που του είχε εμφανιστεί. Μετά από θερμή προσευχή μπροστά στην εικόνα, καθάρισαν το σημείο εκείνο μέσα στο δάσος και έβαλαν τα θεμέλια ενός ναού. Όταν έμαθαν οι κάτοικοι του Γιαροσλάβλ το χαρμόσυνο γεγονός, έσπευσαν όλοι μαζί στον υποδεικνυόμενο τόπο για να βοηθήσουν.

Μέχρι το μεσημέρι ο ναός είχε ήδη κτιστεί και το απόγευμα ο άγιος τον καθαγίασε με μεγάλη λαμπρότητα. Τον αφιέρωσε στα Εισόδια της Θεοτόκου και τοποθέτησε εκεί την εικόνα, ορίζοντας εορτή την ημέρα της φανερώσεώς της. Αργότερα ο άγιος Πρόχορος ίδρυσε κοντά στον ναό τη φημισμένη μονή Τόλγας, η οποία διατήρησε ζωντανή τη μνήμη του θαύματος.