Σε μια άγρια όχθη του ποταμού Γιαούζα, όπου άλλοτε χύθηκε αίμα στη μάχη του πρίγκιπα Βσέβολοντ με τις ορδές του Μπατού, υψώθηκε ένα μοναστήρι αφιερωμένο στον Αχειροποίητο Σωτήρα. Εκεί ο νεαρός μοναχός Ανδρόνικος, μαθητής του μεγάλου Σεργίου του Ραντονέζ, ανέλαβε με φόβο Θεού την ηγουμενία ενός τόπου που σύντομα θα γεννούσε αγίους ζωγράφους. Καταγόταν από το Ροστόβ και από νεαρή ηλικία αναζητούσε με δίψα την πνευματική τελειότητα δίπλα σε έναν από τους μεγαλύτερους φωτιστές της ρωσικής γης.

Ο μητροπολίτης Αλέξιος είχε δώσει στον Θεό ένα ιερό τάμα, όταν γλίτωσε από φοβερή θαλασσοταραχή κατά τον πλου του από την Κωνσταντινούπολη. Η υπόσχεσή του ήταν να ιδρύσει μοναστήρι προς τιμήν της εικόνας του Σωτήρος της Αχειροποιήτου, για να εκπληρώσει την υποχρέωση της ψυχής του. Αναζήτησε λοιπόν άξιο ηγούμενο και ο λογισμός του στράφηκε αμέσως προς τον ταπεινό Ανδρόνικο, που ήδη ξεχώριζε για την αρετή του.

Ο ίδιος ο άγιος Σέργιος επισκέφθηκε τον τόπο και προσευχήθηκε θερμά, ζητώντας την ευλογία του Θεού στο νέο πνευματικό καταφύγιο. Με τη χάρη του Κυρίου η ανέγερση ολοκληρώθηκε το έτος χίλια τριακόσια εξήντα ένα και η νέα μονή άρχισε να ζει. Ο νέος ηγούμενος έγινε αμέσως φωτεινό παράδειγμα για τους αδελφούς με την αυστηρή νηστεία, την πραότητα και τη βαθιά ταπείνωση που τον στόλιζαν.

Πλήθος πιστών έτρεχε στη μονή για να ακούσει τον λόγο του Θεού και να μάθει τα μυστήρια της πνευματικής ζωής κοντά του. Πολλοί μάλιστα έμεναν για πάντα κει και ακολουθούσαν με χαρά τον μοναχικό δρόμο της θυσίας και της προσευχής. Με την ευλογία του αγίου Αλεξίου χτίστηκε στη μονή και ευρύχωρο κοιμητήριο για τις ανάγκες της αδελφότητας.

Ο άγιος Σέργιος έρχονταν συχνά να επισκεφθεί τον αγαπημένο του μαθητή και να τον στηρίξει σε μεγαλύτερους ασκητικούς αγώνες. Το έτος χίλια τριακόσια εξήντα πέντε ο μέγας ασκητής ήλθε ξανά για να προσκυνήσει την εικόνα του Αχειροποιήτου Σωτήρα. Ξεκινούσε τότε μακρύ ταξίδι προς το Νίζνι Νόβγκοροντ, για να συναντήσει τον πρίγκιπα Βόρη και να φέρει ειρήνη.

Συνομίλησε επί ώρα με τον Ανδρόνικο, και στον τόπο όπου αποχαιρετίστηκαν χτίστηκε αργότερα παρεκκλήσι ως ανάμνηση. Στη μονή προσευχήθηκαν επίσης ο μητροπολίτης Αλέξιος και ο μέγας πρίγκιπας Δημήτριος, πριν την εκστρατεία κατά της Χρυσής Ορδής. Η πνευματική ζωή ανθούσε στη μονή του Σωτήρος υπό την άγρυπνη φροντίδα του οσίου ηγουμένου, που οδηγούσε όλους με σύνεση.

Ο άγιος Ιωσήφ ο Βολοκολάμσκι έγραψε ότι ο Ανδρόνικος έλαμπε με αρετές μεγάλες και σπάνιες ανάμεσα στους ασκητές της εποχής. Κοντά του ζούσαν οι μαθητές Σάββας και Αλέξανδρος, εξαίρετοι αγιογράφοι, καθώς και ο Δανιήλ με τον μαθητή του Ανδρέα. Όλοι ξεχώριζαν με τον ζήλο τους για τη νηστεία και τον μοναχικό βίο, και αξιώθηκαν θεϊκής χάριτος για τα έργα τους.

Ο νους και η σκέψη τους στρέφονταν στο θεϊκό φως, ενώ τα μάτια τους ατένιζαν με αγάπη τα ζωγραφισμένα πρόσωπα. Έβλεπαν τον Χριστό, την Πάναγνη Μητέρα του και όλους τους αγίους σαν αληθινούς συνομιλητές της ψυχής τους. Το έτος χίλια τετρακόσια πέντε ο όσιος Ανδρέας Ρουμπλιόφ ιστόρησε τους τοίχους του ναού του Ευαγγελισμού και ζωγράφισε πολλές άλλες εικόνες.

Τρία χρόνια αργότερα, μαζί με τον Δανιήλ τον Μαύρο, στόλισε τον καθεδρικό ναό του Βλαντιμίρ με θαυμαστές τοιχογραφίες. Έπειτα κόσμησαν και την ίδια τη μονή Σωτήρος Ανδρόνικοφ με έργα ανυπέρβλητης ομορφιάς και αγιότητας. Έπειτα από αίτημα του αγίου Νίκωνος, τα τελευταία τους έργα αφιερώθηκαν στη μνήμη του μεγάλου διδασκάλου, του αγίου Σεργίου του Ραντονέζ.

Το Χρονικό αναφέρει ότι ο όσιος Ανδρόνικος συγκέντρωσε με προθυμία τους εξαίρετους εκείνους ζωγράφους, τέλειους κατά την αρετή. Ο Δανιήλ, ο σύντροφός του Ανδρέας και οι βοηθοί τους εργάστηκαν με ζήλο και στόλισαν τους ναούς με θαυμαστές εικόνες. Τα έργα τους παραμένουν μέχρι σήμερα πηγή θαυμασμού για όσους τα ατενίζουν με πίστη και αγάπη.

Όταν έφτασε σε βαθύ γήρας, ο όσιος παρέδωσε τη διοίκηση της μονής στον πιστό μαθητή του Σάββα. Ο ίδιος, μιμούμενος τον γέροντά του Σέργιο, ετοιμαζόταν για την αιώνια ζωή μέσα από βαθιά και ιερή σιωπή. Ο μέγας ασκητής εκοιμήθη το έτος χίλια τετρακόσια τέσσερα και ενταφιάστηκε στον καθεδρικό ναό της μονής.

Το έτος χίλια οκτακόσια δώδεκα οι Γάλλοι λεηλάτησαν τη μονή, όμως τα ιερά λείψανα παρέμειναν ανέπαφα στον τόπο τους. Μόνο η τιμία κάρα χάθηκε εκείνη την εποχή, ενώ μετά το χίλια εννιακόσια δεκαεπτά εξαφανίστηκε και το υπόλοιπο του θησαυρού. Το έτος χίλια εννιακόσια ενενήντα τρία, χάρη σε αρχαιολογικές έρευνες κάτω από το αρχαίο θυσιαστήριο του καθεδρικού ναού, αποκαλύφθηκαν σημαντικές ταφές.

Επρόκειτο για τις παλαιότερες ταφές ολόκληρης της μονής, που κρύβονταν επί αιώνες μέσα στο χώμα της ιστορικής γης. Ο καθηγητής Όλεγκ Ουλιάνοφ, επιστημονικός υπεύθυνος των ανασκαφών, μελέτησε προσεκτικά τα ευρήματα και κατέληξε σε σημαντικό συμπέρασμα. Απέδωσε τα ιερά λείψανα στους ιδρυτές της μονής Σωτήρος Ανδρόνικοφ, δηλαδή στους οσίους Ανδρόνικο και Σάββα της Μόσχας.

Έτσι, ύστερα από αιώνες αφάνειας, η ευλαβική παράδοση επιβεβαιώθηκε με τρόπο επιστημονικό και απτό για τους πιστούς. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του οσίου Ανδρονίκου σε τέσσερις διαφορετικές ημέρες κάθε εκκλησιαστικού έτους. Πρώτη είναι η δέκατη τρίτη Ιουνίου, ημέρα της μακαρίας του κοιμήσεως και της προσωπικής εορτής του.

Ακολουθεί η έκτη Ιουλίου, όταν τελείται η Σύναξη όλων των αγίων του Ραντονέζ μαζί με τον διδάσκαλό του. Η δεύτερη Κυριακή μετά την Πεντηκοστή είναι αφιερωμένη σε όλους τους αγίους της ρωσικής γης. Τέλος, η Κυριακή πριν τις είκοσι έξι Αυγούστου τιμά τη Σύναξη όλων των αγίων της Μόσχας.