Η Παναγία η Πορταΐτισσα και τα θαύματά της

Ένας πειρατής ονόματι Ραχάι ύψωσε κάποτε το ξίφος του και χτύπησε με μανία την ιερή Εικόνα της Παναγίας στη μονή των Ιβήρων. Από εκείνη την πληγή κάτω από τη δεξιά σιαγόνα της Θεοτόκου ανάβλυσε αίμα ζωντανό, που διακρίνεται πηγμένο επάνω στο ξύλο μέχρι και σήμερα. Η θαυματουργή αυτή Εικόνα, έργο κατά την παράδοση του Ευαγγελιστή Λουκά, στέκει ως φύλακας και προστάτισσα της Ιεράς Μονής των Ιβήρων στο Άγιον Όρος.

Έχει ύψος εκατόν τριάντα επτά εκατοστά, πλάτος ενενήντα τέσσερα και βάρος ενενήντα έξι κιλά μαζί με τα αναθήματα. Η αυστηρή έκφραση του ιερού προσώπου και η καθηλωτική ματιά της Παναγίας προξενούν δέος σε κάθε προσκυνητή που στέκεται μπροστά Της. Πήρε το προσωνύμιο Πορταΐτισσα, επειδή τοποθετήθηκε σε ειδικό παρεκκλήσι αριστερά της κεντρικής πύλης της μονής.

Η ιστορία της ξεκινά από μια ευλαβική χήρα της Νικαίας, στα χρόνια της εικονομαχίας. Όταν στρατιώτες ανακάλυψαν την Εικόνα στο σπίτι της, μπροστά από ακοίμητη καντήλα, εκείνη έδωσε χρήματα και κέρδισε μια μέρα παράταση. Τη νύχτα μαζί με τον γιο της παρέδωσαν την Εικόνα στη θάλασσα και εκείνη στάθηκε όρθια προς τη δύση.

Ο γιος της χήρας, για να γλιτώσει από τη σύλληψη, έφτασε στη Θεσσαλονίκη και κατέληξε στο Άγιον Όρος. Για εκατόν εβδομήντα περίπου χρόνια κανείς δεν γνώριζε πού βρισκόταν η Εικόνα, από τότε που έπεσε στη θάλασσα μέχρι την εμφάνισή της στους Ιβήρες. Οι παλαιοί Γέροντες της μονής συζητούσαν κάποτε περί σωτηρίας ψυχής, όταν είδαν μέσα στη θάλασσα μια θαυμαστή λάμψη που τους τράβηξε αμέσως την προσοχή.

Συγκεντρώθηκαν όλοι οι μοναχοί του Όρους και με βάρκες προσπάθησαν να πλησιάσουν το παράδοξο σημείο, μα όσο πλησίαζαν τόσο η Εικόνα απομακρυνόταν από κοντά τους. Τότε οι Πατέρες μαζεύτηκαν στην εκκλησία και ικέτευαν θερμά τον Πανάγαθο Θεό να τους χαρίσει το ιερό αυτό κειμήλιο. Έξω από το μοναστήρι ασκήτευε ένας απλός μοναχός από την Ιβηρία ονόματι Γαβριήλ.

Τρεφόταν με τα βότανα του βουνού, έπινε μόνο νερό και μέρα και νύχτα μελετούσε τον νόμο του Κυρίου. Έλεγε αδιαλείπτως την ευχή του Ιησού και ζητούσε το έλεος του Θεού για τις αμαρτίες του. Σε ένα ελαφρύ νύσταγμα κατά την προσευχή είδε την Θεοτόκο με λαμπρότητα ασύλληπτη.

Η Παναγία του ζήτησε να μεταφέρει στον ηγούμενο το μήνυμα ότι ήρθε για να παραδώσει την εικόνα της και να βαδίσει επάνω στα νερά. Ήθελε να γνωρίσουν όλοι την αγάπη και την πρόνοιά της για το μοναστήρι των Ιβήρων στα δύσκολα χρόνια. Ο Γαβριήλ έτρεξε αμέσως και ανακοίνωσε το μήνυμα στους Πατέρες, οι οποίοι ξεκίνησαν με πομπή και Θεομητορικούς ύμνους προς την παραλία.

Ο ασκητής πάτησε λίγο στη θάλασσα και η Εικόνα ήρθε μόνη της στην αγκαλιά του με τρόπο θαυμαστό. Οι μοναχοί την υποδέχτηκαν με δάκρυα και τέλεσαν ολονύκτιες αγρυπνίες και θείες Λειτουργίες για τρία ολόκληρα μερόνυχτα. Όταν την τοποθέτησαν στον ναό της μονής, εκείνη έφευγε μόνη της και στεκόταν πάνω από την κεντρική πύλη του μοναστηριού.

Αυτό επαναλήφθηκε πολλές φορές, ώσπου ξαναπαρουσιάστηκε η Παναγία στον Γαβριήλ με ξεκάθαρα λόγια. Του είπε να σταματήσουν να την μετακινούν, διότι δεν ήρθε για να την φυλάνε εκείνοι αλλά για να γίνει η ίδια φύλακας και φρουρός τους. Όσοι ζουν με ευλάβεια και φόβο Θεού στον τόπο αυτό ας έχουν θάρρος και να μη φοβούνται την κόλαση.

Όταν άκουσε αυτά ο θεοφόρος Γαβριήλ, έτρεξε στο μοναστήρι και τα ανέφερε στον ηγούμενο, ο οποίος χάρηκε υπερβολικά με το ουράνιο μήνυμα. Συγκάλεσε αμέσως την αδελφότητα και έδωσε εντολή να κτιστεί στην είσοδο της μονής ειδικό παρεκκλήσι για τη θαυματουργή Εικόνα. Λέγεται μάλιστα ότι αν χαθεί κάποτε η Εικόνα από τη θέση της, τότε θα αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για τη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου.

Ένα από τα πιο αγαπημένα θαύματα της Πορταΐτισσας είναι αυτό του πεινασμένου οδοιπόρου που έφτασε κάποτε στη μονή. Είχε διασχίσει την έρημο του Άθωνα όλη την ημέρα και έφτασε το απόγευμα στους Ιβήρες πεινασμένος και κουρασμένος. Ζήτησε λίγο ψωμί από τον πορτάρη, εκείνος όμως αρνήθηκε να του δώσει και ο οδοιπόρος συνέχισε πικραμένος προς τις Καρυές.

Είκοσι λεπτά μακριά από τη μονή κάθισε σε μια πέτρα να ξεκουραστεί και να αναλογιστεί με δάκρυα τη συμπεριφορά του θυρωρού. Τότε άκουσε βήματα, σήκωσε το κεφάλι και είδε μια σεμνή γυναίκα να κρατά στην αγκαλιά της ένα μικρό παιδί. Τον πλησίασε με συμπόνια και τον ρώτησε με στοργή τι έχει και θρηνεί τόσο.

Ο οδοιπόρος εξήγησε πως πεινούσε και ότι ο πορτάρης των Ιβήρων αρνήθηκε να του δώσει ένα κομμάτι ψωμί. Η αρχοντική γυναίκα τον παρηγόρησε και του είπε ότι η ίδια είναι η αληθινή θυρωρός της μονής των Ιβήρων. Του έδωσε ένα χρυσό φλουρί και τον έστειλε πίσω να αγοράσει ψωμί, με την υπόσχεση ότι θα τον περιμένει εκεί.

Ο οδοιπόρος επέστρεψε και έδωσε το νόμισμα στον πορτάρη, λέγοντας πως του το χάρισε μια γυναίκα στον δρόμο. Ο μοναχός κατάλαβε αμέσως, χτύπησε την καμπάνα και συγκέντρωσε όλους τους Πατέρες για να ακούσουν το παράδοξο γεγονός. Διαπίστωσαν ότι το φλουρί ήταν αφιερωμένο από παλιά στην Εικόνα της Πορταΐτισσας και το ξανατοποθέτησαν με ευλάβεια μπροστά Της.

Έσπευσαν όλοι μαζί στον τόπο της εμφάνισης προς τις Καρυές, μα δεν βρήκαν εκεί κανέναν. Σε ανάμνηση του θαύματος έστησαν ένα μικρό προσκυνητάρι και αργότερα, στα χρόνια μετά το χίλια εννιακόσια εξήντα, ο ιερομόναχος Μάξιμος έκτισε ναΰδριο. Άκουσε εκεί τρεις φορές τη φωνή της Παναγίας που ζητούσε εκκλησία και του υποσχέθηκε ότι θα τον βοηθούσε η ίδια.

Άλλο μεγάλο θαύμα συνδέεται με τον Άραβα πειρατή Ραχάι, αρχηγό ενός στόλου που έπλευσε κάποτε στη θάλασσα των Ιβήρων. Έστειλε τους άνδρες του να κουρσέψουν τη μονή, εκείνοι όμως εμποδίστηκαν θαυματουργικά από μια μυστηριώδη Γυναίκα και επέστρεψαν άπρακτοι στα πλοία. Ο Ραχάι τους χλεύασε, όρμησε ο ίδιος προς τη μονή και χτύπησε με θυμό την ιερή Εικόνα με το ξίφος του.

Από την πληγή ανάβλυσε άφθονο αίμα που τον περιέλουσε ολόκληρο και τον έκανε να τρέμει σύγκορμος από φόβο. Μετανόησε βαθιά για την ασέβειά του, ζήτησε συγχώρηση, βαπτίστηκε και έγινε μοναχός με το όνομα Δαμασκηνός. Ζητούσε όμως να τον αποκαλούν Βάρβαρο, διότι θεωρούσε τον εαυτό του άξεστο και βάναυσο εξαιτίας του παλιού του βίου.

Πέρασε την υπόλοιπη ζωή του μπροστά στην αγία Εικόνα και πρόσφερε με ταπείνωση τις υπηρεσίες του στον ναό της Πορταΐτισσας. Μετά τον θάνατό του έδειξε σημεία αγιότητας και η μνήμη του τιμάται στις δεκαπέντε Μαΐου κάθε χρόνο. Το λείψανό του βρέθηκε ακέραιο και ευωδίαζε, μα οι Λατίνοι το άρπαξαν μαζί με χίλια άλλα ιερά λείψανα της μονής.

Στα χρόνια μετά το χίλια εξακόσια πενήντα οι Ιβηρίτες μοναχοί δοκίμαζαν μεγάλη οικονομική στενότητα και ανέθεσαν τη φροντίδα της συντήρησής τους στη Θεοτόκο. Η φιλόστοργη Μητέρα έτρεξε αμέσως με ένα συγκινητικό θαύμα στη μακρινή Ρωσία, για να βοηθήσει τους ταπεινούς της μοναχούς. Η κόρη του τσάρου Αλεξίου Μιχαήλοβιτς ήταν βαριά άρρωστη και τα πόδια της παράλυτα, χωρίς ελπίδα θεραπείας από τους γιατρούς.

Η Πορταΐτισσα παρουσιάστηκε μια νύχτα στον ύπνο της, της έδωσε θάρρος και της υποσχέθηκε σίγουρη θεραπεία. Της ζήτησε να πει στον πατέρα της να φέρει από τη μονή των Ιβήρων την ιερή της Εικόνα. Ο τσάρος έστειλε έκτακτη αποστολή και οι μοναχοί, φοβούμενοι μήπως δεν επιστραφεί ποτέ η Εικόνα, ετοίμασαν ένα πιστό αντίγραφο.

Το συνόδεψαν με τιμές τέσσερις ιερομόναχοι μέχρι την μακρινή πρωτεύουσα της Μόσχας. Όταν μαθεύτηκε ο ερχομός, η πόλη άδειασε και βασιλείς και λαός έτρεξαν να την προϋπαντήσουν με συγκίνηση. Η πριγκίπισσα στο κρεβάτι αγνοούσε τα συμβαίνοντα, μα όταν έμαθε το γεγονός φώναξε αγανακτισμένη ότι έρχεται η Παναγία και την άφησαν μόνη.

Πήδηξε αμέσως, ντύθηκε και έτρεξε να υποδεχθεί τη Δέσποινα του ουρανού και της γης. Όλος ο κόσμος έμεινε άναυδος βλέποντας την παράλυτη πριγκίπισσα να περπατά ελεύθερα προς το πλήθος των προσκυνητών. Η συγκίνηση κορυφώθηκε όταν έφτασε η αγία Εικόνα και τελέστηκε με μεγαλοπρέπεια η τελετή της υποδοχής και της προσκυνήσεως.

Οι απεσταλμένοι πρόσφεραν επίσημα τη σεπτή Εικόνα ως δώρο προς το ευσεβές ρωσικό έθνος και τον ευλαβή τσάρο. Εκείνος τους ευχαρίστησε βαθιά συγκινημένος και τους παραχώρησε μία από τις καλύτερες μονές της πρωτεύουσας, αφιερωμένη στον άγιο Νικόλαο. Πρόσθεσε επίσης ετήσιο επίδομα δύο χιλιάδων πεντακοσίων ρουβλίων, ατέλεια στις εισαγωγές και δωρεάν μετακίνηση των απεσταλμένων μοναχών.

Το μετόχι παρέμεινε στην κυριότητα της μονής Ιβήρων μέχρι τα χρόνια μετά το χίλια εννιακόσια τριάντα δύο και κάλυπτε σχεδόν όλες τις υλικές της ανάγκες. Άλλη φορά, κατά την ετήσια αγρυπνία της πανήγυρης της Παναγίας τον δεκαπενταύγουστο, προσκλήθηκε να ψάλει ο φημισμένος Ρουμάνος μουσικός Νεκτάριος ο Βλάχος. Η μονή του παραχώρησε το δεξιό αναλόγιο για να τον τιμήσει, μα οι ντόπιοι ψάλτες δυσαρεστήθηκαν βαθιά και τον φθόνησαν.

Παρακινημένοι από τον διάβολο, ένας από αυτούς έριξε δηλητήριο μέσα στο ποτό του Ρουμάνου ψάλτη με σκοτεινό σκοπό. Μόλις ο μοναχός Νεκτάριος αισθάνθηκε τους πρώτους πόνους, κατάλαβε αμέσως τι ακριβώς είχε συμβεί μέσα στον ναό. Οπλισμένος με ακράδαντη πίστη στον Θεό και στην εορτάζουσα Πορταΐτισσα, έτρεξε αμέσως μπροστά στη θαυματουργή Εικόνα.

Πήρε το κανδήλι της Παναγίας και ήπιε ολόκληρο το περιεχόμενό του με πόνο ψυχής και βαθύ κλάμα. Φώναξε με δάκρυα προς τη Δέσποινα ζητώντας τη σωτηρία του, διότι μόλις τον είχαν δηλητηριάσει οι αδελφοί του. Η ταχινή βοηθός και ιατρός των νοσούντων Κυρία Θεοτόκος άκουσε τον πιστό δούλο της και έσπευσε αμέσως κοντά του.

Τον θεράπευσε εντελώς και του χάρισε φωνή καθαρότερη από πριν, ώστε να ψάλει με δύναμη ασυνήθιστη. Ο ίδιος αργότερα ομολογούσε πως ποτέ στη ζωή του δεν είχε ψάλει τόσο όμορφα όσο εκείνη τη βραδιά. Με τόσο καθαρό λαρύγγι και τέτοια ψυχική διάθεση τίμησε την Παναγία που τον είχε σώσει από βέβαιο θάνατο.

Η Πορταΐτισσα συνεχίζει να φυλάει τη μονή των Ιβήρων και ολόκληρο το Άγιον Όρος ως αληθινή φρουρός και προστάτισσα. Η εορτή της Συνάξεώς της τελείται δύο ημέρες μετά το Άγιο Πάσχα, με προσευχές, ύμνους και δάκρυα πιστών από κάθε γωνιά του κόσμου.