Ο Άγιος Υπάτιος και ο φοβερός δράκος του παλατιού

Όταν ένας τεράστιος δράκος εμφανίστηκε στις πύλες του αυτοκρατορικού θησαυροφυλακίου της Κωνσταντινούπολης, κανείς δεν τολμούσε να πλησιάσει. Ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος κάλεσε από τα Γάγγρα έναν επίσκοπο που έδεσε το θηρίο με τη ράβδο του και το έριξε στη φωτιά. Ο άγιος Υπάτιος γεννήθηκε και ανατράφηκε στην Παφλαγονία, στη βόρεια Μικρά Ασία, στα χρόνια του Μεγάλου Κωνσταντίνου.

Έγινε επίσκοπος στην πόλη των Γαγγρών, μιας από τις σπουδαιότερες επισκοπές της περιοχής εκείνης. Έλαβε μέρος στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο της Νικαίας, την οποία συγκάλεσε ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος για να καταδικαστεί η αίρεση του Αρείου. Εκεί, μαζί με τους άλλους θεοφόρους πατέρες, υπερασπίστηκε με ζήλο την Ορθοδοξία και αναθεμάτισε τον αιρεσιάρχη.

Με τα φωτισμένα κηρύγματα και τα συγγράμματά του οδήγησε στην αληθινή πίστη πολλούς ανθρώπους που είχαν παραπλανηθεί. Σε κάθε ενορία της επαρχίας του ίδρυσε ναούς και τοποθετούσε σε αυτούς ικανούς και μορφωμένους ιερείς. Παράλληλα φρόντισε να ανεγείρει σπίτια φιλανθρωπίας για τους φτωχούς και τους ασθενείς.

Τις ποιμαντικές του περιοδείες τις έκανε ταπεινά, καβάλα σε ένα μουλάρι, συνοδευόμενος πάντοτε από δύο πιστούς μοναχούς. Ο τρόπος ζωής του θύμιζε εκείνον του Τιμίου Προδρόμου, καθώς ζούσε με αυστηρή άσκηση και μεγάλη απλότητα. Παρά τις βαριές ευθύνες του ως ποιμένας, διατηρούσε στην καρδιά του τη γαλήνη ενός μοναχού της ερήμου.

Αγαπούσε να αποσύρεται σε μια σπηλιά, όπου προσευχόταν αδιάλειπτα και μελετούσε τη Θεία Γραφή. Μέσα στη σιωπή εκείνου του ταπεινού τόπου συνέθεσε τα πνευματικά του κείμενα και ιδιαίτερα το ερμηνευτικό σχόλιο στις Παροιμίες του Σολομώντος. Το έργο αυτό το αφιέρωσε σε μία ευγενική μαθήτριά του, την ονομαστή Γαϊανή, για τη δική της οικοδομή.

Εκείνη, αφού διάβασε το βιβλίο, υπέστη τόσο ριζική αλλαγή ζωής, ώστε μοίρασε όλη της την περιουσία στους φτωχούς. Ο άγιος βοηθούσε τους πιστούς όχι μόνο με τον λόγο, αλλά και με υλικά αγαθά όποτε χρειαζόταν. Η φήμη του ως θαυματουργού απλώθηκε γρήγορα σε όλη την αυτοκρατορία και έφτασε ως τα ανάκτορα.

Ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος, που βασίλευσε μετά τον αδελφό του, άκουσε για τα μεγάλα σημεία του. Έστειλε λοιπόν επείγον μήνυμα και τον κάλεσε να μεταβεί χωρίς καθυστέρηση στη βασιλεύουσα πόλη. Στις πύλες του αυτοκρατορικού θησαυροφυλακίου είχε εμφανιστεί ένας τεράστιος και φοβερός δράκος, μήκους εξήντα πήχεων περίπου.

Το θηρίο εμπόδιζε κάθε άνθρωπο να εισέλθει, ενώ πολλοί κληρικοί που είχαν δοκιμάσει να το διώξουν είχαν αποτύχει οικτρά. Ο αυτοκράτορας υποδέχτηκε τον άγιο με μεγάλες τιμές και προσκύνησε μέχρι το έδαφος, ζητώντας τη βοήθειά του. Ο Υπάτιος του απάντησε με ταπείνωση, πως ακόμη κι αν η δική του προσευχή ήταν αδύναμη, η πίστη του βασιλιά δεν θα έμενε χωρίς καρπό.

Έπεσε στη γη και προσευχήθηκε για αρκετή ώρα, παρακαλώντας τον Κύριο να φανερώσει τη δύναμή του. Έπειτα ζήτησε να ανάψουν μια μεγάλη πυρακτωμένη κάμινο στον ιππόδρομο της πόλης. Πλησίασε με την αρχιερατική ράβδο, άνοιξε τις πύλες και χτυπούσε με αυτήν τον δράκο για πολλή ώρα.

Ύψωσε τα μάτια στον ουρανό και επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού με δυνατή φωνή. Έβαλε τότε τη ράβδο μέσα στο στόμα του τρομερού θηρίου σαν χαλινάρι. Ο δράκος ακολούθησε τον άγιο σαν δεμένος αιχμάλωτος μπροστά στα έκπληκτα μάτια του πλήθους.

Φτάνοντας στην κάμινο, με προσταγή του αγίου, ρίχτηκε ορμητικά μέσα στις φλόγες και κάηκε ολόκληρος. Ο αυτοκράτορας απέδωσε μεγάλη ευχαριστία στον Θεό για το θαύμα και ευγνωμοσύνη απέραντη προς τον θαυματουργό ιεράρχη. Φιλοτέχνησε την εικόνα του αγίου πάνω στην πύλη του θησαυροφυλακίου για να διώχνει κάθε δαιμονική επήρεια.

Απάλλαξε ακόμη την πόλη των Γαγγρών από τους ετήσιους φόρους ως ένδειξη τιμής προς τον ποιμένα της. Όμως, παρά τη μεγάλη συμπάθεια που έδειχνε στον άγιο, δεν εγκατέλειψε τις αρειανικές του πεποιθήσεις και παρέμεινε στην αίρεση. Καθώς ο Υπάτιος επέστρεφε προς την επισκοπή του, σχισματικοί νοβατιανοί, που τον μισούσαν θανάσιμα, του έστησαν ενέδρα σε μια απόμερη και κρημνώδη περιοχή.

Όρμησαν επάνω του σαν άγρια θηρία και τον χτυπούσαν αλύπητα με πέτρες, ξύλα και σπαθιά. Μισοπεθαμένος και γεμάτος πληγές, βρήκε δύναμη να υψώσει το βλέμμα του στον ουρανό. Ψέλλισε με κόπο τα λόγια του πρωτομάρτυρα Στεφάνου, προσευχόμενος για τους ίδιους τους φονιάδες του.

Είπε ταπεινά, Κύριε, μην τους λογαριάσεις την αμαρτία αυτή. Τότε μία γυναίκα αρειανή πήρε μια μεγάλη πέτρα και τον χτύπησε δυνατά στο κεφάλι. Έτσι παρέδωσε ο άγιος Υπάτιος την αγία ψυχή του στον Κύριο που τόσο αγάπησε.

Οι φονιάδες έκρυψαν βιαστικά το σώμα του μάρτυρα σε ένα σπήλαιο κοντινό, σκεπασμένο με άχυρα. Η θεϊκή τιμωρία όμως δεν άργησε να φτάσει σε όσους έχυσαν αθώο αίμα. Η γυναίκα που είχε δώσει το θανατηφόρο χτύπημα δαιμονίστηκε αμέσως και άρχισε να χτυπά μόνη της το στήθος με την ίδια πέτρα.

Το ίδιο έπαθαν και όλοι οι συνεργοί της δολοφονίας, που υπέφεραν φρικτά από τα ακάθαρτα πνεύματα. Λίγο αργότερα ο ιδιοκτήτης του χωραφιού πήγε να πάρει άχυρα για τα ζώα του, χωρίς να γνωρίζει τίποτα. Άκουσε όμως αγγελικές φωνές που έψαλλαν και είδε ένα ουράνιο φως να σκεπάζει τον τόπο εκείνο.

Όταν πλησίασε, βρήκε το νεκρό σώμα γεμάτο πληγές και αναγνώρισε τον αγαπημένο επίσκοπό του. Έτρεξε γρήγορα και ειδοποίησε τους κατοίκους της πόλης για το φοβερό συμβάν. Οι Γαγγρηνοί συγκεντρώθηκαν με δάκρυα και θρήνους και μετέφεραν με μεγάλη τιμή το λείψανο του ποιμένα τους.

Η φόνισσα ακολουθούσε την πομπή χτυπώντας το στήθος της με την πέτρα και ομολογώντας δημόσια το έγκλημά της. Στον τάφο του αγίου θεραπεύτηκε εκείνη, μαζί με όλους τους άλλους δαιμονισμένους συνενόχους. Έκτοτε το μνήμα του έγινε αστείρευτη πηγή θαυμάτων και ιαμάτων για τους πιστούς.