Ιωσήφ ο Πάγκαλος, ο γιος του Ιακώβ

Πουλήθηκε από τα ίδια του τα αδέλφια για τριάντα ασημένια νομίσματα σε εμπόρους που οδοιπορούσαν προς την Αίγυπτο. Έγινε δεύτερος στην εξουσία μετά τον Φαραώ, με χρυσή αλυσίδα στον λαιμό και βασιλικό δαχτυλίδι στο χέρι του. Ο Ιωσήφ ο Πάγκαλος ήταν γιος του Ιακώβ και της Ραχήλ, εγγονός του Ισαάκ και δισέγγονος του Αβραάμ.

Η μητέρα του ήταν στείρα για πολλά χρόνια, μέχρι που ο Θεός άκουσε την προσευχή της και της χάρισε δύο γιους. Πρώτος ήρθε στον κόσμο ο Ιωσήφ, ως ενδέκατος γιος του Ιακώβ, και έπειτα ο Βενιαμίν. Η Ραχήλ απέθανε γεννώντας τον δεύτερο γιο και ετάφη στα μέρη της Βηθλεέμ.

Ο Ιακώβ αγαπούσε υπερβολικά τους δύο αυτούς γιους, καθώς του θύμιζαν τη γυναίκα της καρδιάς του. Είχε εργαστεί κοντά στον πεθερό του Λάβαν δεκατέσσερα ολόκληρα χρόνια για να την παντρευτεί. Όταν ο Ιωσήφ έγινε δεκαεπτά ετών, βοσκούσε τα κοπάδια του πατέρα του μαζί με τους αδελφούς του.

Από την παιδική του ηλικία είχε μέσα του τη χάρη του Αγίου Πνεύματος και απέφευγε κάθε αμαρτωλή πράξη που έβλεπε στους αδελφούς του. Ο Ιακώβ τον αγαπούσε περισσότερο από τους άλλους και του είχε ράψει έναν πολύχρωμο χιτώνα ως δείγμα ξεχωριστής εύνοιας. Οι αδελφοί άρχισαν να τον μισούν για τη διαφορετική μεταχείριση και για τη σεμνότητα του χαρακτήρα του.

Το μίσος τους μεγάλωσε ακόμη περισσότερο, όταν ο Ιωσήφ τους διηγήθηκε δύο προφητικά όνειρα που είδε εκείνες τις ημέρες. Είδε τα στάχυα των αδελφών του να προσκυνούν το δικό του στάχυ μέσα στο χωράφι. Σε άλλο όνειρο είδε τον ήλιο, τη σελήνη και ένδεκα αστέρια να κάμπτονται μπροστά του με σεβασμό.

Ο πατέρας του τον επέπληξε φαινομενικά, για να μετριάσει την οργή των αδελφών, αλλά κράτησε τα λόγια αυτά στην καρδιά του. Καταλάβαινε ότι ο Κύριος ετοίμαζε κάτι μεγάλο για τον σεμνό αυτόν νεαρό. Κάποια ημέρα, καθώς οι αδελφοί έβοσκαν τα κοπάδια στη Συχέμ, ο Ιακώβ έστειλε τον Ιωσήφ να ζητήσει νέα τους.

Ο νεαρός περιπλανήθηκε στην έρημο και τους βρήκε τελικά στη Δωθαΐμ. Μόλις τον είδαν από μακριά, μανιάστηκαν σαν άγρια θηρία και αποφάσισαν να τον σκοτώσουν. Ο μεγαλύτερος αδελφός Ρουβήμ τους μετέπεισε, λέγοντάς τους να τον ρίξουν σε ένα ξεροπήγαδο της ερήμου.

Όταν ο Ιωσήφ πλησίασε φιλικά τους αδελφούς του, εκείνοι τού άρπαξαν τον πολύχρωμο χιτώνα και τον έριξαν στο βαθύ πηγάδι. Παρακάλεσε με δάκρυα να τον λυπηθούν, αλλά οι σκληρές καρδιές τους έμειναν αμετακίνητες. Εκείνη την ώρα πέρασαν από εκεί Ισμαηλίτες έμποροι, που πήγαιναν με τα καμήλια τους από τη Γαλαάδ προς την Αίγυπτο.

Ο Ιούδας πρότεινε να μην τον σκοτώσουν, αλλά να τον πουλήσουν στους ξένους εμπόρους. Οι αδελφοί τράβηξαν τον Ιωσήφ από το πηγάδι και τον πούλησαν για τριάντα χρυσά νομίσματα. Έσφαξαν έπειτα ένα κατσίκι, βούτηξαν τον χιτώνα στο αίμα και τον έστειλαν στον γέροντα Ιακώβ.

Εκείνος αναγνώρισε αμέσως το ένδυμα του παιδιού του και πίστεψε ότι θηρίο τον είχε κατασπαράξει στην ερημιά. Έσκισε τα ρούχα του, φόρεσε σάκο και πένθησε για πολλές ημέρες με ασταμάτητο κλαυθμό. Στον δρόμο προς την Αίγυπτο, ο Ιωσήφ αγκάλιασε με σπαραγμό τον τάφο της μητέρας του Ραχήλ.

Οι έμποροι νόμισαν ότι σκόπευε να δραπετεύσει με μαγείες και τον φοβέρισαν αυστηρά. Όταν όμως άκουσαν την ιστορία του, λυπήθηκαν τον ωραίο νέο και του υποσχέθηκαν καλή τύχη στην ξένη γη. Έτσι έφτασε ο δίκαιος Ιωσήφ στη χώρα του Νείλου.

Στην Αίγυπτο τον αγόρασε ο Πεντεφρής, αρχηγός των σωματοφυλάκων του Φαραώ. Ο Κύριος ευλόγησε όλο το σπιτικό του Αιγυπτίου χάρη στην παρουσία του ευσεβούς νεαρού δούλου. Ο Πεντεφρής διέκρινε τη σύνεση και την εντιμότητα του Ιωσήφ και του ανέθεσε τη διαχείριση όλης της περιουσίας του.

Ο νεαρός είχε ωραιότατη όψη και ευγενική παρουσία, που τράβηξε την προσοχή της κυρίας του σπιτιού. Η γυναίκα του Πεντεφρή φλέχθηκε από παράνομο πάθος και προσπαθούσε καθημερινά να τον παρασύρει στην αμαρτία. Ο Ιωσήφ έμενε σταθερός στον φόβο του Θεού και απέρριπτε με κάθε τρόπο τις ντροπιαστικές προτάσεις της.

Μια ημέρα, καθώς το σπίτι ήταν άδειο, η γυναίκα τον άρπαξε με ορμή από το ένδυμα. Ο σεμνός νέος έφυγε τρέχοντας και άφησε στα χέρια της τον επανωφόρι του. Από ντροπή και θυμό εκείνη τον συκοφάντησε στον σύζυγό της, ισχυριζόμενη ότι ο Ιωσήφ θέλησε να την βιάσει.

Ο Πεντεφρής πίστεψε αμέσως τα ψεύτικα λόγια και έκλεισε τον αθώο νέο στη φυλακή της πόλης. Ακόμη και εκεί, όμως, ο Θεός των πατέρων του δεν τον εγκατέλειψε ποτέ. Ο δεσμοφύλακας του εμπιστεύτηκε σύντομα την επιμέλεια όλης της φυλακής.

Στη φυλακή βρέθηκαν κάποτε δύο αυλικοί του Φαραώ, ο αρχιοινοχόος και ο αρχιαρτοποιός, οι οποίοι είχαν δυσαρεστήσει τον κύριό τους. Είδαν την ίδια νύχτα από ένα προφητικό όνειρο και ο Ιωσήφ τους εξήγησε με ακρίβεια τη σημασία τους. Ο πρώτος αποκαταστάθηκε στη θέση του, ενώ ο δεύτερος εκτελέστηκε, ακριβώς όπως είχε προφητέψει.

Δύο ολόκληρα χρόνια αργότερα ο ίδιος ο Φαραώ είδε δύο παράξενα όνειρα. Είδε επτά παχιές αγελάδες να τις καταβροχθίζουν επτά αδύνατες και επτά γεμάτα στάχυα να καταπίνονται από επτά αποξηραμένα. Όλοι οι μάγοι και οι σοφοί της Αιγύπτου στάθηκαν ανίκανοι να ερμηνεύσουν τα όνειρα.

Τότε ο αρχιοινοχόος θυμήθηκε τον νεαρό εβραίο της φυλακής και τον σύστησε στον βασιλιά. Ο Ιωσήφ ερμήνευσε τα δύο όνειρα με τη φώτιση του Πνεύματος και πρόβλεψε επτά χρόνια αφθονίας και επτά χρόνια πείνας. Συμβούλευσε τον Φαραώ να διορίσει συνετό άνδρα ως επιστάτη και να συγκεντρώνει το ένα πέμπτο της σοδειάς στις αποθήκες του παλατιού.

Ο βασιλιάς γέμισε θαυμασμό από τη σύνεση και τη σοφία του νεαρού. Τον ανέδειξε δεύτερο άρχοντα όλης της Αιγύπτου, του χάρισε χρυσή αλυσίδα, βασιλικό δαχτυλίδι και πορφυρό ένδυμα. Ο Ιωσήφ ήταν τότε τριάντα ετών και έλαβε το αιγυπτιακό όνομα Ψονθομφανήχ, που σημαίνει «Σωτήρας του κόσμου».

Στα επτά χρόνια της αφθονίας ο Ιωσήφ περιόδευε όλη την Αίγυπτο και αποθήκευε τεράστιες ποσότητες σιταριού στις πόλεις. Πήρε για σύζυγο την Ασενέθ, κόρη του ιερέα της Ηλιουπόλεως, και απέκτησε δύο γιους, τον Μανασσή και τον Εφραίμ. Όταν ξέσπασε η πείνα, άνοιξε τις αποθήκες και πουλούσε σιτάρι σε όλους τους λαούς που έρχονταν να αγοράσουν τροφή.

Η φοβερή πείνα έφτασε και στη γη της Χαναάν, όπου ζούσε ο γέροντας Ιακώβ με την οικογένειά του. Ο πατέρας έστειλε στην Αίγυπτο τους δέκα μεγαλύτερους γιους του να αγοράσουν τροφή, κρατώντας κοντά του μόνο τον Βενιαμίν. Οι αδελφοί παρουσιάστηκαν στον Ιωσήφ και προσκύνησαν μπροστά του χωρίς να τον αναγνωρίσουν.

Εκείνος όμως αναγνώρισε αμέσως τα πρόσωπά τους και θυμήθηκε τα παιδικά του όνειρα. Τους δοκίμασε σκληρά, κρατώντας τον Συμεών στη φυλακή και ζητώντας τους να φέρουν τον Βενιαμίν. Όταν επέστρεψαν με τον μικρότερο αδελφό, ο Ιωσήφ τους φιλοξένησε με μεγάλη τιμή στο σπίτι του.

Έκρυψε με δόλο το ασημένιο του ποτήρι στο σακί του Βενιαμίν, για να δοκιμάσει την αγάπη και τη μετάνοιά τους. Όταν ο Ιούδας προσφέρθηκε να μείνει δούλος αντί του μικρού αδελφού, ο Ιωσήφ δεν άντεξε άλλο. Φανέρωσε με δάκρυα την ταυτότητά του στους έκπληκτους αδελφούς και τους αγκάλιασε με συγχωρητική καρδιά.

Τους ζήτησε να μην θλίβονται και να μην φοβούνται, γιατί ο Θεός μετέτρεψε το κακό σχέδιό τους σε αιτία σωτηρίας πολλών λαών. Ο Φαραώ μόλις άκουσε τα νέα, παραχώρησε πρόθυμα την καλύτερη γη της Αιγύπτου στην οικογένεια του Ιακώβ. Ο Ιωσήφ έστειλε πλούσια δώρα στον γέροντα πατέρα του και άμαξες για τη μεταφορά όλου του σπιτιού.

Όταν ο Ιακώβ άκουσε ότι ζει ακόμη το αγαπημένο του παιδί, αναζωογονήθηκε το γερασμένο πνεύμα του από χαρά. Ξεκίνησε με βιασύνη το ταξίδι του προς την Αίγυπτο και ο Ιωσήφ βγήκε με βασιλική άμαξα να τον προϋπαντήσει. Έπεσε στον λαιμό του πατέρα του και έκλαψε για πολλή ώρα φιλώντας τα λευκά μαλλιά του.

Ο γέροντας πατριάρχης έζησε δεκαεπτά ολόκληρα χρόνια στη γη Γεσέν, περιστοιχισμένος από όλη του την οικογένεια. Πριν αναχωρήσει για τους πατέρες του, ζήτησε να μεταφερθούν τα οστά του στη γη της Χαναάν. Ο Ιωσήφ τίμησε την επιθυμία του και θρήνησε γοερά τον αγαπημένο του πατέρα.

Έπειτα παρηγόρησε ξανά τους αδελφούς του, που φοβούνταν ακόμη την οργή του για όσα είχαν διαπράξει. Ο δίκαιος Ιωσήφ έζησε εκατόν δέκα έτη στη γη της Αιγύπτου και είδε εγγόνια και δισέγγονα από τους δύο γιους του. Πριν εκδημήσει, παρήγγειλε στους αδελφούς του να πάρουν μαζί τους τα οστά του, όταν ο Θεός θα τους οδηγούσε στη γη της επαγγελίας.

Η εντολή αυτή εκπληρώθηκε αιώνες αργότερα από τον προφήτη Μωυσή κατά την Έξοδο. Από τους δύο γιους του, τον Μανασσή και τον Εφραίμ, προήλθαν δύο από τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ. Η ζωή του Ιωσήφ προτυπώνει με θαυμαστό τρόπο τη ζωή του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Πουλήθηκε από τους δικούς του, καταδικάστηκε άδικα, κατέβηκε σε φυλακή και υψώθηκε μετά σε θρόνο εξουσίας και δόξας. Έγινε σωτήρας πολλών λαών και τροφοδότης της οικογένειάς του στους χρόνους της πείνας. Συγχώρησε με μεγαλοψυχία όσους τον είχαν πικράνει και ανταπέδωσε το κακό με αγάπη και φροντίδα.

Έδειξε τη σωφροσύνη του στον οίκο του Πεντεφρή, αρνούμενος την αμαρτία στο πιο επικίνδυνο πειρασμό της νεότητάς του. Φύλαξε καθαρή την ψυχή του και ολόκληρο το σώμα του από κάθε μολυσμό μέσα στη φωτιά της δοκιμασίας. Η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία ως πατριάρχης, δίκαιος και προφήτης.

Εορτάζεται επίσης την Κυριακή των αγίων Πατέρων και κατά τη Μεγάλη Δευτέρα του Πάσχα.