Η επιστροφή του Αγίου Νικηφόρου στην Πόλη

Δεκαεννέα ολόκληρα χρόνια το άφθαρτο σκήνωμα του πατριάρχη Νικηφόρου περίμενε στην Προκόννησο, μακριά από τον θρόνο που είχε υπερασπιστεί με το αίμα της ψυχής του. Όταν ο άγιος Μεθόδιος άνοιξε τον τάφο του, βρήκε το σώμα ακέραιο και ευωδιαστό, σαν να κοιμόταν εκείνη τη στιγμή. Ο μεγάλος αυτός ιεράρχης είχε ανέβει στον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως το έτος οκτακόσια έξι, αφού πρώτα διακρίθηκε στην αυλή της ευσεβούς αυτοκράτειρας Ειρήνης.

Στάθηκε από την αρχή υπέρμαχος της τιμητικής προσκυνήσεως των αγίων εικόνων και δεν δίστασε να αντιπαρατεθεί στους εικονομάχους. Όταν ανέβηκε στον θρόνο ο Λέων ο Αρμένιος, ο πατριάρχης ελέγχθηκε με παρρησία και κήρυξε με τόλμη την ορθόδοξη πίστη. Ο αυτοκράτορας τον εξόρισε στο νησί της Προκοννήσου το έτος οκτακόσια δεκαπέντε, χωρίς ποτέ ο γέροντας ιεράρχης να λυγίσει.

Εκεί έζησε δεκατρία ολόκληρα χρόνια μέσα στις στερήσεις και τις θλίψεις της εξορίας. Παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο το έτος οκτακόσια εικοσιοκτώ και ενταφιάστηκε στον ναό του μάρτυρα Θεοδώρου, στη μονή που είχε ιδρύσει ο ίδιος. Πέρασαν αρκετά χρόνια και τα πράγματα στη βασιλεύουσα άλλαξαν ριζικά υπό την ευσεβή αυτοκράτειρα Θεοδώρα και τον υιό της Μιχαήλ.

Οι άγιες εικόνες αναστηλώθηκαν επίσημα και η Εκκλησία ανέπνευσε ξανά μετά από δεκαετίες σκληρών διωγμών. Στον πατριαρχικό θρόνο ανέβηκε ο άγιος Μεθόδιος, αφού πρώτα καθαιρέθηκε ο αιρετικός Ιωάννης ο επιλεγόμενος Αννιός. Ο νέος πατριάρχης σκέφτηκε αμέσως τον πνευματικό του πατέρα και πρόδρομο στην ομολογία, τον άγιο Νικηφόρο.

Παρουσιάστηκε λοιπόν στους βασιλείς και τους μίλησε με πόνο και αγάπη για τον εξόριστο ιεράρχη. Τους είπε πως δεν ήταν δίκαιο ο μεγάλος αυτός υπερασπιστής της Ορθοδοξίας να μένει νεκρός μακριά από το ποίμνιο του. Τους θύμισε πως οι απόγονοι του Ιωσήφ μετέφεραν τα οστά του πατέρα τους από την Αίγυπτο μετά από τετρακόσια χρόνια.

Πολύ περισσότερο τα παιδιά της Εκκλησίας όφειλαν να φέρουν πίσω τον δάσκαλο της πίστεως τους. Η βασιλεύουσα πόλη διψούσε για τα τίμια λείψανα του ποιμένα της και τα περίμενε σαν θησαυρό. Η αυτοκράτειρα συγκινήθηκε βαθιά και δέχθηκε αμέσως την πρόταση του πατριάρχη.

Παραχώρησε λοιπόν αυτοκρατορικό πλοίο και έδωσε εντολή να γίνει η ανακομιδή με κάθε τιμή και λαμπρότητα. Ο άγιος Μεθόδιος ξεκίνησε για την Προκόννησο, συνοδευόμενος από πλήθος ιερέων, μοναχών και ευσεβών χριστιανών. Όταν έφτασαν στη μονή του αγίου Θεοδώρου, άνοιξαν με τρόμο και κατάνυξη τον τάφο του ομολογητή.

Όλοι έμειναν έκθαμβοι, γιατί το σώμα του βρέθηκε ακέραιο και άθικτο μετά από τόσα χρόνια. Μια ουράνια ευωδία ξεχύθηκε στον χώρο και έλουσε τις ψυχές των παρισταμένων με πνευματική χαρά. Ο πατριάρχης τέλεσε ολονύκτια αγρυπνία και θεία λειτουργία πάνω από το τίμιο σκήνωμα του προκατόχου του.

Ύστερα γονάτισε και μίλησε στον νεκρό άγιο σαν να ήταν ζωντανός μπροστά του. Του είπε πως έμοιαζε με τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο στους κόπους και στις άδικες εξορίες της ζωής του. Του ζήτησε να γυρίσει πίσω στην ποίμνη του και να παρηγορήσει τα ορφανεμένα παιδιά της Εκκλησίας.

Έπειτα τοποθέτησαν με ευλάβεια τα λείψανα σε καινούργια λάρνακα και τα μετέφεραν με ψαλμούς στο πλοίο. Τα ιστία ανοίχθηκαν και το σκάφος έπλευσε σύντομα προς την Κωνσταντινούπολη. Στο λιμάνι της βασιλεύουσας είχε συγκεντρωθεί πλήθος αμέτρητο για να υποδεχθεί τον αγαπημένο του πατέρα.

Η αυτοκράτειρα Θεοδώρα με τον υιό της Μιχαήλ, η σύγκλητος και όλος ο κλήρος περίμεναν με αναμμένες λαμπάδες στα χέρια. Θυμιάματα ευωδίαζαν τον αέρα και ψαλμοί χαρμόσυνοι ακούγονταν από στόμα σε στόμα μέσα στο πλήθος. Όταν το πλοίο άραξε, οι βασιλείς προσκύνησαν με δάκρυα το τίμιο λείψανο του ομολογητή πατριάρχη.

Ύστερα σήκωσαν τη λάρνακα στους ώμους τους και την οδήγησαν με πομπή προς τη μεγάλη εκκλησία της Αγίας Σοφίας. Από εκεί ακριβώς είχε διωχθεί άδικα ο άγιος Νικηφόρος από τον αιρετικό αυτοκράτορα Λέοντα τον Αρμένιο πολλά χρόνια πριν. Η ανακομιδή έγινε στις δεκατρείς Μαρτίου, την ίδια ακριβώς ημέρα κατά την οποία είχε εξοριστεί ο μέγας ιεράρχης.

Έτσι η Εκκλησία αποκαθιστούσε με θαυμαστό τρόπο την αδικία που είχε υποστεί ο ποιμένας της. Στον ναό της Αγίας Σοφίας τελέστηκε ολονύκτια αγρυπνία με κατάνυξη και πνευματική αγαλλίαση. Το πρωί η ιερή πομπή συνέχισε προς τον ναό των Αγίων Αποστόλων, τόπο ταφής αυτοκρατόρων και πατριαρχών.

Εκεί απέθεσαν με ευλάβεια το τίμιο σκήνωμα του Νικηφόρου το έτος οκτακόσια σαράντα έξι. Από εκείνη την ευλογημένη ημέρα η Εκκλησία όρισε να τιμάται κάθε χρόνο η ανακομιδή των ιερών λειψάνων του ομολογητή πατριάρχη. Ο άγιος Νικηφόρος αναγνωρίστηκε επίσημα ως ένας από τους ενδοξότερους αθλητές της Ορθοδοξίας και της εικονοφιλίας.

Τα τίμια χέρια του φυλάσσονται μέχρι σήμερα στην ιερά μονή Χιλανδαρίου του Αγίου Όρους, ευλογώντας τους προσκυνητές. Άφησε επίσης τρία σπουδαία συγγράμματα κατά της εικονομαχίας, τα οποία αποτελούν θησαυρό θεολογικής σκέψεως και ομολογίας. Η κύρια μνήμη του εορτάζεται στις δύο Ιουνίου, ενώ η ανακομιδή των λειψάνων του τιμάται στις δεκατρείς Μαρτίου.

Η ζωή του υπήρξε πραγματικό μαρτύριο συνειδήσεως μέσα στους σκληρούς χρόνους της εικονομαχικής λαίλαπας. Δεκατρία χρόνια εξορίας στην Προκόννησο δεν κατάφεραν να κάμψουν το φρόνημα του γέροντα ιεράρχη. Διατήρησε την παρρησία και την πίστη του απέναντι στους ισχυρούς της γης χωρίς δισταγμό ή φόβο.

Έφυγε από αυτή τη ζωή σαν εξόριστος ομολογητής, αλλά γύρισε πίσω σαν θριαμβευτής της Ορθοδοξίας. Ο λαός της βασιλεύουσας τον υποδέχθηκε με τιμές μεγαλύτερες από εκείνες ενός αυτοκράτορα. Στο πρόσωπο του Νικηφόρου η Εκκλησία ανέκτησε τον δάσκαλο, τον πατέρα και τον προστάτη της μέσα από τα ιερά λείψανα του.

Η μνήμη του διδάσκει μέχρι σήμερα την υπομονή, την παρρησία και την αγάπη προς την αλήθεια του Χριστού.