Άγιος Αρσένιος, ο ποιμένας του Τβερ

Με τα ίδια του τα χέρια σκάλισε τη μαρμάρινη σαρκοφάγο του μέσα στο μοναστήρι που ίδρυσε στις όχθες του Τμάκα. Στην ίδια εκείνη λάρνακα, εβδομήντα τέσσερα χρόνια μετά την κοίμησή του, βρέθηκε το λείψανό του άφθαρτο και ευωδιαστό. Ο Αρσένιος γεννήθηκε στην πόλη του Τβερ από γονείς ευσεβείς, ευγενείς και εύπορους, που τον είχαν ζητήσει με προσευχή.

Από μικρός έδειξε αγάπη στα γράμματα και ξεπέρασε όλους τους συνομηλίκους του στη μάθηση. Όταν οι γονείς του εκοιμήθησαν, του άφησαν μεγάλη περιουσία, μαζί με την εντολή να ζήσει με φόβο Θεού. Εκείνος όμως θεωρούσε τον εαυτό του ξένο και διαβάτη πάνω στη γη.

Άρχισε να μοιράζει τα υπάρχοντά του στους φτωχούς, να ντύνει γυμνούς, να βοηθάει χήρες και ορφανά. Οι συγγενείς του τον κατηγορούσαν πως διαλύει το πατρικό σπίτι και προσπαθούσαν να τον πείσουν να παντρευτεί. Εκείνος δεν λύγισε από τα λόγια τους και αναζητούσε άλλον δρόμο για την ψυχή του.

Μια νύχτα άκουσε σε όνειρο φωνή που τον καλούσε στη Λαύρα του Κιέβου, εκεί όπου είχαν αγωνιστεί οι όσιοι Αντώνιος και Θεοδόσιος. Ελευθέρωσε τους δούλους του, μοίρασε όσα του απέμεναν στους πτωχούς και αναχώρησε κρυφά από την πατρίδα του για τη μακρινή Λαύρα. Έπεσε στα γόνατα του ηγουμένου και τον παρακαλούσε να τον δεχτεί ως τον τελευταίο δούλο της μονής.

Ο γέροντας θαύμασε τη συντριβή του νέου και διέκρινε επάνω του τη χάρη του Θεού. Τον ντύνει το μοναχικό σχήμα και τον παραδίδει σε έμπειρο γέροντα για καθοδήγηση. Ο νεαρός μοναχός πέρασε όλα τα διακονήματα της αδελφότητας με μεγάλη προθυμία.

Ετοίμαζε φαγητό, έσκιζε ξύλα, κουβαλούσε νερό, δεν άφηνε καμιά ακολουθία και κοιμόταν ελάχιστα. Κανείς δεν τον άκουσε ποτέ να γογγύσει ή να μιλήσει αργά. Μιμήθηκε όλους τους αγωνιστές πατέρες της Λαύρας, παίρνοντας από τον καθένα τις αρετές.

Ο μητροπολίτης Κυπριανός, που τότε ζούσε στο Κίεβο, διέκρινε τη σύνεση και την αρετή του και τον αγάπησε ιδιαίτερα. Όταν ανέβηκε στον θρόνο της Μόσχας, πήρε τον Αρσένιο μαζί του, τον χειροτόνησε αρχιδιάκονο και του ανέθεσε τη γραμματεία της μητροπόλεως. Ο Αρσένιος υπάκουσε ταπεινά, παρακαλώντας μόνο να μην τον ανεβάσουν σε ανώτερους βαθμούς.

Στο μεταξύ, στην πατρίδα του Τβερ, ο επίσκοπος Ευθύμιος είχε προκαλέσει μεγάλη ταραχή με την υπερηφάνεια και τη φιλοδοξία του. Είχε ξεσηκώσει εναντίον του κλήρο, μοναχούς, άρχοντες και απλό λαό της επαρχίας. Ο πρίγκιπας Μιχαήλ Αλεξάντροβιτς έστειλε πρέσβεις στη Μόσχα και ζήτησε από τον μητροπολίτη Κυπριανό να κρίνει την υπόθεση.

Εκείνος ξεκίνησε για το Τβερ μαζί με δύο μητροπολίτες Έλληνες, τον Πέρμ Στέφανο, τον επίσκοπο του Σμολένσκ και τον Αρσένιο. Η σύνοδος καθαίρεσε τον Ευθύμιο και τον έστειλε εξόριστο στη μονή Τσούντοφ της Μόσχας. Τότε ο πρίγκιπας ζήτησε επίμονα τον Αρσένιο για επίσκοπο της πόλεως.

Ο μακάριος αρνήθηκε με δάκρυα, λέγοντας πως ποθεί μόνο τη μοναχική ησυχία και πως δεν είναι άξιος τέτοιου αξιώματος. Τελικά υποχώρησε όταν τον απείλησαν με κανονική απαγόρευση. Στις δεκαπέντε Αυγούστου του έτους χίλια τριακόσια ενενήντα χειροτονήθηκε επίσκοπος Τβερ.

Στη χειροτονία του συμμετείχε και ο άγιος Στέφανος του Περμ. Ανέλαβε το ποίμνιό του με φόβο, καθώς οι ταραχές δεν είχαν ακόμη κοπάσει στην επαρχία. Από την πρώτη στιγμή ο νέος ποιμένας προσπάθησε να φέρει ειρήνη και ομόνοια στο διχασμένο ποίμνιό του.

Κήρυττε αδιάκοπα τον λόγο του Θεού και νουθετούσε όλους όσοι έφταναν κοντά του σαν φιλόστοργος πατέρας. Στον ναό δίδασκε με στοργή και έξω από αυτόν προστάτευε τους αδικημένους. Έγινε καταφύγιο για χήρες, ορφανά, φτωχούς και αιχμαλώτους, που εξαγόραζε από τα χέρια των δυνατών.

Ζούσε ο ίδιος με μεγαλύτερη αυστηρότητα από πριν, υποτάσσοντας τη σάρκα του στο πνεύμα με αδιάλειπτη αγρυπνία. Ο Κύριος του χάρισε τον δωρεά των ιαμάτων, ώστε πολλοί άρρωστοι έβρισκαν θεραπεία κοντά του. Σε άλλους έβαζε τα χέρια, σε άλλους διάβαζε ευχές, άλλους ράντιζε με αγιασμό ή χρίσμα ελαίου.

Καθοδηγούσε τον πρίγκιπα Μιχαήλ σε έργα ευσπλαχνίας και ανέγερσης ναών. Όταν ο ηγεμόνας πλησίαζε στο τέλος του, ο άγιος τον έκειρε μοναχό με το όνομα Ματθαίος. Συμφιλίωσε επίσης τους αδελφούς πρίγκιπες Ιωάννη και Βασίλειο, που μάλωναν για τις κληρονομιές τους.

Όταν ο διχασμός ξανάναψε, την ημέρα της Πεντηκοστής έβαλε οριστικό τέλος στην έχθρα τους με αυστηρή απειλή θεϊκής οργής. Στην καρδιά του ο άγιος Αρσένιος κουβαλούσε πάντοτε τη μνήμη της Λαύρας του Κιέβου και των οσίων ιδρυτών της. Σκέφτηκε λοιπόν να ιδρύσει κοντά στο Τβερ μια μονή που θα του θύμιζε εκείνη.

Διάλεξε μια όμορφη τοποθεσία στον ποταμό Τμάκα, σε απόσταση τεσσάρων βερστίων από την πόλη, ονόματι Ζελτίκοβο. Έχτισε εκεί ξύλινο ναό προς τιμήν των οσίων Αντωνίου και Θεοδοσίου, μαζί με κελιά για τους μοναχούς. Αυτό συνέβη το έτος χίλια τριακόσια ενενήντα τέσσερα και ο πρίγκιπας τήρησε την υπόσχεσή του χαρίζοντας κτήματα.

Δέκα χρόνια αργότερα ο άγιος θεμελίωσε στη μονή πέτρινο ναό προς τιμήν της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που εγκαινιάστηκε στις τριάντα Αυγούστου του έτους χίλια τετρακόσια πέντε. Στη μονή του προτιμούσε να ζει σαν απλός αδελφός, εργαζόμενος μαζί με τους άλλους και μεταδίδοντας με το παράδειγμα. Παρήγγειλε επίσης την αντιγραφή του αρχαίου Πατερικού της Λαύρας του Κιέβου, για να εμπνέονται οι μοναχοί από τους αγώνες των αρχαίων πατέρων.

Με τα ίδια του τα χέρια λάξευσε από λευκό λίθο τη σαρκοφάγο του και το σκέπασμά της, προετοιμάζοντας τον τόπο της αναπαύσεώς του. Το τέλος του αγίου ποιμένα ήρθε τη Μεγάλη Σαρακοστή του έτους χίλια τετρακόσια εννέα. Είχε συνέλθει στο Τβερ η ετήσια σύνοδος του κλήρου της επαρχίας.

Την Κυριακή ο κλήρος ασπάστηκε τον επίσκοπό του και την Τρίτη ο άγιος μίλησε για τελευταία φορά στους ιερείς. Τους νουθέτησε για το έργο του ποιμένα, έλυσε τις υποθέσεις τους και τους ευλόγησε αποχαιρετώντας τους. Την Πέμπτη ασθένησε βαριά και έχασε τη μιλιά του.

Την Παρασκευή πήγε κοντά του ο πρίγκιπας Ιωάννης με συγγενείς και άρχοντες, μαζί με αρχιμανδρίτες και ιερείς για το ευχέλαιο. Γύρω από το κρεβάτι του κάθονταν δέκα μοναχοί, που περίμεναν τον αποχαιρετιστήριο λόγο του. Ο άγιος όμως παρέμενε σιωπηλός μέχρι το τέλος.

Τη νύχτα παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο, αφού ποίμανε δεκαεννέα χρόνια και εφτά μήνες το λογικό του ποίμνιο. Όλη η πόλη θρήνησε λέγοντας πως έσβησε ο ήλιος τους. Το λείψανό του μεταφέρθηκε στον καθεδρικό ναό και κατόπιν στη μονή Ζελτίκοβο, όπου ενταφιάστηκε στη μαρμάρινη σαρκοφάγο που είχε ετοιμάσει ο ίδιος.

Πολλοί άρρωστοι έλαβαν ίαση ήδη κατά την ταφή του. Μετά την κοίμησή του οι κάτοικοι του Τβερ δεν έπαψαν να τιμούν τη μνήμη του και να ζητούν τη βοήθειά του. Εβδομήντα τέσσερα χρόνια αργότερα, με εντολή του τσάρου Ιωάννη του τέταρτου, ο επίσκοπος Βασσιανός θέλησε να ανακομίσει τα λείψανα.

Όταν άνοιξαν το σκέπασμα της σαρκοφάγου, όλος ο ναός γέμισε με ευωδία ουράνια. Το λείψανο βρέθηκε άφθαρτο και ακόμη και τα ιερατικά άμφια διατηρούνταν ακέραια. Ο επίσκοπος ζωγράφισε εικόνα του αγίου και την έστησε πάνω στον τάφο για προσκύνηση.

Η τοπική εορτή του αγίου καθιερώθηκε για όλη την Εκκλησία από τη Σύνοδο της Μόσχας του έτους χίλια πεντακόσια σαράντα επτά. Πιο εντυπωσιακό από όλα τα θαύματά του υπήρξε εκείνο του ψαρά Τερεντίου. Είχε χάσει την πίστη του προς τον άγιο και τρελάθηκε, ώσπου τον έφεραν στη μονή και πέθανε.

Όταν το σώμα του τοποθετήθηκε στον ναό κοντά στα λείψανα, οι γονείς του παραπονέθηκαν για τον άγιο. Κατά την ανάγνωση του Ευαγγελίου ο νεκρός σηκώθηκε ξαφνικά και άρχισε να κλαίει πικρά για την ολιγοπιστία του. Ο επίσκοπος Ακάκιος είδε ο ίδιος τον αναστημένο και βεβαίωσε το θαύμα.

Πολλά ακόμη σημεία τέλεσε ο άγιος για όσους κατέφευγαν στην πρεσβεία του.