Ευδοκία η Σαμαρείτιδα, από την πορνεία στο μαρτύριο

Μια από τις πιο φημισμένες εταίρες της Ηλιουπόλεως, με πλούτη που συναγωνίζονταν τα βασιλικά θησαυροφυλάκια, λύγισε σε μια νύχτα, ακούγοντας από τον διπλανό τοίχο έναν μοναχό να διαβάζει για την Κρίση. Η Ευδοκία, γέννημα της Σαμάρειας, ζούσε στη Φοινίκη του Λιβάνου, στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού, και η ομορφιά της είχε γίνει παγίδα για αμέτρητους νέους που έφταναν από μακριά. Από το αισχρό αυτό εμπόριο είχε μαζέψει χρυσάφι και ασήμι σε ποσότητες απίστευτες, ενώ η ψυχή της είχε νεκρωθεί μέσα στην ηδονή.

Εκείνη τη μοιραία νύχτα, ο μοναχός Γερμανός, που γύριζε από προσκύνημα και είχε καταλύσει στο γειτονικό σπίτι, σηκώθηκε μεσάνυχτα να ψάλει. Έπειτα άνοιξε ένα βιβλίο και διάβαζε δυνατά για την κόλαση των αμαρτωλών και τη χαρά των δικαίων. Τα λόγια περνούσαν τον λεπτό τοίχο και έφταναν στο κρεβάτι της Ευδοκίας.

Η συνείδησή της ξύπνησε απότομα και άρχισε να τρέμει για τα έργα της. Έκλαψε ώρες ολόκληρες μέσα στο σκοτάδι, χωρίς να μπορεί να κλείσει μάτι, ώσπου να χαράξει. Μόλις έφεξε, έστειλε και κάλεσε τον άγνωστο αναγνώστη στο σπίτι της και έπεσε στα πόδια του ζητώντας να μάθει την αλήθεια.

Ο Γερμανός της μίλησε με σύνεση για τον αληθινό Θεό, για τη μετάνοια και για τη δύναμη του βαπτίσματος. Της ανέλυσε πως ο άδικος πλούτος δεν σώζει, αλλά καταδικάζει όποιον τον αγαπά περισσότερο από τη ζωή την αιώνια. Της παρήγγειλε να κλειστεί στο δωμάτιό της για επτά μέρες, να νηστέψει και να προσευχηθεί με δάκρυα μετανοίας.

Η Ευδοκία υπάκουσε χωρίς δισταγμό και αφέθηκε ολόκληρη στον πόνο της εξομολόγησης. Μια νύχτα, καθώς προσευχόταν πεσμένη στο χώμα, ένα φως υπερβολικό την περικύκλωσε και ο αρχάγγελος Μιχαήλ την οδήγησε νοερά στους ουρανούς. Εκεί την υποδέχθηκαν με χαρά οι λευκοφορεμένοι δίκαιοι σαν αδελφή τους.

Έξω από τη λαμπρότητα στεκόταν ο διάβολος, μαύρος και τρομερός, και κατηγορούσε τον Θεό ότι δέχεται την πιο διεφθαρμένη γυναίκα της Ηλιουπόλεως. Μια γλυκιά φωνή απάντησε από ψηλά πως αυτό είναι το θέλημα του Κυρίου, να δέχεται με σπλάχνα τους μετανοούντες. Ο άγγελος την επέστρεψε στο δωμάτιό της.

Γεμάτη χαρά και βεβαιότητα για το έλεος του Κυρίου, η Ευδοκία βαπτίστηκε από τον επίσκοπο της πόλης, τον Θεόδοτο, σαν νέο πλάσμα. Πήγε αμέσως κοντά στον επίσκοπο και του παρέδωσε όλη την περιουσία της, ώστε να μοιραστεί σε φτωχούς, χήρες και ορφανά. Τα σεντούκια της ήταν γεμάτα χρυσά νομίσματα, μεταξωτά υφάσματα, μύρα της Ινδίας και πολύτιμα πετράδια, και όλα τα έδωσε χωρίς δισταγμό.

Ελευθέρωσε τους δούλους και τις δούλες της, μοιράζοντάς τους ρούχα και χρήματα για να ξεκινήσουν νέα ζωή. Έπειτα αναζήτησε τον γέροντα Γερμανό και τον παρακάλεσε να την οδηγήσει σε μοναστήρι. Εκείνος την έβαλε σε γυναικεία μονή κοντά στη δική του κοινοβιακή αδελφότητα, όπου μόναζαν τριάντα αδελφές κάτω από την ηγουμένη Χαριτίνη.

Η Ευδοκία ξεκίνησε το στάδιο των αρετών με ζήλο φλογερό, σαν να ήθελε να σβήσει με δάκρυα κάθε ίχνος του παρελθόντος. Κρατούσε διαρκώς πάνω της τον λευκό χιτώνα του βαπτίσματος, χωρίς να τον αλλάζει ποτέ. Έμαθε απέξω ολόκληρο το Ψαλτήρι και η μελέτη των Γραφών έγινε τροφή της πιο γλυκιά από κάθε επίγεια απόλαυση.

Όταν κοιμήθηκε η μακαρία Χαριτίνη, οι αδελφές εξέλεξαν την Ευδοκία ηγουμένη με μια φωνή. Σε εκείνη την περίοδο, κάποιοι παλιοί εραστές της έμαθαν τη μεταστροφή της και άρχισαν να σκέφτονται πώς θα την τραβούσαν πίσω. Ένας πλούσιος νέος ονόματι Φιλόστρατος ντύθηκε μοναχός και ήρθε στη μονή για να την παρασύρει με κολακείες και χρυσάφι.

Της ζήτησε να γυρίσει στην Ηλιούπολη και να ξαναπάρει τη ζωή των απολαύσεων, λέγοντας πως όλη η πόλη την περιμένει. Η αγία τον κοίταξε με αυστηρότητα και του είπε πως ο δίκαιος Κριτής δεν θα τον αφήσει να γυρίσει με τέτοιο σκοπό. Φύσηξε στο πρόσωπό του και ο νέος έπεσε νεκρός στα πόδια της.

Οι αδελφές τρόμαξαν να μη θεωρηθεί φόνος και να καταστραφεί η μονή από τους ειδωλολάτρες. Πέρασαν τη νύχτα σε προσευχή και ο Κύριος φάνηκε στην αγία. Της είπε να σηκωθεί και να προσευχηθεί δίπλα στον νεκρό πειραστή.

Ο Φιλόστρατος αναστήθηκε, ζήτησε συγχώρεση, βαπτίστηκε και γύρισε στην πόλη του ως άνθρωπος της μετανοίας, μάρτυρας του ελέους. Λίγο αργότερα, κάτοικοι της Ηλιουπόλεως ανέφεραν στον τοπικό άρχοντα Αυρηλιανό πως η Ευδοκία είχε κρύψει στη μονή θησαυρούς ίσους με βασιλικά θησαυροφυλάκια. Ο Αυρηλιανός έστειλε τριακόσιους στρατιώτες να αρπάξουν τον υποτιθέμενο πλούτο και να τη φέρουν δεμένη.

Επί τρεις μέρες και τρεις νύχτες οι άνδρες περιφέρονταν γύρω από τα τείχη, χωρίς να μπορούν να πλησιάσουν. Μια θεϊκή δύναμη φύλαγε αόρατα τη μονή και τους κρατούσε μακριά. Τελικά ένα τεράστιο φίδι όρμησε καταπάνω τους και οι περισσότεροι σκοτώθηκαν από το δηλητηριώδες φύσημά του.

Μόνο ο αξιωματικός και τρεις στρατιώτες κατάφεραν να επιστρέψουν ζωντανοί στον Αυρηλιανό. Οργισμένος εκείνος έστειλε τον ίδιο τον γιο του να συλλάβει την αγία και να γκρεμίσει τη μονή. Όμως, ήδη από την πρώτη μέρα του δρόμου, ο νέος έπεσε από το άλογο και χτύπησε άσχημα στο πόδι.

Λίγες ώρες μετά ξεψύχησε στα χέρια των στρατιωτών. Όταν η είδηση έφτασε στον Αυρηλιανό, εκείνος λιποθύμησε από τη λύπη του και έπεσε σαν νεκρός. Ο Φιλόστρατος, που γνώριζε από πρώτο χέρι τη δύναμη της Ευδοκίας, συμβούλεψε τον άρχοντα να στείλει ικετευτική επιστολή.

Ο Αυρηλιανός υπάκουσε και έστειλε τον τριβούνο Βαβύλα με γράμμα ταπεινό. Η αγία διάβασε την επιστολή, σφράγισε την απάντησή της τρεις φορές με το σημείο του σταυρού και την έδωσε πίσω χωρίς να επικαλεστεί τη δική της αξία. Μόλις ο απεσταλμένος ακούμπησε το γράμμα στο στήθος του νεκρού πρίγκιπα, εκείνος άνοιξε τα μάτια και αναστήθηκε όπως ξυπνά κανείς από ύπνο.

Όλη η αυλή φώναξε με μια φωνή πως μέγας είναι ο Θεός των χριστιανών, που ενεργεί τόσο μεγάλα θαύματα. Ο Αυρηλιανός βαπτίστηκε μαζί με τη γυναίκα του, τον αναστημένο γιο του και την κόρη του Γελασία. Λίγο αργότερα ο πρίγκιπας χειροτονήθηκε διάκονος και έγινε επίσκοπος της πόλης μετά την κοίμηση του Θεοδότου.

Η Γελασία αρνήθηκε τον αρραβωνιαστικό της, τον σκληρό ειδωλολάτρη Διογένη, και κατέφυγε κρυφά στη μονή της Ευδοκίας. Εκεί έζησε ως μοναχή, υπακούοντας με χαρά στις εντολές της αγίας μέχρι τέλους. Όταν στον θρόνο της Ρώμης ανέβηκε ο Αδριανός, φανατικός ειδωλολάτρης, έστειλε στην Ηλιούπολη τον σκληρό Διογένη ως ηγεμόνα.

Εκείνος, πληγωμένος και από την απώλεια της Γελασίας, έστειλε πενήντα οπλισμένους άνδρες να αρπάξουν την αγία. Καθώς οι στρατιώτες πλησίαζαν, ο Χριστός φάνηκε στην Ευδοκία και της είπε πως ήρθε η ώρα να λάβει το στεφάνι του μαρτυρίου. Η αγία πήγε στον ναό, κοινώνησε των αχράντων μυστηρίων και κρύφτηκε ένα μικρό μέρος της Θείας Κοινωνίας στο στήθος της.

Έπειτα παραδόθηκε ήρεμα στους στρατιώτες, χωρίς να αντισταθεί. Στον δρόμο για το δικαστήριο, ένας αστραφτερός άγγελος προπορευόταν με αναμμένη λαμπάδα, αλλά οι ειδωλολάτρες δεν τον έβλεπαν. Στην πόλη την έριξαν τέσσερις μέρες στη φυλακή, χωρίς τροφή και χωρίς νερό.

Μετά τη φυλακή την έβγαλαν μπροστά στον Διογένη με σκεπασμένο πρόσωπο. Μόλις της σήκωσαν το κάλυμμα, το πρόσωπό της έλαμψε με τέτοιο φως που ολόκληρο το πλήθος έβγαλε κραυγές θαυμασμού και έκπληξης. Η αγία απάντησε με θάρρος στις ερωτήσεις του ηγεμόνα και τον προκάλεσε να εκτελέσει χωρίς καθυστέρηση τη μοχθηρή του απόφαση.

Της πρότειναν τρεις διεξόδους σωτηρίας: να θυσιάσει στα είδωλα, να γυρίσει στην πρώτη της ζωή ή να παραδώσει στο δημόσιο τα υπάρχοντά της. Εκείνη δήλωσε πως δεν επιστρέφει στο σκοτάδι και πως ο πλούτος της είχε από καιρό μοιραστεί στους φτωχούς. Με εντολή του Διογένη, τέσσερις άνδρες τη μαστίγωσαν για δύο ολόκληρες ώρες δίχως οίκτο.

Όταν προσπάθησαν να τη γυμνώσουν, βρήκαν την Αγία Κοινωνία επάνω της. Ο ηγεμόνας θέλησε να την αγγίξει και τότε ξεπήδησε φλόγα που έκαψε τους γύρω στρατιώτες και τον άφησε μισοπαράλυτο. Έπεσε στα γόνατα και επικαλέστηκε τον θεό ήλιο, αλλά μια αστραπή τον σώριασε νεκρό.

Ένας στρατιώτης που είδε όλη τη σκηνή μετανόησε, έλυσε την αγία και την παρακάλεσε να αναστήσει τους νεκρούς. Η Ευδοκία προσευχήθηκε με δάκρυα και όλοι σηκώθηκαν ζωντανοί. Μεγάλο μέρος του λαού πίστεψε εκείνη τη μέρα στον αληθινό Θεό.

Στη συνέχεια έγινε μεγάλο θαύμα και με τη γυναίκα του κόμητα Διοδώρου, τη Φιρμίνα, που είχε πεθάνει ξαφνικά στο λουτρό από αναθυμιάσεις. Ο Διόδωρος έτρεξε απελπισμένος και η αγία σταμάτησε τη νεκρώσιμη πομπή στον δρόμο. Με τη θερμή της προσευχή, η Φιρμίνα σηκώθηκε ζωντανή από το φέρετρο μπροστά σε αμέτρητους μάρτυρες.

Ο Διόδωρος, ο Διογένης και ολόκληροι οίκοι βαπτίστηκαν την ίδια μέρα στο όνομα της Αγίας Τριάδος. Λίγο αργότερα ένα μικρό αγόρι ονόματι Ζήνων, που δούλευε στον κήπο, δαγκώθηκε από φίδι και ξεψύχησε στα χέρια της χήρας μητέρας του. Η αγία οδήγησε τον Διόδωρο εκεί και τον έβαλε να προσευχηθεί ο ίδιος για το παιδί, ώστε να γευθεί τη δύναμη της νέας του πίστης.

Ο Διόδωρος με κλάμα φώναξε τον Χριστό και ο νεκρός Ζήνων ζωντάνεψε αμέσως. Το θανατηφόρο φίδι σύρθηκε μπροστά σε όλους, σπαρτάρισε από μυστική φλόγα και ψόφησε. Όλος εκείνος ο λαός κατέβηκε στον επίσκοπο της Ηλιουπόλεως και βαπτίστηκε.

Η αγία πήρε τον δρόμο της επιστροφής στη μονή της με δάκρυα ευχαριστίας. Η Ευδοκία έμεινε στη μονή της και έζησε ασκητικά για πενήντα έξι ολόκληρα χρόνια μετά το βάπτισμά της. Από καιρό σε καιρό κατέβαινε στις πόλεις της περιοχής, στήριζε τους πιστούς και έφερνε νέους ανθρώπους κοντά στον Χριστό με τα λόγια και τα θαύματά της.

Μετά την κοίμηση του Διογένη, που είχε φύγει με ειρήνη ως χριστιανός, την ηγεμονία ανέλαβε ο Βικέντιος, σκληρός εχθρός των πιστών. Όταν άκουσε τη φήμη της αγίας, αποφάσισε να βάλει τέλος στη λαμπρή της παρουσία οριστικά. Έστειλε στρατιώτες κατευθείαν στο κελί της, χωρίς δίκη, χωρίς ανάκριση, χωρίς καμιά διαδικασία.

Της έκοψαν το κεφάλι ήρεμα την πρώτη Μαρτίου, δίνοντάς της την εκπλήρωση της πιο βαθιάς της επιθυμίας. Η ψυχή της ενώθηκε με τον ουράνιο Νυμφίο, εκείνον που είχε βρει μέσα σε μια μόνη νύχτα ακρόασης. Από εκείνη τη στιγμή το άγιο λείψανο της Ευδοκίας έγινε πηγή αμέτρητων θαυμάτων στους κόλπους της Εκκλησίας.

Η ζωή της παραμένει μαρτυρία διαχρονική για τη δύναμη της μετανοίας. Καμιά αμαρτία δεν στέκεται εμπόδιο, όταν η καρδιά λυγίσει αληθινά μπροστά στο έλεος.