Ο Όσιος Προκόπιος ο Δεκαπολίτης, στύλος της Ορθοδοξίας

Με σιδερένια νύχια ξέσχισαν τις σάρκες του, επειδή τόλμησε να υπερασπιστεί τις άγιες εικόνες απέναντι στον αυτοκράτορα Λέοντα τον Ίσαυρο. Στο σκοτεινό μπουντρούμι όπου τον έριξαν, έμεινε φυλακισμένος μαζί με τον συναγωνιστή του Βασίλειο ώς τον θάνατο του διώκτη τους. Η ιστορία αυτού του οσίου ομολογητή ξεκινά στην περιοχή της Δεκαπόλεως, ανατολικά της θάλασσας της Γαλιλαίας, εκεί όπου είχε περιοδεύσει και ο ίδιος ο Κύριος.

Από νεαρή ηλικία ο Προκόπιος εγκατέλειψε τη ματαιότητα του κόσμου και έγινε μοναχός σε ένα μοναστήρι της Κωνσταντινουπόλεως. Εκεί αφοσιώθηκε στην προσευχή της καρδιάς, στη νηστεία και στην άσκηση, καθαρίζοντας την ψυχή του από κάθε πάθος και κάθε μολυσμό της σάρκας. Σιγά σιγά στολίστηκε με την αρετή και την καθαρότητα, ώστε τον πρόσεξαν και άλλοι ασκητές της εποχής του.

Η φήμη του εξαπλώθηκε ανάμεσα στους πατέρες της ερήμου και των μοναστηριών. Δυναμωμένος από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, ο όσιος ετοιμαζόταν χωρίς να το γνωρίζει για τη μεγάλη μάχη που τον περίμενε. Η πνευματική του ωριμότητα θα γινόταν σύντομα ασπίδα για ολόκληρη την Εκκλησία.

Στα χρόνια εκείνα ξέσπασε η φοβερή αίρεση της εικονομαχίας, που τάραξε ολόκληρη την Ανατολή και διχάζει τη χριστιανοσύνη. Πρώτος υποκινητής της στάθηκε ο παράνομος αυτοκράτορας Λέων ο Ίσαυρος, ο οποίος βασίλεψε από το έτος επτακόσια δεκαεπτά ώς το επτακόσια σαράντα ένα. Ο σκληρός αυτός ηγεμόνας ονόμαζε άδικα τις άγιες εικόνες είδωλα και τους πιστούς που τις τιμούσαν τους αποκαλούσε ειδωλολάτρες.

Χωρίς έλεος σκότωνε πολλούς αθώους ορθοδόξους και αναθεμάτιζε όλους τους προηγούμενους ευσεβείς βασιλείς και ιεράρχες. Μπροστά σε αυτή τη μανία ο όσιος Προκόπιος δεν παρέμεινε κρυμμένος στο κελί του, αλλά βγήκε στον αγώνα μαζί με άλλους ζηλωτές της Ορθοδοξίας. Στο πλευρό του στάθηκε σταθερά ο μαθητής και συνασκητής του Βασίλειος, που μοιραζόταν τους ίδιους κόπους και τις ίδιες αρετές.

Οι δύο πατέρες αντιμετώπισαν με παρρησία τους αιρετικούς, που αρνούνταν την αλήθεια της ενανθρωπήσεως του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Με θεόπνευστα λόγια ξήλωσε ο όσιος Προκόπιος τα τεχνητά επιχειρήματα των εικονομάχων, σαν να διέλυε ένα λεπτό ιστό αράχνης. Δίδαξε καθαρά ότι οι ορθόδοξοι δεν λατρεύουν τις εικόνες, αλλά τις τιμούν με σεβασμό.

Η τιμή της εικόνας περνά πάντοτε στο πρόσωπο που εκείνη απεικονίζει. Η θαρραλέα στάση του οσίου προκάλεσε τον φοβερό θυμό του ασεβούς αυτοκράτορα, που έμοιαζε με άγριο λιοντάρι αναζητώντας θύμα. Με βασιλική διαταγή ο όσιος Προκόπιος συνελήφθη και υπέστη φρικτά βασανιστήρια για χάρη της αληθείας.

Τον μαστίγωσαν αλύπητα, τον χτύπησαν με ραβδιά και ξέσχισαν τις σάρκες του με σιδερένια νύχια, χωρίς κανένα οίκτο. Ύστερα τον έριξαν σε μια σκοτεινή και δύσοσμη φυλακή, για να εξοντωθεί μέσα στην απομόνωση και στη δυστυχία. Όμως ο γενναίος αθλητής υπέμενε όλα τα πάθη με χαρά, σαν χρυσάφι που δοκιμάζεται στο καμίνι του χρυσοχόου.

Μαζί του φυλακίστηκε και ο όσιος Βασίλειος, που πρώτα είχε αγωνιστεί δίπλα του στη νηστεία και στις άλλες αρετές. Οι δύο πατέρες έμειναν φυλακισμένοι πολλά χρόνια, υπομένοντας μαζί τα δεινά της ομολογίας τους. Παρέμειναν στο μπουντρούμι ώς τον θάνατο του ασεβούς διώκτη τους Λέοντος.

Όταν ο τύραννος πέθανε χάνοντας όχι μόνο την πρόσκαιρη ζωή, αλλά και την μέλλουσα αιώνια μακαριότητα, ο διωγμός κόπασε αμέσως. Τότε ο όσιος Προκόπιος μαζί με τον φίλο του Βασίλειο και άλλους ομολογητές βγήκαν ελεύθεροι από τη φυλακή. Η Εκκλησία πανηγύρισε τη νίκη της ευσεβείας απέναντι στην αίρεση.

Μετά την αποφυλάκισή του ο όσιος Προκόπιος επέστρεψε στο αγαπημένο του μοναστήρι, για να συνεχίσει την ασκητική του πορεία. Το υπόλοιπο της ζωής του το πέρασε μέσα στην ειρήνη, στους ασκητικούς κόπους και στην αδιάλειπτη προσευχή. Καθοδηγούσε με σύνεση πολλούς πιστούς στον δρόμο της αρετής και της σωτηρίας, ως πνευματικός πατέρας και διδάσκαλος.

Με τα λόγια και το παράδειγμά του στήριζε όσους κλονίζονταν ακόμη από τις δοκιμασίες της εικονομαχίας. Σύμφωνα με ορισμένους βιογράφους, διακρίθηκε επίσης στον αγώνα της Εκκλησίας ενάντια στους αιρετικούς Μονοφυσίτες. Σε βαθιά γεράματα ο όσιος ομολογητής αναχώρησε εν ειρήνη προς τον Κύριο, γύρω στο έτος επτακόσια πενήντα.

Έφυγε για να αντικρίσει πλέον τον Χριστό πρόσωπο με πρόσωπο και όχι πια μόνο στις άγιες εικόνες. Ως νηστευτής και αθλητής του Χριστού, ο οποίος αγωνίστηκε μέχρι αίματος για την τιμή της αγίας εικόνας, έλαβε άξια ανταμοιβή για τους κόπους του. Η μνήμη του τιμάται στις είκοσι επτά Φεβρουαρίου κάθε έτους από την Ορθόδοξη Εκκλησία.

Σήμερα η Εκκλησία τον ψάλλει ως φωτεινό αστέρι, που διαλύει την ομίχλη της κακοδοξίας. Ας πρεσβεύει ο όσιος Προκόπιος προς τον Χριστό για τη σωτηρία των ψυχών μας.