Ιερομάρτυς Θεόδωρος της Ατζάρας

Ένας Γεωργιανός μοναχός βρήκε μαρτυρικό τέλος στη θάλασσα κοντά στο Άγιον Όρος, την ώρα που οι Οθωμανοί προσπαθούσαν να πνίξουν την ελληνική επανάσταση. Είχε κατορθώσει να αποτινάξει τον εξαναγκασμένο μουσουλμανισμό και να επιστρέψει ανοιχτά στην πατρώα πίστη του Χριστού. Ο άγιος Θεόδωρος ανήκει στη μεγάλη χορεία των πιστών της Ατζάρας που μαρτύρησαν από τους Οθωμανούς κατακτητές.

Ήρθε στον κόσμο στα τέλη του δέκατου όγδοου αιώνα, σε μια εποχή σκληρή και αιματοβαμμένη για την περιοχή του. Οι Οθωμανοί είχαν σχεδόν ολοκληρώσει τη βίαιη εξισλάμιση των κατοίκων της Ατζάρας με κάθε μέσο. Όσοι αντιστάθηκαν στην αλλαξοπιστία είχαν ήδη εξοντωθεί ή είχαν χάσει την περιουσία τους.

Άρχισαν επίσης να εκδιώκουν όσους, αν και δέχονταν φαινομενικά το Ισλάμ, εξακολουθούσαν να τους προκαλούν υποψίες με τη στάση τους. Πολλοί Ατζάροι Χριστιανοί αναγκάστηκαν τότε να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και να βρουν καταφύγιο σε ξένους τόπους. Ανάμεσά τους ήταν και η οικογένεια του αγίου, που εξορίστηκε με τη βία και έχασε τα πάντα.

Σε αυτή την προσφυγιά γεννήθηκε ο μικρός Θεόδωρος, με τη μνήμη της Ατζάρας ζωντανή στην ψυχή του από τα παιδικά του χρόνια. Έβλεπε τους συμπατριώτες του να κρατούν κρυφά τη χριστιανική ζωή τους κάτω από το βαρύ πέπλο του εξαναγκασμού. Δεν είναι γνωστό με ποιον ακριβώς τρόπο η εξόριστη οικογένειά του εγκαταστάθηκε τελικά στην Τραπεζούντα του Πόντου.

Εκεί μεγάλωσε ο νεαρός Θεόδωρος, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η χριστιανική παρουσία ήταν ακόμη ζωντανή και δυνατή. Με την πάροδο του χρόνου κατάφερε να απαλλαγεί από τον εξαναγκασμένο μουσουλμανισμό που είχε επιβληθεί στην οικογένειά του. Δέχτηκε ξανά τον Χριστιανισμό με ολόκληρη την ψυχή του και βρήκε καταφύγιο στη Σμύρνη της Μικράς Ασίας.

Εκεί υπήρχε γεωργιανό μοναστήρι που λειτουργούσε ως πνευματικό λιμάνι για τους ομογενείς του. Σε αυτή τη μονή ο Θεόδωρος έλαβε το μοναχικό σχήμα και αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στη λατρεία του Θεού. Με τη συνέπεια και την αρετή του προόδευσε γρήγορα στην πνευματική ζωή και κέρδισε την εκτίμηση των πατέρων.

Αργότερα ανυψώθηκε στο αξίωμα του προηγουμένου, δηλαδή του αναπληρωτή ηγουμένου της κοινότητας. Στα χρόνια της μοναχικής του πορείας δεν ξέχασε ποτέ την οικογένεια και τους συγγενείς του στον κόσμο. Φλεγόμενος από αγάπη για τη σωτηρία των ψυχών, οδήγησε τον ανιψιό του στην αληθινή πίστη του Χριστού.

Έγινε για εκείνον πατέρας πνευματικός και μάρτυρας της Ορθοδοξίας μέσα στις δύσκολες συνθήκες της Οθωμανικής κυριαρχίας. Τον χρόνο χίλια οκτακόσια είκοσι δύο ο άγιος Θεόδωρος ξεκίνησε προσκυνηματικό ταξίδι στο Άγιον Όρος, για να δει τους ιερούς τόπους του Άθω. Όμως ακριβώς εκείνη τη χρονιά οι Οθωμανοί προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να συντρίψουν το ελληνικό κίνημα ανεξαρτησίας στον νότο.

Το Άγιον Όρος βρέθηκε περικυκλωμένο από Οθωμανούς στρατιώτες, που έλεγχαν τις προσβάσεις και παρακολουθούσαν κάθε κίνηση. Οι μοναχοί υπέφεραν σκληρά εκείνη την περίοδο, ενώ οι κατακτητές μετέτρεψαν τον ιερό τόπο σε στρατόπεδο. Σε αυτές τις τραγικές συνθήκες έπεσαν επάνω στον πιστό προσκυνητή Θεόδωρο και τον συνέλαβαν χωρίς έλεος.

Τον αναγνώρισαν ως πρώην εξισλαμισμένο που είχε επιστρέψει ανοιχτά στην πίστη του Χριστού. Μετά από βασανιστήρια τον θανάτωσαν με μαρτυρικό τρόπο, χωρίς να καταφέρουν να λυγίσουν τη γενναία του ομολογία. Στη συνέχεια έριξαν το άγιο σώμα του ιερομάρτυρα στα κύματα της θάλασσας, για να εξαφανίσουν κάθε ίχνος του.

Η Ιερά Σύνοδος της Ορθόδοξης Αποστολικής Εκκλησίας της Γεωργίας αναγνώρισε επίσημα την αγιότητά του. Στις δεκαεπτά Οκτωβρίου του χρόνου δύο χιλιάδες δύο τον κατέταξε επίσημα στο αγιολόγιο της Εκκλησίας. Έτσι η μνήμη του ιερομάρτυρα Θεοδώρου της Ατζάρας λάμπει σήμερα ως φωτεινό παράδειγμα ομολογίας και θυσίας.