Ο Άγιος Φλαβιανός και η Ληστρική Σύνοδος της Εφέσου

Ένας Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως δολοφονήθηκε μέσα σε Σύνοδο από μοναχούς που εισέβαλαν με τη συνοδεία όχλου και τον κακοποίησαν βάναυσα. Τρεις ημέρες αργότερα, ο Άγιος Φλαβιανός υπέκυψε στα τραύματά του, μάρτυρας της αλήθειας για τις δύο φύσεις του Χριστού. Ο Άγιος Φλαβιανός υπήρξε πρεσβύτερος της Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως και σκευοφύλακας του περίφημου ναού της Αγίας Σοφίας στη βασιλεύουσα πόλη.

Οι σύγχρονοί του τον γνώριζαν για τις σπάνιες αρετές του και για τα πλούσια πνευματικά χαρίσματα που στόλιζαν την ψυχή του. Όταν εκοιμήθη ο προκάτοχός του, ο Άγιος Πρόκλος, εκείνος ανέβηκε στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης το έτος τετρακόσια σαράντα επτά μετά Χριστόν. Από την πρώτη στιγμή της ποιμαντορίας του, ο νέος Πατριάρχης βρέθηκε αντιμέτωπος με μια επικίνδυνη πλάνη που απειλούσε να διαστρεβλώσει την πίστη της Εκκλησίας.

Ο αρχιμανδρίτης Ευτυχής δίδασκε ότι ο Χριστός δεν είχε παρά μόνο τη θεία φύση, καθώς η ανθρώπινη είχε δήθεν απορροφηθεί ολοκληρωτικά. Ο Φλαβιανός συγκάλεσε τοπική Σύνοδο το επόμενο έτος, προκειμένου να εξετάσει σοβαρά τη διδασκαλία αυτή. Οι Πατέρες κάλεσαν τον Ευτυχή να μετανοήσει και να επιστρέψει στην αληθινή πίστη της Εκκλησίας.

Όμως ο Ευτυχής έμεινε σκληρός και αμετανόητος, και η Σύνοδος αναγκάστηκε να τον καθαιρέσει και να τον αφορίσει επίσημα. Ο αιρετικός αρχιμανδρίτης διέθετε ισχυρή πολιτική στήριξη και είχε στο πλευρό του τον κακόδοξο Πατριάρχη Αλεξανδρείας Διόσκορο. Με τις μηχανορραφίες αυτές κατόρθωσε να επιτύχει τη σύγκλιση νέας Συνόδου στην Έφεσο, τον Αύγουστο του τετρακοσίων σαράντα εννέα.

Όλα όμως είχαν προσχεδιαστεί από πριν εναντίον του Αγίου Φλαβιανού, ώστε η Σύνοδος να μην έχει χαρακτήρα ελεύθερης εκκλησιαστικής κρίσης. Επιστρατεύθηκε μάλιστα και άγριος όχλος, με επικεφαλής μοναχούς που ξεσηκώθηκαν για να επιβάλουν την πλάνη με τη βία. Αρχηγός της επιχείρησης ήταν ένα ρασοφόρο τέρας, ο αρχιμανδρίτης Βαρσουμάς, που εισέβαλε στον χώρο της Συνόδου με τους οπαδούς του.

Οι ταραξίες όρμησαν πάνω στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως και τον κακοποίησαν με ανείπωτη αγριότητα και θηριωδία. Ο Άγιος δέχτηκε χτυπήματα τέτοιας έντασης, ώστε το σώμα του τραυματίστηκε ανεπανόρθωτα μέσα στον ίδιο τον ιερό τόπο. Τρεις μόλις ημέρες αργότερα, ο Φλαβιανός παρέδωσε την αγία ψυχή του στον Κύριο, αφού υπέμεινε με γενναιότητα τα μαρτυρικά τραύματα.

Η Σύνοδος εκείνη έμεινε στην ιστορία της Εκκλησίας με το επαίσχυντο όνομα Ληστρική, εξαιτίας της βίας και της παρανομίας που την συνόδευσαν. Δύο χρόνια αργότερα, το έτος τετρακόσια πενήντα ένα μετά Χριστόν, συγκλήθηκε στη Χαλκηδόνα η Τέταρτη Οικουμενική Σύνοδος. Οι θεοφόροι Πατέρες καταδίκασαν επίσημα την αίρεση του μονοφυσιτισμού και διακήρυξαν τη διδασκαλία περί των δύο φύσεων του Χριστού.

Ο Ευτυχής αναθεματίστηκε ως αιρεσιάρχης και ο Διόσκορος Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε από τον θρόνο του με συνοδική απόφαση. Έτσι αποκαταστάθηκε πλήρως η μνήμη και η τιμή του μαρτυρικού Πατριάρχη Φλαβιανού ενώπιον όλης της Εκκλησίας. Η αδελφή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου του Μικρού, η ευσεβής Πουλχερία, φρόντισε προσωπικά για την ανακομιδή του τιμίου λειψάνου.

Το άγιο σκήνωμα μεταφέρθηκε με μεγάλες τιμές και βασιλική λαμπρότητα στην Κωνσταντινούπολη, μέσα σε ατμόσφαιρα συγκίνησης και κατάνυξης. Ο πιστός λαός υποδέχτηκε τον υπερασπιστή της αληθινής πίστης σαν νικητή που επέστρεφε θριαμβευτής από τον πόλεμο. Το λείψανο εναποτέθηκε με ευλάβεια στον περικαλλή ναό των Αγίων Αποστόλων, όπου αναπαύονταν αυτοκράτορες και μεγάλοι ιεράρχες.

Εκεί προσκυνούσαν οι Κωνσταντινουπολίτες τον Άγιο που έχυσε το αίμα του για την Ορθοδοξία και την αλήθεια του Ευαγγελίου. Μέχρι τον δωδέκατο αιώνα η μνήμη του τιμούνταν στις δεκαοχτώ Φεβρουαρίου, ενώ αργότερα μετατέθηκε στις δεκαέξι του ιδίου μηνός. Η Εκκλησία τιμά ευλαβικά τη μαρτυρική του ομολογία και τη γενναία υπεράσπιση της αληθινής πίστης ενώπιον της βίας.