Θεόφιλος ο Νέος, ο στρατηγός που πρόδωσαν στη θάλασσα

Δύο ομότιμοι στρατηγοί τον άφησαν μόνο μέσα στα κύματα, παραδίνοντάς τον στα χέρια των Σαρακηνών από φθόνο και κρυφή εκδίκηση. Τέσσερα ολόκληρα χρόνια έμεινε φυλακισμένος σε ξένη γη, ώσπου ο αποκεφαλισμός του σφράγισε τη μαρτυρική του πορεία. Ο Άγιος Θεόφιλος γεννήθηκε και ανατράφηκε στην Κωνσταντινούπολη, την εποχή που βασίλευαν ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος και η μητέρα του, η ευσεβής Ειρήνη.

Έζησε σε χρόνια δύσκολα, όταν η Βυζαντινή αυτοκρατορία δοκιμαζόταν σκληρά από τις συνεχείς επιδρομές των Αράβων στα ανατολικά της σύνορα. Από νεαρή ηλικία ξεχώρισε για την ευφυΐα, την παιδεία και τη γενναιότητά του, αρετές που τον ανέδειξαν γρήγορα στα ανώτατα αξιώματα. Έγινε συγκλητικός και στη συνέχεια ανέλαβε τη διοίκηση του ναυτικού θέματος των Κιβυραιωτών, με έδρα την Κιβύρα της Μικράς Ασίας.

Η θέση αυτή ήταν από τις σημαντικότερες της αυτοκρατορίας, καθώς προστάτευε τις θαλάσσιες οδούς από τις αραβικές επιθέσεις. Ο νεαρός στρατηγός ανταποκρίθηκε με ζήλο στα καθήκοντά του και κέρδισε την εμπιστοσύνη της αυλής. Δεν υπήρξε όμως μόνο ικανός αξιωματικός, αλλά πάνω από όλα συνειδητός χριστιανός, που έβλεπε τη στρατιωτική του θητεία ως διακονία στον λαό και στην πίστη του.

Όταν οι Σαρακηνοί απείλησαν με μεγάλο στόλο τα παράλια της αυτοκρατορίας, ο Θεόφιλος ανέλαβε να ηγηθεί της ναυτικής εκστρατείας εναντίον τους. Μαζί του ξεκίνησαν και δύο άλλοι στρατηγοί, οι οποίοι όμως έτρεφαν μέσα τους κρυφό φθόνο για τη φήμη και την ανδρεία του. Η ναυμαχία δόθηκε κοντά στην Κύπρο και ο Θεόφιλος, πιστεύοντας στη συμπαράσταση των συναδέλφων του, όρμησε με την ναυαρχίδα του στο κέντρο των εχθρικών πλοίων.

Οι δύο στρατηγοί, αντί να σπεύσουν σε βοήθεια, εκμεταλλεύτηκαν την κρίσιμη στιγμή και τράπηκαν σε άτακτη φυγή. Έτσι ο γενναίος ναύαρχος έμεινε εντελώς μόνος, περικυκλωμένος από εχθρικά πλοία και πολυάριθμους αντιπάλους. Ο αγώνας του υπήρξε άνισος, αλλά εκείνος δεν λύγισε ούτε παραδόθηκε με δειλία.

Πολέμησε μέχρι τέλους και τελικά συνελήφθη ζωντανός από τους Σαρακηνούς, οι οποίοι θαύμασαν την παλικαριά του. Τον μετέφεραν στα δικά τους εδάφη και τον έριξαν σε σκοτεινή φυλακή, ελπίζοντας ότι η σκληρή αιχμαλωσία θα τσάκιζε το φρόνημά του. Η προδοσία των ομοίων του τον πλήγωσε βαθύτερα από τα ίδια τα όπλα των εχθρών, όμως ο Θεόφιλος παρέδωσε την υπόθεσή του ολόκληρη στα χέρια του δίκαιου Θεού.

Στα τέσσερα χρόνια της φυλάκισής του, ο Άγιος υπέμεινε με θαυμαστή υπομονή κάθε στέρηση, ταλαιπωρία και πίεση. Οι Σαρακηνοί δοκίμασαν αρχικά τον τρόπο της κολακείας, υποσχόμενοι τιμές, πλούτη και υψηλά αξιώματα, αρκεί να αρνιόταν τον Χριστό. Όταν είδαν ότι τα δελεαστικά λόγια έμεναν χωρίς απάντηση, στράφηκαν στις απειλές, στους εξευτελισμούς και στα βασανιστήρια της φυλακής.

Ο γενναίος στρατηγός όμως είχε μάθει να μην φοβάται όσους σκοτώνουν μόνο το σώμα και αδυνατούν να αγγίξουν την ψυχή. Η πίστη του παρέμενε ακλόνητη, σαν βράχος μέσα στην τρικυμία της δοκιμασίας και της μοναξιάς. Όταν έφτασε μια μεγάλη θρησκευτική γιορτή των αλλοθρήσκων, τον έβγαλαν από τη φυλακή και τον διέταξαν να πάρει μέρος στις ειδωλολατρικές τους τελετές.

Εκείνος αρνήθηκε με παρρησία και ομολόγησε δυνατά την πίστη του στον αληθινό Θεό. Αμέσως οι βάρβαροι τον οδήγησαν στον τόπο της εκτέλεσης και τον αποκεφάλισαν με μίσος ανείπωτο. Έτσι ο στρατηγός Θεόφιλος, ο προδομένος από τους δικούς του, έλαβε από τα χέρια του Χριστού το αμάραντο στεφάνι του μαρτυρίου.