Ο Όσιος Ζήνων ο ερημίτης της Αντιόχειας

Εγκατέλειψε τεράστια περιουσία στον Πόντο και πήγε στην Καππαδοκία για να μαθητεύσει κοντά στον Μέγα Βασίλειο, αντλώντας από εκεί τη βαθιά πνευματική του παιδεία. Υπηρέτησε στην αυλή του αυτοκράτορα Ουάλη ως αγγελιαφόρος των αυτοκρατορικών διαταγμάτων, πριν στραφεί ολοκληρωτικά στον μοναχικό βίο. Καταγόταν λοιπόν από τον Πόντο και ανήκε σε πλούσια οικογένεια, με όλα τα προνόμια που εξασφάλιζε η εποχή του τετάρτου αιώνος μετά Χριστόν.

Ωστόσο, το φως της διδασκαλίας του μεγάλου ιεράρχη της Καππαδοκίας τον σημάδεψε για πάντα. Στην υπηρεσία του αυτοκράτορα γνώρισε τη ματαιότητα της κοσμικής δόξας και κράτησε μέσα του τον πόθο της ερήμου. Όταν πέθανε ο Ουάλης, ο νεαρός στρατιωτικός απέρριψε χωρίς δισταγμό τον πλούτο και τα αξιώματα που τον περίμεναν.

Άφησε πίσω του τη λαμπρότητα της αυτοκρατορικής αυλής και αναζήτησε τόπο απομονωμένο, όπου θα μπορούσε να αφιερωθεί στον Θεό. Διάλεξε έναν παλιό ταφικό θάλαμο, σκαμμένο σε βουνό κοντά στην Αντιόχεια, και τον μετέτρεψε σε κελί προσευχής. Εκεί ξεκίνησε μια πορεία αυστηρής άσκησης, που θα κρατούσε δεκαετίες ολόκληρες, με μοναδικό συνοδοιπόρο τη σιωπή και την προσευχή του.

Στο ερημητήριό του ο Όσιος δεν είχε απολύτως τίποτε δικό του, παρά μόνο ένα φθαρμένο ράσο που σκέπαζε το σώμα του. Δεν διέθετε ούτε κρεβάτι ούτε εστία ούτε λυχνάρι, ζώντας μέσα στην πιο απόλυτη λιτότητα που μπορεί να φανταστεί κανείς. Την τροφή του την έστελνε ένας γνωστός του από την πόλη, ο οποίος του έφερνε ένα μικρό ψωμί κάθε δύο ημέρες.

Το νερό όμως αναγκαζόταν να το κουβαλάει μόνος του από πολύ μακριά, ανεβοκατεβαίνοντας τον δύσβατο δρόμο προς το πηγάδι. Σαράντα ολόκληρα χρόνια έμεινε σταθερός σε αυτόν τον τρόπο ζωής, χωρίς να υποχωρήσει ούτε στιγμή στις απαιτήσεις του σώματος. Κάθε Κυριακή κατέβαινε στον ιερό ναό, άκουγε με προσοχή τον λόγο του Θεού και κοινωνούσε τα Άχραντα Μυστήρια.

Έπειτα επέστρεφε ξανά στο ταπεινό του καταφύγιο, που δεν είχε ούτε κλειδαριά ούτε φύλακα να το προστατεύει. Ήταν τόσο φτωχό και απρόσιτο, ώστε κανένας κακοποιός δεν θα σκεφτόταν να πλησιάσει εκεί για κάποια λεία. Μετά από κάποια χρόνια στην έρημο, ο Όσιος Ζήνων θέλησε να τακτοποιήσει την υπόθεση της πατρικής κληρονομιάς που είχε αφήσει πίσω του.

Έστειλε λοιπόν έναν γνωστό του στην πατρίδα του, με την εντολή να πωλήσει τα υπάρχοντα των γονιών του. Παράλληλα ζήτησε να δοθεί στον αδελφό του το μερίδιο που του αναλογούσε δίκαια, σύμφωνα με τις οικογενειακές συμφωνίες. Όταν ο απεσταλμένος του έφερε τα χρήματα, ο ασκητής άρχισε αμέσως να τα μοιράζει σε όσους είχαν πραγματική ανάγκη.

Αγαπούσε επίσης ιδιαίτερα τα ιερά βιβλία και τα δανειζόταν από όσους τον επισκέπτονταν για πνευματική συμβουλή και καθοδήγηση. Παρότι είχε λάβει πλούσια χαρίσματα της θείας χάριτος, θεωρούσε πάντοτε τον εαυτό του πτωχό στο πνεύμα και ανάξιο κάθε επαίνου. Όταν πλησίαζε πια το τέλος του, κάλεσε κοντά του τον επίσκοπο της Αντιοχείας Αλέξανδρο για μια τελευταία συνομιλία.

Του εξήγησε ότι όσα μπορούσε τα είχε μοιράσει μόνος του, όπως του φάνηκε καλύτερο και πιο ωφέλιμο. Τα υπόλοιπα, που δεν πρόλαβε να διαθέσει, τα παρέδωσε στον ιεράρχη, καλώντας τον Θεό μάρτυρα της εντολής. Αφού ασπάστηκε τον επίσκοπο, παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο.