Πέτρος ο Τελώνης, από φιλάργυρος άρχοντας άγιος

Ένας σκληρός διοικητής της Αφρικής πέταξε κάποτε ένα ψωμί σαν πέτρα καταπρόσωπο σε έναν φτωχό που του ζητούσε ελεημοσύνη. Αυτό ακριβώς το ψωμί, χρόνια αργότερα, στάθηκε το μοναδικό βάρος που ισορρόπησε τη ζυγαριά της ψυχής του μπροστά στον Θεό. Πρόκειται για τον Άγιο Πέτρο τον Τελώνη, που έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού και κατείχε το υψηλό αξίωμα του πατρικίου.

Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις είκοσι Ιανουαρίου κάθε χρόνου, ως παράδειγμα συγκλονιστικής μετάνοιας. Ο Πέτρος ζούσε μέσα σε πλούτη και τιμές, όμως η ψυχή του ήταν στείρα από αγάπη και έλεος. Ήταν άνθρωπος άσπλαχνος, πλεονέκτης και φιλάργυρος, κλειστός απέναντι σε κάθε ανθρώπινο πόνο που χτυπούσε την πόρτα του.

Κάποτε ένας φτωχός θέλησε να τον δοκιμάσει και του ζήτησε με επιμονή λίγη βοήθεια στον δρόμο. Εκείνη τη στιγμή ο αρτοποιός του έφερνε φρέσκα ψωμιά, και ο Πέτρος άρπαξε ένα από αυτά με οργή. Αντί να το προσφέρει ως ελεημοσύνη, το εκσφενδόνισε σαν πέτρα καταπάνω στον δυστυχισμένο άνθρωπο.

Έτσι έδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο πόσο μακριά βρισκόταν η καρδιά του από τον Χριστό. Η χάρη του Θεού όμως δεν τον εγκατέλειψε, αλλά τον περίμενε υπομονετικά στην κατάλληλη στιγμή της ζωής του. Κάποια ημέρα κράτησε στα χέρια του το Ιερό Ευαγγέλιο και από περιέργεια άρχισε να διαβάζει τα ιερά λόγια.

Η ανάγνωση όμως δεν τον άφησε αδιάφορο, αλλά τάραξε βαθιά τη συνείδηση και ολόκληρη την ύπαρξή του. Τότε άνοιξαν τα μάτια της ψυχής του και είδε με ειλικρίνεια τον πραγματικό του εαυτό μέσα στο φως. Με πολλή θλίψη αντίκρισε την αληθινή εικόνα της ψυχικής του καταστάσεως και κατάλαβε το χάλι του.

Αμέσως ήρθε στον εαυτό του, εφαρμόζοντας πιστά τον λόγο των Πατέρων που λέει: μπες μέσα σου και θα βρεις τη χαρά και τη βασιλεία. Στη μνήμη και στη συνείδησή του έρχονταν συνέχεια οι μορφές των τελωνών του Ευαγγελίου, που τους έσωσε ο Κύριος. Όπως εκείνοι μετανόησαν και βρήκαν έλεος, έτσι και ο Πέτρος αποφάσισε να αλλάξει ζωή.

Σε ώρα ασθένειας μάλιστα είδε ένα φοβερό όνειρο που σφράγισε όλη την μετέπειτα πορεία του. Του φάνηκε ότι στεκόταν μπροστά στο φοβερό κριτήριο του Θεού, ο οποίος άλλους δικαίωνε και άλλους καταδίκαζε με απόλυτη δικαιοσύνη. Εκείνη την ώρα της κρίσεως είδε δίπλα του μια μεγάλη ζυγαριά για τα έργα της ζωής του.

Στο αριστερό μέρος της συγκεντρώνονταν πλήθος δαιμόνων και απέθεταν εκεί τις πολλές και βαριές κακές πράξεις του. Στο δεξιό μέρος όμως οι Άγγελοι δεν έβρισκαν κανένα καλό έργο για να ισορροπήσει η ζυγαριά της ψυχής. Μόνο ένα πράγμα μπόρεσαν τελικά να τοποθετήσουν, εκείνο το ψωμί που είχε πετάξει με θυμό κατά του φτωχού.

Όταν ξύπνησε, πήρε τη μεγάλη και σωτήρια απόφαση που άλλαξε όλη του την επίγεια πορεία. Μοίρασε όλη του την περιουσία στους φτωχούς και έκανε σκοπό του να βρίσκει τους πάσχοντες και τους αναγκεμένους. Η πιο συγκλονιστική όμως απόδειξη της καλής αλλοιώσεώς του και της πλήρους αυταπαρνήσεώς του ήταν κάτι ακόμη πιο τολμηρό.

Πούλησε ως δούλο τον ίδιο του τον εαυτό σε έναν άνθρωπο και έδωσε όλα τα χρήματα στους πτωχούς της πόλεως. Έζησε για καιρό μέσα στη δουλεία με ταπείνωση, υπομένοντας τα πάντα ως αληθινός μαθητής του Χριστού. Όταν ανέκτησε ξανά την ελευθερία του, πήγε στα Ιεροσόλυμα να προσκυνήσει τους Άγιους Τόπους του Σωτήρα του κόσμου.

Στους τόπους όπου σταυρώθηκε και αναστήθηκε ο Κύριος έκλαψε για τις αμαρτίες του και ευχαρίστησε για το έλεος. Έπειτα γύρισε στην Κωνσταντινούπολη και εκεί κοιμήθηκε οσίως, αφού έζησε τα τελευταία του χρόνια με προσευχή και αδιάκοπη μετάνοια. Ενταφιάστηκε στην τοποθεσία του Βοός, μέσα στο ίδιο το πατρικό του σπίτι, όπου κάποτε βασίλευαν τα πλούτη και η σκληροκαρδία.

Έφυγε από τον κόσμο φτωχός κατά τα ανθρώπινα μέτρα, αλλά πάμπλουτος σε αιώνιους και ανεκτίμητους θησαυρούς. Η ζωή του Αγίου Πέτρου του Τελώνη αποτελεί έναν αληθινό καθρέφτη της δυνάμεως της μετανοίας μέσα στην Εκκλησία. Δείχνει ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι τόσο σκληρός ώστε να μην μπορεί να αγγιχθεί από τη χάρη του Θεού.

Ένα μόνο ψωμί, ριγμένο με θυμό αλλά δοσμένο τελικά στον φτωχό, στάθηκε αρχή σωτηρίας του. Η Εκκλησία μάς προβάλλει τη μορφή του ως φωτεινό παράδειγμα ειλικρινούς επιστροφής στον Χριστό. Ο πλούτος του κόσμου είναι πρόσκαιρος, ενώ η ελεημοσύνη και η ταπείνωση μένουν για πάντα ζωντανές.

Ο Άγιος Πέτρος μάς διδάσκει πως κάθε άνθρωπος μπορεί να αλλάξει ζωή, αρκεί να ανοίξει την καρδιά του στον Θεό. Αυτή είναι η μεγάλη ελπίδα που μας αφήνει η ιερή του μνήμη μέσα στους αιώνες.