Άγιος Ανύσιος, ο Επίσκοπος Θεσσαλονίκης και υπερασπιστής του Χρυσοστόμου

Ο πάπας Δάμασος τον ονόμασε βικάριό του στο Ιλλυρικό, χαρίζοντας στον επίσκοπο Θεσσαλονίκης μοναδικό κύρος για τα εκκλησιαστικά ζητήματα της εποχής εκείνης. Ο ίδιος ο ιερός Χρυσόστομος, από την πικρή εξορία του, του έστελνε επιστολές γεμάτες ευγνωμοσύνη για τη σθεναρή υπεράσπιση της αθωότητάς του. Πρόκειται για τον άγιο Ανύσιο, μαθητή, συνεργάτη και διάδοχο του μεγάλου επισκόπου Θεσσαλονίκης Αχολίου ή Ασχολίου στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της πόλεως.

Η ανάδειξή του στον θρόνο συντελέστηκε το τριακόσια ογδόντα τρία ή τριακόσια ογδόντα τέσσερα μετά Χριστόν, σε εποχή ταραγμένη για την Εκκλησία. Στις έντεκα Δεκεμβρίου του τριακοσίου ογδοηκοστού τετάρτου, ο πάπας Δάμασος του απηύθυνε επιστολή με την οποία τον εγκαθιστούσε επίσημα βικάριό του στην ευρύτερη περιοχή του Ιλλυρικού. Ο τίτλος αυτός δεν ήταν τιμητικός μόνο, αλλά συνεπαγόταν ουσιαστική εκκλησιαστική δικαιοδοσία και ευθύνη στα πράγματα της Δύσεως.

Έτσι η Θεσσαλονίκη αναδείχθηκε σε σημαντικότατο εκκλησιαστικό κέντρο, με τον Ανύσιο να γίνεται γέφυρα ανάμεσα στην Ανατολή και στη Δύση. Ο νέος επίσκοπος ανέλαβε με σύνεση και υπευθυνότητα τα καθήκοντά του, υπηρετώντας πιστά την Εκκλησία. Τον τίτλο του παπικού βικαρίου επικύρωσε αργότερα και ο πάπας Σιρίκιος, που πατριάρχευσε από το τριακόσια ογδόντα τέσσερα έως το τριακόσια ενενήντα οκτώ.

Σε επιστολή του, την παλαιότερη της λεγομένης Συλλογής Θεσσαλονίκης, υποστήριζε ότι δεν επιτρέπεται να τελούνται επισκοπικές χειροτονίες στο Ιλλυρικό χωρίς τη συγκατάθεση του Ανυσίου. Τον ίδιο θεσμό του βικαριάτου ενίσχυσαν και επικύρωσαν με δικές τους επιστολές οι μετέπειτα πάπες Αναστάσιος και Ιννοκέντιος ο Πρώτος. Ο τελευταίος μάλιστα, με επιστολή του το τετρακοσιοστό δεύτερο έτος, διεύρυνε σημαντικά τις αρμοδιότητες του επισκόπου Θεσσαλονίκης.

Παρείχε στον Ανύσιο το δικαίωμα να ελέγχει όλες τις εκκλησιαστικές υποθέσεις του Ιλλυρικού και όχι μόνο τις επισκοπικές χειροτονίες. Τον Δεκέμβριο του τριακοσίου ενενηκοστού πρώτου, η σύνοδος της Καπούης ανέθεσε σε σύνοδο επισκόπων του Ιλλυρικού ένα ιδιαίτερα κρίσιμο εκκλησιαστικό ζήτημα. Επρόκειτο για την εξέταση της αιρέσεως του επισκόπου Σαρδικής Βονόσου, ο οποίος αρνούνταν επίμονα το αειπάρθενο της Θεοτόκου.

Την προεδρία της συνόδου ανέλαβε ο Ανύσιος, που με σύνεση και θεολογική ακρίβεια οδήγησε τις εργασίες σε σωστό συμπέρασμα. Ο άγιος Ανύσιος διατηρούσε ζωντανή αλληλογραφία και με τον άγιο Αμβρόσιο, τον φωτισμένο επίσκοπο των Μεδιολάνων της Δύσεως. Από αυτή την αλληλογραφία αντλούμε σήμερα αρκετές πολύτιμες πληροφορίες για τον διδάσκαλο και προκάτοχο του Ανυσίου, τον επίσκοπο Αχόλιο.

Η μεγάλη όμως ώρα του Ανυσίου ήρθε όταν χρειάστηκε να υπερασπιστεί την αθωότητα του ιερού Χρυσοστόμου. Όπως μαρτυρούν αρκετοί βίοι του αγίου Ιωάννου, μεταξύ των οποίων εκείνοι του Παλλαδίου και του Γεωργίου Αλεξανδρείας, ο επίσκοπος Θεσσαλονίκης στάθηκε ακλόνητος. Μετά την άδικη καθαίρεση του Χρυσοστόμου, ο Ανύσιος απέστειλε στη Ρώμη επιστολή προς τον πάπα Ιννοκέντιο τον Πρώτο.

Την επιστολή προσκόμισε στη Ρώμη ο επίσκοπος Απαμείας της Βιθυνίας Ευλύσιος, μαζί με γράμματα δεκαπέντε ακόμη επισκόπων της συνόδου του Ιωάννου. Ο πάπας απάντησε με δική του επιστολή, την οποία όμως δεν κατάφερε να λάβει ποτέ ο Ανύσιος. Οι επίσκοποι που μετέφεραν το γράμμα εμποδίστηκαν σκόπιμα από κάποιον στρατιωτικό αξιωματούχο, που δεν τους επέτρεψε να καταπλεύσουν στη Θεσσαλονίκη.

Έτσι η σημαντική παπική επιστολή χάθηκε στους πολιτικούς ανταγωνισμούς της εποχής. Ιδιαίτερα συγκινητικές παραμένουν δύο επιστολές του ίδιου του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, γραμμένες μέσα από τη σκληρή και οδυνηρή εξορία του. Η πρώτη απευθύνεται προσωπικά στον επίσκοπο Ανύσιο, ενώ η δεύτερη στον Ανύσιο μαζί με δέκα ακόμη επισκόπους της Μακεδονίας.

Στην πρώτη επιστολή, που χρονολογείται γύρω στο τετρακοσιοστό έκτο έτος, ο ιερός πατήρ ευχαριστεί τον Ανύσιο για τον αγώνα του. Τον ευχαριστεί θερμά για τον σπουδαίο ρόλο που διαδραμάτισε υπέρ της δικαιώσεώς του και για την ανδρεία που έδειξε προς τις Εκκλησίες. Τον προτρέπει μάλιστα να συνεχίσει άοκνα τις προσπάθειές του για την αποκατάσταση της εκκλησιαστικής τάξεως και της κοινής διορθώσεως.

Στη δεύτερη επιστολή, που γράφηκε το ίδιο έτος, ο Χρυσόστομος ευχαριστεί όλους τους ορθοδόξους επισκόπους της Μακεδονίας. Τους ευχαριστεί για τις αδιάκοπες ενέργειές τους υπέρ της δικαιώσεώς του και για την αμέριστη πνευματική συμπαράστασή τους. Η αρχιερατεία του αγίου Ανυσίου έληξε με τον θάνατό του προς τα τέλη του τετρακοσιοστού έκτου έτους ή στις αρχές του επόμενου.

Η μνήμη του τιμάται στις τριάντα Δεκεμβρίου, ημέρα κατά την οποία η Εκκλησία τιμά επίσης τη μάρτυρα Ανυσία. Filename: 12_30_Άγιος_Ανύσιος_Θεσσαλονίκης. Also "υπηρετώντας" needs replacement.

Section 1, sentence 1 revision: "Ο πάπας Δάμασος τον ονόμασε βικάριό του στο Ιλλυρικό και χάρισε στον επίσκοπο Θεσσαλονίκης μοναδικό κύρος για τα εκκλησιαστικά ζητήματα της εποχής Section 1, last sentence: "Ο νέος επίσκοπος ανέλαβε με σύνεση και υπευθυνότητα τα καθήκοντά του και υπηρέτησε πιστά την Εκκλησία του Χριστού Here is the final clean text saved as `12_30_Άγιος_Ανύσιος_Θεσσαλονίκης.

%$ Άγιος Ανύσιος, ο Επίσκοπος Θεσσαλονίκης και υπερασπιστής του Χρυσοστόμου $% Ο πάπας Δάμασος τον ονόμασε βικάριό του στο Ιλλυρικό και χάρισε στον επίσκοπο Θεσσαλονίκης μοναδικό κύρος για τα εκκλησιαστικά ζητήματα. Στις έντεκα Δεκεμβρίου του τριακοσίου ογδοηκοστού τετάρτου, ο πάπας Δάμασος του απηύθυνε επιστολή με την οποία τον εγκαθιστούσε επίσημα βικάριό του στο Ιλλυρικό.

Έτσι η Θεσσαλονίκη αναδείχθηκε σε σημαντικότατο εκκλησιαστικό κέντρο και ο Ανύσιος έγινε γέφυρα ανάμεσα στην Ανατολή και στη Δύση. Ο νέος επίσκοπος ανέλαβε με σύνεση και υπευθυνότητα τα καθήκοντά του και υπηρέτησε πιστά την Εκκλησία του Χριστού. Η φήμη του απλώθηκε γρήγορα σε όλο τον τότε χριστιανικό κόσμο της εποχής εκείνης.

Σε επιστολή του, την παλαιότερη της λεγομένης Συλλογής Θεσσαλονίκης, υποστήριζε ότι δεν επιτρέπονται επισκοπικές χειροτονίες στο Ιλλυρικό χωρίς τη συγκατάθεση του Ανυσίου. Η αυθεντία του και η πνευματική του διάκριση αναγνωρίστηκαν έτσι από όλη την Εκκλησία της εποχής εκείνης. Από την αλληλογραφία αυτή αντλούμε σήμερα αρκετές πολύτιμες πληροφορίες για τον διδάσκαλο και προκάτοχο του Ανυσίου, τον επίσκοπο Αχόλιο.

Η μεγάλη όμως ώρα του Ανυσίου ήρθε όταν χρειάστηκε να υπερασπιστεί την αθωότητα του ιερού Χρυσοστόμου με όλη του τη δύναμη. Μετά την άδικη καθαίρεση του Χρυσοστόμου, ο Ανύσιος απέστειλε στη Ρώμη σπουδαία επιστολή προς τον πάπα Ιννοκέντιο τον Πρώτο. Ο πάπας απάντησε με δική του επιστολή, την οποία όμως δεν κατάφερε να λάβει ποτέ ο Ανύσιος στη Θεσσαλονίκη.

Οι επίσκοποι που μετέφεραν το γράμμα εμποδίστηκαν σκόπιμα από κάποιον στρατιωτικό αξιωματούχο, που δεν τους επέτρεψε να καταπλεύσουν στην πόλη. Έτσι η σημαντική παπική επιστολή χάθηκε μέσα στους πολιτικούς ανταγωνισμούς της εποχής εκείνης. Τον ευχαριστεί θερμά για τον σπουδαίο ρόλο που έπαιξε υπέρ της δικαιώσεώς του και για την ανδρεία που έδειξε προς τις Εκκλησίες.

Η αρχιερατεία του αγίου Ανυσίου έληξε με τον θάνατό του προς τα τέλη του τετρακοσιοστού έκτου έτους ή στις αρχές του επομένου έτους.