Η Οσία Θεοδώρα και τα Τελώνια του Αέρα

Είκοσι φοβερά τελώνια συνάντησε η ψυχή της οσίας Θεοδώρας ανεβαίνοντας προς τον ουρανό, και σε κάθε ένα οι δαίμονες κρατούσαν χαρτιά με τις αμαρτίες της. Ο μαθητής του αγίου Βασιλείου του Νέου, ο Γρηγόριος, αξιώθηκε με όραμα να τη δει στη δόξα της και να ακούσει από το ίδιο της το στόμα όσα έζησε μετά τον θάνατο. Η οσία Θεοδώρα ήταν Ελληνίδα στην καταγωγή και έζησε στην Κωνσταντινούπολη κατά τις αρχές του δεκάτου αιώνα.

Είχε μεγάλη περιουσία και ζούσε αρχικά με τον σύζυγό της μέσα σε χριστιανικό γάμο, με ευσέβεια και φόβο Θεού. Όταν εκείνος πέθανε, πήρε τον σταυρό της σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου και ακολούθησε τον Χριστό. Διένειμε όσα είχε στους φτωχούς και έγινε μοναχή, μένοντας σε ένα κελί μέσα στο σπίτι της.

Πνευματικός της ήταν ο όσιος Βασίλειος ο Νέος, ο οποίος έμενε εκεί κοντά, σε ένα κελί που του είχε ετοιμάσει εκείνη. Κάτω από την καθοδήγησή του πέρασε όλα τα χρόνια της μοναχικής ζωής της με προσευχή, νηστεία, υπομονή και ταπείνωση. Έφτασε σε βαθιά γεράματα και κοιμήθηκε εν ειρήνη γύρω στο έτος εννιακόσια σαράντα, την τριακοστή ημέρα του Δεκεμβρίου.

Όταν ο Γρηγόριος ρώτησε τον γέροντά του Βασίλειο πού βρίσκεται η ψυχή της οσίας, εκείνος του υποσχέθηκε ότι θα τη δει, αν προσευχηθεί με πίστη. Την ίδια νύχτα παρουσιάστηκε στον Γρηγόριο ένας λαμπροφόρος νέος και του είπε να σηκωθεί, γιατί τον καλεί ο πατέρας Βασίλειος να συναντήσει τη Θεοδώρα. Σε όραμα οδηγήθηκε σε έναν στενό λαβύρινθο, που κατέληγε σε μια κλειστή πύλη του Παραδείσου.

Η οσία τον αναγνώρισε ως πνευματικό αδελφό της και τον δέχτηκε με χαρά, λέγοντας ότι είναι το αγαπημένο παιδί του γέροντά της. Ο Γρηγόριος την παρακάλεσε να του διηγηθεί πώς χωρίστηκε η ψυχή της από το σώμα και πώς έφτασε σε εκείνον τον άγιο τόπο. Η Θεοδώρα παραδέχτηκε ότι ο θάνατος θα της είχε φανεί φοβερός λόγω των αμαρτιών της, αν δεν τη βοηθούσαν οι προσευχές του πατέρα Βασιλείου.

Λίγο πριν τον θάνατό της είδε γύρω της πλήθος σκοτεινών πνευμάτων, που κρατούσαν βιβλία με τις αμαρτίες όλης της ζωής της. Φόβος και τρόμος την κατέλαβαν, και αναζητούσε κάποιον να διώξει τους δαίμονες. Τότε εμφανίστηκαν δύο φωτεινοί άγγελοι στα δεξιά της, ο ένας ο φύλακάς της, και τα πονηρά πνεύματα τραβήχτηκαν πιο πέρα.

Στη συνέχεια ήρθε ο θάνατος, της έδωσε να πιει από ένα ποτήρι και χώρισε την ψυχή της από το σώμα, όπως πετάει ένα πουλί από την παλάμη του κυνηγού. Οι άγγελοι παρέλαβαν την ψυχή της, ενώ το σώμα έμεινε στη γη σαν παρατημένο ένδυμα. Όταν οι δαίμονες προσπάθησαν να την αρπάξουν, οι άγγελοι αρίθμησαν τα καλά της έργα, την ελεημοσύνη, την αγάπη, τη νηστεία και την υπομονή της.

Τότε εμφανίστηκε ο όσιος Βασίλειος και έδωσε στους αγγέλους ένα μικρό σκεύος γεμάτο με τα δικά του πνευματικά αγαθά. Ο γέροντας είπε στους αγγέλους να χρησιμοποιήσουν εκείνον τον θησαυρό όπου χρειαστεί, για να σιωπήσουν οι κατήγοροι. Ύστερα έφερε αρωματικά δοχεία και έχυσε επάνω της μια ουράνια ευωδία, που γέμισε την ψυχή της με γλυκύτητα και φως.

Άρχισε τότε η ανάβαση μέσα από τα είκοσι τελώνια του αέρα. Στο πρώτο τελώνιο των αργών και άσχημων λόγων ζητήθηκε λόγος για κάθε επιπόλαια κουβέντα, χλευασμό και άπρεπο γέλιο της. Στο δεύτερο τελώνιο του ψεύδους τα πνεύματα ήταν άγρια και επίμονα.

Στο τρίτο τελώνιο της κατάκρισης και της συκοφαντίας ένας γέρων δαίμονας θύμισε λόγια που η ίδια η οσία είχε ξεχάσει. Στο τέταρτο τελώνιο της γαστριμαργίας και της μέθης οι δαίμονες μέτρησαν ακόμη και τα ποτήρια του κρασιού. Σε όλα οι άγγελοι έδιναν από τον θησαυρό του οσίου Βασιλείου, και η ψυχή προχωρούσε ελεύθερη.

Ο άγγελος εξήγησε στην οσία ότι οι άνθρωποι στη γη γνωρίζουν τι τους περιμένει, όμως οι ηδονές της ζωής τους κάνουν να ξεχνούν τη μέλλουσα κρίση. Ευτυχισμένοι όσοι θυμούνται την Αγία Γραφή, κάνουν ελεημοσύνες και καλά έργα, γιατί αυτά τους λυτρώνουν από την αιώνια κόλαση. Αλίμονο όμως σε όσους ζουν αμέριμνα, σαν να μη θα πεθάνουν ποτέ, και φροντίζουν μόνο για τη γαστέρα τους και την υπερηφάνεια τους.

Πέρασαν έπειτα το πέμπτο τελώνιο της οκνηρίας και της ραθυμίας, όπου ελέγχονται όσοι από αμέλεια δεν πήγαιναν στην εκκλησία τις γιορτές. Το έκτο τελώνιο της κλοπής το πέρασαν εύκολα, και το έβδομο της φιλαργυρίας επίσης, γιατί η Θεοδώρα μοίραζε όσα είχε στους φτωχούς. Στο όγδοο τελώνιο της δωροδοκίας οι δαίμονες έτριζαν τα δόντια από θυμό, καθώς δεν είχαν κατηγορία εναντίον της.

Πέρασαν ελεύθερα το ένατο της αδικίας και της κενοδοξίας, το δέκατο του φθόνου και το ενδέκατο της υπερηφάνειας. Στο δωδέκατο τελώνιο του θυμού οι κατήγοροι θύμισαν κάθε οργίλη λέξη της. Στο δέκατο τρίτο τελώνιο της μνησικακίας οι δαίμονες όρμησαν σαν ληστές, αλλά δεν βρήκαν τίποτε γραμμένο εναντίον της.

Τότε ο άγγελος εξήγησε στη Θεοδώρα ότι κάθε χριστιανός λαμβάνει στο βάπτισμα φύλακα άγγελο που σημειώνει τα καλά του έργα, ενώ ένας πονηρός άγγελος καταγράφει τις αμαρτίες σε δικό του βιβλίο. Όσοι πιστεύουν αληθινά στην Αγία Τριάδα και μετέχουν στα Μυστήρια του Σώματος και του Αίματος του Χριστού, ανεβαίνουν ελεύθεροι στους ουρανούς. Πέρασαν έπειτα το δέκατο τέταρτο τελώνιο της βίας, όπου κρίνονται όσοι σήκωσαν χέρι εναντίον του πλησίον τους.

Στο δέκατο πέμπτο τελώνιο των μαγειών και των γοητειών η οσία πέρασε με τη χάρη του Χριστού. Ρώτησε τότε αν για κάθε αμαρτία βασανίζεται έτσι ο άνθρωπος ή αν μπορεί να καθαριστεί όσο ζει. Ο άγγελος απάντησε ότι όσοι εξομολογούνται καθαρά πριν τον θάνατο, περνούν τα τελώνια χωρίς εμπόδιο, γιατί το Άγιο Πνεύμα εξαφανίζει ό,τι έχουν γράψει οι δαίμονες.

Μεγάλη είναι η σωτήρια δύναμη της εξομολόγησης. Άλλοι αναβάλλουν την εξομολόγηση περιμένοντας ότι θα προλάβουν, άλλοι ντρέπονται να ομολογήσουν στον ιερέα τις αμαρτίες τους, και κάποιοι μοιράζουν τις αμαρτίες σε διαφορετικούς πνευματικούς από φόβο και ντροπή. Όλοι αυτοί ελέγχονται αυστηρά στα τελώνια του αέρα.

Πλησίασαν έπειτα το δέκατο έκτο τελώνιο της πορνείας, όπου οι κατήγοροι θαύμασαν που έφτασε τόσο ψηλά ανεμπόδιστη. Πέρασαν το δέκατο έβδομο της μοιχείας και το δέκατο όγδοο της αφύσικης σαρκικής αμαρτίας, όπου ελέγχονται όσα κρυφά και επαίσχυντα κατά τον λόγο του Αποστόλου ντρέπεται κανείς να αναφέρει. Οι άγγελοι είπαν στη Θεοδώρα ότι σπάνια ψυχή διαβαίνει ελεύθερα εκείνους τους τόπους, γιατί όλος ο κόσμος είναι βυθισμένος στις σαρκικές πτώσεις.

Στο δέκατο ένατο τελώνιο της ειδωλολατρίας και της αίρεσης δεν βρήκαν τίποτε εναντίον της. Στο εικοστό και τελευταίο τελώνιο της σκληροκαρδίας και της ασπλαχνίας οι δαίμονες όρμησαν σαν σμήνος μελισσών, αλλά αναχώρησαν άπρακτοι, καθώς η οσία υπήρξε σε όλη της τη ζωή ελεήμων. Οι άγγελοι την οδήγησαν μέσα από τις πύλες του ουρανού, και πλήθος ουρανίων δυνάμεων την υποδέχτηκαν με αγαλλίαση.

Ανέβηκαν προς τον θρόνο του Θεού, ο οποίος ήταν λευκός σε ύψος ανερμήνευτο και φώτιζε όλους όσοι στέκονταν εμπρός του. Η οσία προσκύνησε τον Αόρατο Κύριο και άκουσε φωνή που έδινε εντολή να της δειχθούν οι ψυχές των δικαίων και των αμαρτωλών, και ύστερα να αναπαυθεί στον τόπο που θα της υποδείκνυε ο όσιος Βασίλειος. Ένας άγγελος της φανέρωσε ότι εκείνη ακριβώς την ημέρα συμπληρώνονταν σαράντα μέρες από τον θάνατό της και ο πατέρας Βασίλειος την μνημόνευε στη γη.

Έτσι ολοκληρώθηκε η πορεία της και βρέθηκε στον τόπο που είχε ετοιμαστεί για τον γέροντά της. Όταν τελείωσε η διήγηση, η Θεοδώρα οδήγησε τον Γρηγόριο στους ουρανίους τόπους και τον φιλοξένησε στον κήπο της αιωνιότητας. Ο μαθητής ξύπνησε ταραγμένος και πήγε στον άγιο Βασίλειο, ο οποίος επιβεβαίωσε όσα είδε και του ζήτησε να τα καταγράψει για την ωφέλεια όλων των πιστών.