Ο διάκονος Αββακούμ που γέλασε μπροστά στον θάνατο

Όταν οι Τούρκοι τον οδήγησαν στον τόπο της εκτέλεσης, ο νεαρός διάκονος γέλασε και τους ρώτησε αν οι ίδιοι δεν πεθαίνουν κάποτε. Στη φυλακή της Βελιγραδίου, λίγο πριν τον θάνατό του, έψαλλε το «Μεθ' ημών ο Θεός» από το Απόδειπνο, με φωνή σταθερή και γαλήνια. Γεννήθηκε στη Βοσνία και οι γονείς του τού έδωσαν το όνομα Λέποϊε.

Όταν πέθανε ο πατέρας του, ήταν ακόμη μικρό παιδί, και η μητέρα του τον πήγε στο μοναστήρι της Μοστάνιτσας. Εκεί υπηρετούσε ως πνευματικός ο θείος του, και κοντά του ο μικρός Λέποϊε μεγάλωσε μέσα στην εκκλησιαστική ζωή. Με τα χρόνια έγινε μοναχός και πήρε το όνομα Αββακούμ, αφιερώνοντας τον εαυτό του ολοκληρωτικά στον Χριστό.

Σε ηλικία δεκαοκτώ ετών χειροτονήθηκε διάκονος από τον μητροπολίτη Ιωσήφ Σακαμπέντα, παίρνοντας τη χάρη να υπηρετεί το ιερό θυσιαστήριο. Λίγο αργότερα οι μοναχοί της Μοστάνιτσας συμμετείχαν σε μια αποτυχημένη εξέγερση εναντίον των Τούρκων κατακτητών. Η καταστολή ήταν σκληρή και αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν βιαστικά το μοναστήρι τους.

Βρήκαν καταφύγιο στη μονή του Ευαγγελισμού στην Τρνάβα, κοντά στο Τσάτσακ, όπου ηγούμενος ήταν ο όσιος Παΐσιος. Εκεί συνέχισε τον μοναχικό του αγώνα ο νεαρός διάκονος, μέσα σε χρόνια ταραγμένα και αβέβαια για ολόκληρο τον σερβικό λαό. Μετά την κατάρρευση της εξέγερσης του Καραγεώργη, οι Τούρκοι εξαπέλυσαν φοβερή τρομοκρατία εναντίον των Σέρβων κατοίκων της περιοχής.

Πλήθος άταφων σωμάτων γέμισε τους κάμπους, και αμέσως ξέσπασε θανατηφόρα επιδημία που θέρισε αμέτρητες ζωές. Ο πόνος και η οργή έσπρωξαν τον λαό σε νέα εξέγερση, με αρχηγό τον Χατζή Πρόνταν Γκλιγκόριεβιτς. Οι μοναχοί της Τρνάβας τάχθηκαν με όλη τους την καρδιά στο πλευρό των αγωνιστών αδελφών τους.

Η εξέγερση ξεκίνησε ανήμερα της εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, αλλά οι Τούρκοι την συνέτριψαν γρήγορα και αιματηρά. Πολλοί άνθρωποι συνελήφθησαν, και αρκετοί εκτελέστηκαν αμέσως επί τόπου ως παράδειγμα φόβου προς τους άλλους. Ένα μέρος των αιχμαλώτων στάλθηκε στον Σουλεϊμάν πασά, στο Βελιγράδι, ανάμεσά τους και οι όσιοι Παΐσιος και Αββακούμ.

Μέσα στο σκοτεινό κελί της φυλακής, η ψυχή του διακόνου παρέμενε ασύλληπτα φωτεινή και αδούλωτη. Έψαλλε δυνατά το «Μεθ' ημών ο Θεός» από την ακολουθία του Αποδείπνου, και ο όσιος Παΐσιος προσευχόταν δίπλα του. Οι Τούρκοι υποσχέθηκαν ελευθερία σε όποιον δεχόταν να γίνει μουσουλμάνος και να αρνηθεί την πίστη του.

Μερικοί λύγισαν και υπέκυψαν, αλλά οι περισσότεροι αρνήθηκαν να αρνηθούν τον Χριστό και θανατώθηκαν αμέσως. Οι Τούρκοι πίεσαν με ιδιαίτερη επιμονή τον νεαρό διάκονο, προσπαθώντας να τον πείσουν να σώσει τη ζωή του αλλάζοντας θρησκεία. Εκείνος όμως αρνήθηκε ακόμη και να σκεφτεί μια τέτοια προδοσία της πίστης του.

Ο παλαιότερος πνευματικός του πατέρας, ο Γεννάδιος, είχε ήδη δεχθεί την πρόταση των κατακτητών και τον παρακινούσε να ακολουθήσει το δικό του παράδειγμα. Ο γενναίος διάκονος του απάντησε με σταθερότητα ότι ήταν στρατιώτης του Χριστού και προτιμούσε τον θάνατο από την άρνηση. Οι Τούρκοι τότε τον καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο διά ανασκολοπισμού, και τον ανάγκασαν να σηκώσει μόνος τον πάσσαλο.

Στον δρόμο προς τον τόπο της εκτέλεσης βρέθηκε μπροστά του και η ίδια του η μητέρα. Με δάκρυα τον ικέτευε να δεχθεί τυπικά τον μουσουλμανισμό και να ζητήσει αργότερα συγχώρεση, αφού θα τον είχαν αναγκάσει. Εκείνος την ευχαρίστησε ταπεινά για το δώρο της ζωής που του είχε χαρίσει στον κόσμο.

Αρνήθηκε όμως να ακούσει τη συμβουλή της, γιατί η αιώνια ζωή ήταν γι' αυτόν ασύγκριτα πολυτιμότερη. Συνέχισε τον δρόμο του βαστάζοντας τον πάσσαλο, σαν τον Κύριο που είχε σηκώσει τον σταυρό του. Στον τόπο της εκτέλεσης οι Τούρκοι του ζήτησαν για τελευταία φορά να σκεφτεί τη νεότητά του.

Του είπαν να μην πεθάνει πρόωρα, και να λυπηθεί τα όμορφα χρόνια που είχε ακόμη μπροστά του. Ο διάκονος τότε γέλασε ήρεμα και τους ρώτησε αν τελικά δεν πεθαίνουν και οι ίδιοι οι Τούρκοι. Όταν εκείνοι του απάντησαν ότι φυσικά πεθαίνουν, τους είπε με χαμόγελο μια απάντηση που έμεινε αξέχαστη.

Όσο πιο γρήγορα πεθάνει, τους εξήγησε, τόσο λιγότερες αμαρτίες θα προλάβει να συγκεντρώσει στη σύντομη ζωή του. Το θάρρος και η σταθερότητά του στην πίστη συγκλόνισαν ακόμη και τους ίδιους τους δημίους του. Αποφάσισαν τελικά να μην τον ανασκολοπίσουν, αλλά να του δώσουν έναν γρήγορο και λιγότερο μαρτυρικό θάνατο.

Τον σκότωσαν με ένα σπαθί, το οποίο βύθισαν κατευθείαν στην καρδιά του γενναίου νέου. Έτσι παρέδωσε το πνεύμα του στον Κύριο, στις είκοσι επτά Ιανουαρίου, χίλια οκτακόσια δεκαπέντε. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του αγίου διακόνου Αββακούμ στις δεκαεπτά Δεκεμβρίου, μαζί με τον όσιο πατέρα Παΐσιο.

Η φωνή του που έψαλλε στη φυλακή και το γέλιο του μπροστά στον θάνατο παραμένουν ζωντανά μέσα στην ορθόδοξη παράδοση.