Ο Ιερομάρτυς Ελευθέριος και η μητέρα του Ανθία

Όταν ο τραχύς αξιωματικός Φήλιξ έφτασε στην Αυλώνα για να συλλάβει τον νεαρό επίσκοπο, λύγισε από τη γλυκύτητα του κηρύγματός του και βαπτίστηκε στην πορεία. Ο νεαρός εκείνος ποιμένας, μόλις είκοσι ετών, είχε ήδη γίνει επίσκοπος ολόκληρου του Ιλλυρικού, με έδρα την παραθαλάσσια Αυλώνα της σημερινής Αλβανίας. Ο Ελευθέριος γεννήθηκε στη Ρώμη τον δεύτερο αιώνα, από γονείς πλούσιους και άρχοντες της πόλης.

Ο πατέρας του πέθανε όταν εκείνος ήταν ακόμη μικρό παιδί και η ανατροφή έπεσε στα χέρια της μητέρας του. Η ευσεβής Ανθία, που είχε διδαχθεί την πίστη από τους μαθητές του αποστόλου Παύλου, τον γαλούχησε στον φόβο του Θεού και στην αγάπη των αρετών. Ο επίσκοπος Ρώμης Ανίκητος διέκρινε στον μικρό μαθητή σπάνια χαρίσματα και ανέλαβε ο ίδιος τη μόρφωσή του στα ιερά γράμματα.

Σε ηλικία δεκαπέντε ετών τον χειροτόνησε διάκονο, στα δεκαεπτά πρεσβύτερο και στα είκοσι του ενεπιστεύθη την πολυάνθρωπη επισκοπή του δυτικού Ιλλυρικού. Παρά τα νεαρά του χρόνια, ο Ελευθέριος είχε ήδη φθάσει στο μέτρο της πνευματικής ωριμότητας του Χριστού. Η φήμη του αγίου ποιμένα και τα θαύματα που συνόδευαν το κήρυγμά του έφτασαν στα αυτιά του αυτοκράτορα Αδριανού.

Εκείνος ανησύχησε από την ταχεία αύξηση της Εκκλησίας και έστειλε τον αξιωματικό Φήλιξ να συλλάβει τον επίσκοπο. Όμως ο σκληρός εκείνος στρατιωτικός, μόλις αντίκρισε τον νεαρό ποιμένα να λάμπει ανάμεσα στο ποίμνιό του, λύγισε εσωτερικά μπροστά στη γλυκύτητα της διδασκαλίας του. Εγκατέλειψε τις ματαιότητες του κόσμου, πίστεψε στον Χριστό και στις υποσχέσεις της αιώνιας ζωής και βαπτίστηκε στην πορεία προς τη Ρώμη.

Μάλιστα, με σφοδρό πόθο να χύσει κι εκείνος το αίμα του, παρουσιάστηκε μπροστά στον αυτοκράτορα μαζί με τον άγιο. Οι κολακείες και οι απειλές δεν συγκίνησαν καθόλου τον Ελευθέριο. Ομολόγησε τον Χριστό ως αληθινό Θεό και βεβαίωσε τον τύραννο πως για όσους σήκωσαν τον Σταυρό, τα βασανιστήρια μοιάζουν με παιδικά παιχνίδια.

Τον άπλωσαν τότε επάνω σε πυρωμένο σιδερένιο κρεβάτι και τον περιέλουσαν με καυτό λάδι και άλλες φλεγόμενες ουσίες. Όμως η Χάρη του Θεού τον προστάτευε αλώβητο μέσα από κάθε επινόηση του πονηρού. Ο μάρτυρας έλεγξε αυστηρά τον αυτοκράτορα και τον αποκάλεσε λύκο της Αραβίας, επειδή κατασπάραζε το ποίμνιο του Χριστού.

Με τη συμβουλή του σκληρού επάρχου Κορέμονος, ετοίμασαν φούρνο γεμάτο με μυτερά σιδερένια αγκίστρια και έριξαν μέσα τον αθλητή του Χριστού. Εκείνος όμως προσευχήθηκε θερμά για τη μεταστροφή των εχθρών του και ξαφνικά ο Κορέμονας φωτίστηκε από το Άγιο Πνεύμα. Αισθάνθηκε βαθιά συμπάθεια για τον αγώνα του μάρτυρα και ομολόγησε με τόλμη τον Σωτήρα μπροστά σε όλους.

Στη συνέχεια μπήκε μόνος του στον φούρνο που είχε ετοιμάσει για τον άγιο. Η Χάρη όμως τον φύλαξε ανέπαφο μαζί με τον Ελευθέριο και βαπτίστηκε από εκείνον μέσα στη φλόγα. Γι’ αυτόν τον λόγο τον αποκεφάλισαν αμέσως.

Επειδή ο Ελευθέριος δεν έπαθε τίποτε από τη φωτιά, τον έκλεισαν σε σκοτεινό κελί, όπου ένα περιστέρι ερχόταν τακτικά και του έφερνε ουράνια τροφή. Αργότερα τον έδεσαν πίσω από άγρια άλογα και τα μαστίγωναν για να τρέξουν και να τον σκοτώσουν στους βράχους. Άγγελος όμως Κυρίου τον ελευθέρωσε από τα δεσμά και τον μετέφερε στις κορυφές κοντινού βουνού.

Εκεί έζησε ειρηνικά για κάποιο διάστημα, μέσα στη συντροφιά των άγριων θηρίων του δάσους. Τα ζώα στέκονταν ακίνητα και ήμερα, ενώ εκείνος προσευχόταν και δοξολογούσε τον Δημιουργό όλου του σύμπαντος. Κάποιοι κυνηγοί τον ανακάλυψαν τυχαία και τον συνέλαβαν ξανά για λογαριασμό του αυτοκράτορα.

Στον δρόμο προς τη Ρώμη, ο άγιος κατήχησε ολόκληρη τη συνοδεία των στρατιωτών και οδήγησε πολλούς ειδωλολάτρες στην επίγνωση της αλήθειας. Όταν παρουσιάστηκε ξανά μπροστά στο δικαστήριο του τυράννου, τον καταδίκασαν να ριχτεί στα λιοντάρια μέσα στην αρένα, σε ημέρα μεγάλης γιορτής. Μόλις όμως τα θηρία βγήκαν από τα κλουβιά, πλησίασαν τον άγιο και έπαιζαν γύρω του σαν ήμερα γατάκια.

Τότε ο αυτοκράτορας διέταξε να του κόψουν με σπαθί το κεφάλι και έτσι ο μάρτυρας κέρδισε το στεφάνι της αιώνιας ζωής. Μόλις το σπαθί άγγιξε τον λαιμό του, η μητέρα του Ανθία έτρεξε να αγκαλιάσει το σώμα του παιδιού της και το δόξαζε για την ανδρεία του. Οι δήμιοι τότε όρμησαν με τα σπαθιά και ανέμειξαν το αίμα της με το αίμα του γιου της.

Οι έγκυες γυναίκες επικαλούνται από τότε τη βοήθεια του αγίου για καλή και υγιή γέννα.