Ο Άγιος Τρύφων ο Φωτιστής των Λαπώνων

Σε μια απομονωμένη γωνιά της παγωμένης Χερσονήσου της Κόλα, ένας νεαρός Ρώσος έμπορος έγινε ο πρώτος κήρυκας του Χριστού ανάμεσα στους ειδωλολάτρες Λάπωνες. Ζώντας σχεδόν εβδομήντα χρόνια στην παγερή εκείνη γη, βάπτισε ολόκληρους πληθυσμούς και ίδρυσε μοναστήρι στα βορειότερα σύνορα του τότε γνωστού χριστιανικού κόσμου. Ο Άγιος Τρύφων, που στον κόσμο ονομαζόταν Μητροφάνης, γεννήθηκε στην επαρχία του Νόβγκοροντ από ευσεβή ιερατική οικογένεια.

Οι γονείς του τον ανέθρεψαν με φόβο Θεού και με βαθιά αγάπη προς τις θείες Γραφές και την προσευχή. Από τα παιδικά του ακόμη χρόνια το αγνό του παλικάρι ονειρευόταν να μιμηθεί τους αγίους αποστόλους και να κηρύξει το Ευαγγέλιο σε άγνωστους λαούς. Είχε ακούσει για τους ειδωλολάτρες Λάπωνες μόνο από τις διηγήσεις των ψαράδων που έρχονταν στις αγορές της περιοχής του.

Η καρδιά του φλεγόταν για εκείνους τους μακρινούς ανθρώπους που ζούσαν χωρίς να γνωρίζουν τον αληθινό Θεό. Κάποια μέρα, καθώς προσευχόταν μόνος μέσα στο πυκνό δάσος, άκουσε καθαρά μια θεϊκή φωνή. Του φανέρωσε πως ο τόπος του δεν ήταν αυτός, αλλά μια άλλη γη αφιλόξενη και διψασμένη τον περίμενε.

Υπακούοντας στη φωνή του Θεού, ο νεαρός Μητροφάνης εγκατέλειψε το πατρικό του σπίτι και ξεκίνησε για τον μακρινό βορρά. Έφτασε τελικά στη Χερσόνησο της Κόλα και σταμάτησε στις όχθες του ποταμού Πετσένγκα, εκεί όπου ζούσαν οι Λάπωνες. Άρχισε αρχικά να εμπορεύεται μαζί τους, ώστε να κερδίσει τον χρόνο και την εμπιστοσύνη που χρειαζόταν.

Πρώτα μελέτησε με προσοχή τις ειδωλολατρικές δοξασίες τους και έμαθε τη γλώσσα τους με υπομονή και επιμονή. Έπειτα άρχισε σιγά σιγά να τους κηρύττει την πίστη του Χριστού μέσα από απλά λόγια. Οι Λάπωνες όμως άκουγαν τα λόγια του με μεγάλη δυσπιστία και αρχική εχθρότητα προς κάθε ξένη διδασκαλία.

Ο Άγιος υπέφερε πολλές κακουχίες, αντιμετώπισε εχθρική στάση, βρισιές και ξυλοδαρμούς από τους πιο σκληρούς. Σταδιακά όμως, μέσα από τη σοφία, την καλοσύνη και την πραότητά του, πολλοί άρχισαν να μαλακώνουν. Η ζωή του ήταν το πιο δυνατό κήρυγμα, καθώς έδειχνε έμπρακτα τη δύναμη της χριστιανικής αγάπης.

Έτσι πολλοί Λάπωνες ομολόγησαν τον Χριστό και ζήτησαν να βαπτιστούν στο όνομα της Αγίας Τριάδας με βαθιά πίστη. Με την ευλογία του Αρχιεπισκόπου Νόβγκοροντ Μακαρίου, ο Άγιος Τρύφων μαζί με τον Άγιο Θεοδώρητο, που τιμάται τη δεκάτη εβδόμη Αυγούστου, έχτισαν μια εκκλησία για τους νεοφώτιστους. Το έτος χίλια πεντακόσια τριάντα δύο ο Άγιος ίδρυσε τη Μονή της Αγίας Τριάδος Πετσένγκα στην παγερή εκείνη ακτή.

Το μοναστήρι θεμελιώθηκε, όπως έλεγε ο ίδιος, στην κρύα θάλασσα και στα σύνορα του Μουρμάνσκ. Εκεί συγκεντρώθηκαν όσοι επιθυμούσαν την αυστηρή μοναχική ζωή μέσα στις δύσκολες συνθήκες του απομονωμένου βορρά. Ο τσάρος Ιβάν ο Τρομερός βοήθησε σημαντικά τον Άγιο και προίκισε πλούσια το νέο αυτό μοναστήρι.

Ο Φωτιστής των Λαπώνων εκοιμήθη εν Κυρίω το χίλια πεντακόσια ογδόντα τρία, σε βαθύτατο γήρας ενενήντα οκτώ ετών. Είχε ζήσει στη γη της Λαπωνίας σχεδόν εβδομήντα ολόκληρα χρόνια, αφιερωμένος ολόψυχα στο αποστολικό του έργο. Η τοπική τιμή του Αγίου Τρύφωνος άρχισε αμέσως μετά την οσιακή του κοίμηση.

Οι πιστοί έτρεχαν στον τάφο του και ζητούσαν τις πρεσβείες του για κάθε ανάγκη και κάθε πόνο της ζωής τους. Λίγα χρόνια μετά την κοίμηση του Αγίου, οι Σουηδοί κατέστρεψαν τη Μονή της Πετσένγκα το χίλια πεντακόσια ογδόντα εννέα. Παρά την καταστροφή όμως, ο τόπος της ταφής του Αγίου κάτω από την Αγία Τράπεζα δεν λησμονήθηκε ποτέ από τους πιστούς.

Ανάμεσα στα έτη χίλια επτακόσια οκτώ και χίλια επτακόσια εννέα κτίστηκε εκεί ο ναός της Υπαπαντής του Κυρίου. Γύρω από αυτόν τον ναό αναβίωσε αργότερα το μοναστήρι, το χίλια οκτακόσια ογδόντα έξι, με νέα μοναστική κοινότητα. Ο ναός όμως καταστράφηκε ξανά κατά τη διάρκεια του πολέμου, το έτος χίλια εννιακόσια σαράντα τέσσερα.

Μετά τη νέα αποκατάσταση της μονής, ανάμεσα στα έτη δύο χιλιάδες εννέα και δύο χιλιάδες δώδεκα, χτίστηκε νέος ναός πάνω από τα ιερά λείψανα του Αγίου. Όσοι επικαλούνται με πίστη τον Άγιο Τρύφωνα έχουν λάβει πλήθος θαυμαστών ευεργεσιών στη ζωή τους. Ακόμη και όσο ζούσε εδώ στη γη, έσωζε ναυαγούς, καταλάγιαζε τις άγριες τρικυμίες της θάλασσας με την προσευχή του.

Θεράπευε επίσης κουφούς, τυφλούς και παράλυτους, που έρχονταν να αναζητήσουν την παρηγοριά και τη βοήθεια του οσίου πατρός.