Όσιος Νείλος ο Στολοβενσκίας, ο θαυματουργός της λίμνης Σελιγκέρ

Έσκαψε μόνος του τον τάφο του μέσα στο εκκλησάκι του νησιού και κάθε μέρα στεκόταν εκεί κλαίγοντας και ψιθυρίζοντας πως αυτή ήταν η ανάπαυσή του. Στα δεκατρία χρόνια της πρώτης ασκητικής ζωής του στις όχθες του Τσερέμχα ο διάβολος του παρουσιαζόταν με μορφές θηρίων και ερπετών, μα εκείνος τα έδιωχνε με τον σταυρό και την προσευχή. Ο Όσιος Νείλος γεννήθηκε σε ένα μικρό χωριό της επισκοπής του Νοβγκορόντ, από απλούς και ευσεβείς αγρότες.

Στα χρόνια χίλια πεντακόσια πέντε εκάρη μοναχός στη μονή του Αγίου Σάββα του Κρυπέτσκι, κοντά στο Πσκοφ. Έμεινε εκεί δέκα ολόκληρα χρόνια, αγωνιζόμενος με αυστηρή νηστεία, σιωπή και αδιάλειπτη προσευχή προς τον Κύριο. Κατόπιν αναχώρησε προς τον ποταμό Σερέμλι, κοντά στην πόλη Οσταστκόβα, και βυθίστηκε στην έρημη ζωή.

Τρεφόταν με χόρτα, βαλανίδια και ρίζες, ζώντας σε διαρκή νήψη και κατάνυξη μέσα στο δάσος. Ο εχθρός της σωτηρίας ξεσηκωνόταν συχνά εναντίον του με φοβερά οράματα και άγριες κραυγές. Ο όσιος όμως, οπλισμένος με τη δύναμη του σταυρού, απομάκρυνε κάθε δαιμονικό πειρασμό από τον τόπο της ησυχίας του.

Όταν η φήμη της αγιότητάς του απλώθηκε στα γύρω χωριά, πλήθος ανθρώπων άρχισε να φθάνει στο καλύβι του ζητώντας λόγο πνευματικό και παρηγοριά. Η συνεχής αυτή επίσκεψη γινόταν βάρος για τον φιλήσυχο ασκητή, που λαχταρούσε την απόλυτη μοναξιά της ερήμου. Παρακάλεσε τότε με δάκρυα τον Θεό να του δείξει έναν τόπο πιο απόμερο για να συνεχίσει την προσευχή του.

Μια νύχτα, ύστερα από πολλή προσευχή, άκουσε φωνή ουράνια να του λέει να πάει στη λίμνη Σελιγκέρ. Εκεί, στο νησάκι Στολόμπνογιε, θα έβρισκε τη σωτηρία και την ανάπαυση της ψυχής του. Ο όσιος έμαθε για την τοποθεσία του νησιού από φιλόχριστους ανθρώπους που τον επισκέπτονταν τακτικά.

Ξεκίνησε με χαρά και έφτασε στο νησί, που βρισκόταν εφτά βέρστια μακριά από την πόλη Οσταστκόβα της επαρχίας Τβερ. Όταν αντίκρισε το μέρος, έμεινε έκθαμβος από την ομορφιά και τη γαλήνη του. Περπάτησε όλο το νησί και είδε πως ήταν ιδανικό για ησυχία, για αγώνα και για κρυφή προσευχή.

Ευχαρίστησε τον Θεό και αναφώνησε με κατάνυξη ότι αυτός θα ήταν ο τόπος της αιώνιας αναπαύσεώς του. Το μικρό νησί στη μέση της λίμνης ήταν σκεπασμένο από πυκνό και απάτητο δάσος. Ο όσιος βρήκε έναν μικρό λόφο και έσκαψε με τα χέρια του μια σπηλιά μέσα στο χώμα.

Πέρασε εκεί τον πρώτο βαρύ χειμώνα, υπομένοντας το κρύο, την πείνα και την απόλυτη μοναξιά της ερήμου. Αργότερα έχτισε ένα ταπεινό καλύβι και ένα μικρό εκκλησάκι, όπου έζησε για είκοσι έξι ολόκληρα χρόνια. Στους κόπους της αυστηρής νηστείας και της ησυχίας πρόσθεσε και έναν ακόμη φοβερό αγώνα.

Ποτέ δεν ξάπλωνε για να κοιμηθεί, αλλά έπαιρνε έναν ελαφρύ ύπνο όρθιος, ακουμπισμένος σε δύο ξύλινα δεκανίκια στον τοίχο. Τρεφόταν με χορταρικά, αγριόχορτα και καρπούς που ωρίμαζαν στο νησί, καθώς και με τα λίγα λαχανικά του κήπου του. Ο διάβολος ξεσηκωνόταν διαρκώς εναντίον του και προσπαθούσε να τον φοβίσει με κάθε λογής οράματα και θορύβους.

Μια φορά παρουσιάστηκε με ολόκληρο στράτευμα δαιμόνων και περικύκλωσε το καλύβι του αγίου. Με άγριες φωνές απείλησαν να σύρουν το ταπεινό κελί με σχοινιά μέσα στα νερά της λίμνης. Όμως ο όσιος με την ταπεινή του προσευχή διέλυσε αμέσως όλη τη δαιμονική συμμορία.

Η ευσεβής ζωή του οσίου προκαλούσε συχνά τον φθόνο μερικών κακών ανθρώπων που κατοικούσαν κοντά στο νησί. Κάποτε αποφάσισαν να τον διώξουν με τη βία από τον τόπο της ασκήσεώς του. Κατέβηκαν, λοιπόν, στο νησί, έκοψαν ξύλα και έβαλαν φωτιά στο δάσος, ελπίζοντας πως οι φλόγες θα έφταναν ως το καλύβι και θα το έκαιγαν.

Ο όσιος γονάτισε με πολλά δάκρυα και παρακάλεσε τον φιλάνθρωπο Θεό να τον γλιτώσει από αυτή τη συμφορά. Πραγματικά, μόλις η φωτιά πλησίασε τον λόφο, έσβησε ξαφνικά με τρόπο θαυμαστό και ανεξήγητο. Οι εχθροί του γύρισαν στα σπίτια τους ντροπιασμένοι, ενώ ο όσιος δόξασε τον Κύριο για τη σωτηρία του.

Άλλη φορά πάλι ληστές όρμησαν στο κελί του ζητώντας με απειλές να τους δώσει τους κρυμμένους θησαυρούς του. Ο όσιος τους είπε με πραότητα πως όλος του ο θησαυρός βρισκόταν στη γωνία του κελιού του. Εκεί υπήρχε μόνο μια αγία εικόνα της Παναγίας με τον Χριστό στην αγκαλιά της.

Μόλις οι ληστές μπήκαν, τυφλώθηκαν αμέσως και άρχισαν να παρακαλούν με δάκρυα τον γέροντα να τους συγχωρήσει. Ο όσιος προσευχήθηκε ταπεινά στον Θεό και οι ληστές ξαναβρήκαν το φως τους. Τους νουθέτησε με αγάπη για τη σωτηρία της ψυχής τους και τους ζήτησε να σιωπήσουν όσο εκείνος βρισκόταν ακόμη στη ζωή.

Έλαβε επίσης από τον Κύριο το χάρισμα να διακρίνει τα κρυφά αμαρτήματα των ανθρώπων. Κάποιος ήρθε στο νησί ενώ βρισκόταν σε σαρκική ακαθαρσία, και ο όσιος τον ήλεγξε με τρυφερότητα για το κρυφό του αμάρτημα. Από εκείνη τη μέρα ο άνθρωπος μετανόησε, έζησε θεοφιλώς και κοιμήθηκε εν ειρήνη.

Οι ευσεβείς ψαράδες της περιοχής τού έστελναν τακτικά ψάρια από τα δίχτυα τους για τη συντήρησή του. Μια φορά έστειλαν έναν σύντροφό τους, που είχε όμως μολυνθεί κρυφά με μοιχεία, και ο όσιος έκλεισε το παραθυράκι του κελιού. Δεν δέχτηκε καθόλου το δώρο του και τον έστειλε πίσω χωρίς εξήγηση, για να καταλάβει εκείνος την αμαρτία του.

Άλλοτε ένας άνδρας θέλησε να κόψει ξυλεία στο νησί για να χτίσει σπίτι, αλλά ξέσπασε φοβερή βροντή. Ακούστηκε ουράνια φωνή που του απαγόρευε να κόψει τα δέντρα, και το άλογό του δεν μπορούσε πλέον να μετακινήσει το φορτωμένο κάρο. Είκοσι επτά ολόκληρα χρόνια αγωνίστηκε ο όσιος Νείλος στο νησί Στολόμπνογιε, μέσα στη σιωπή και την αδιάλειπτη προσευχή του.

Λίγο πριν από την κοίμησή του, έσκαψε μόνος του στο χώμα του εκκλησιδίου τον τάφο της ταφής του. Τοποθέτησε εκεί ένα ξύλινο φέρετρο και κάθε μέρα στεκόταν δίπλα του, κλαίγοντας και προσευχόμενος ταπεινά. Έλεγε με κατάνυξη πως αυτή ήταν η αληθινή ανάπαυσή του και η αιώνια κατοικία του στη γη.

Όταν ένιωσε πως πλησίαζε το τέλος του, παρακάλεσε με δάκρυα τον Κύριο να αξιωθεί να κοινωνήσει των αχράντων μυστηρίων. Ο φιλάνθρωπος Θεός άκουσε την προσευχή του και έστειλε στο νησί τον ηγούμενο της κοντινής μονής του Αγίου Νικολάου. Ο ηγούμενος Σέργιος κοινώνησε τον όσιο με τα τίμια Δώρα και τον ευλόγησε για το τελευταίο του ταξίδι.

Μετά την κοινωνία ο όσιος μπήκε στο κελί του και έκανε τις συνηθισμένες προσευχές του με ηρεμία. Πήρε το θυμιατό και θυμίασε με ευλάβεια τις άγιες εικόνες και κάθε γωνιά του ταπεινού του κελιού. Έπειτα στηρίχθηκε στα ξύλινα δεκανίκια του και παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο στις εφτά Δεκεμβρίου του χιλίου πεντακοσίου πενήντα τέσσερα.