Ο Άγιος Μιχαήλ ο Πρίγκιπας του Τβερ

Σήκωσε στους ώμους του ένα βαρύ ξύλινο ζυγό μέσα στη φυλακή των Τατάρων, μα στο στόμα του δεν έπαυε ποτέ ο ψαλμός του Δαβίδ. Διάλεξε μόνος του τον δρόμο προς τη βέβαιη σφαγή, μόνο και μόνο για να μη χυθεί το αίμα του ρωσικού λαού του. Γεννήθηκε στο Τβερ, στα χίλια διακόσια εβδομήντα δύο, λίγο μετά την κοίμηση του πατέρα του, του μεγάλου πρίγκιπα Γιαροσλάβου, αδελφού του αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι.

Η μητέρα του Ξένια, που αργότερα έγινε μοναχή, τον ανέθρεψε με θερμή αγάπη προς τον Χριστό και του εμφύτευσε από βρέφος τον φόβο του Θεού. Σπούδασε κοντά στον αρχιεπίσκοπο του Νόβγκοροντ και έδειξε από νωρίς πόθο για τη μοναχική ζωή ή για το μαρτύριο. Στα χίλια διακόσια ογδόντα πέντε ανέλαβε το πριγκιπάτο του Τβερ μετά τον μεγαλύτερο αδελφό του και την ίδια χρονιά ανήγειρε λίθινο ναό προς τιμήν της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.

Νυμφεύθηκε την πριγκίπισσα Άννα Δημητρίεβνα του Ροστόβ και απέκτησε μαζί της τέσσερις γιους και τέσσερις θυγατέρες. Όλη του η οικογένεια αναδείχθηκε φυτώριο αγιότητας και ευλάβειας μέσα στη ρωσική γη. Στα χίλια τριακόσια τέσσερα τον κάλεσαν να γίνει μέγας πρίγκιπας του Βλαντίμιρ, της πρωτεύουσας της Ρωσίας κατά τη μογγολική κατοχή.

Όμως ο εξάδελφός του Γεώργιος Δανιήλοβιτς, πρίγκιπας της Μόσχας, ζήλεψε τον τίτλο και άρχισε να μηχανορραφεί στην αυλή του χάνη Ουζμπέκ. Νυμφεύθηκε την αδελφή του χάνη, την Κοντσάκα, και κατάφερε να αρπάξει για τον εαυτό του τον τίτλο του μεγάλου πρίγκιπα. Δεν ησύχασε όμως ούτε τότε, αλλά κίνησε εμφύλιο πόλεμο εναντίον του Τβερ με τη βοήθεια τατάρικου σώματος υπό τον Καβγαδί.

Οι σύμβουλοι παρακινούσαν τον Μιχαήλ να αντεπιτεθεί, εκείνος όμως αρνήθηκε και προτίμησε να παραιτηθεί παρά να χυθεί αίμα λαού. Όταν όμως ο Γεώργιος επιτέθηκε ευθέως κατά της πόλης του, ο άγιος υποχρεώθηκε να αμυνθεί και νίκησε στη μάχη της εικοστής δευτέρας Δεκεμβρίου του χιλίου τριακοσίου δεκάτου εβδόμου. Συνέλαβε πολλούς αιχμαλώτους, ανάμεσά τους τον Καβγαδί, τον οποίο όμως απελευθέρωσε με μεγαλοψυχία.

Συνέλαβε επίσης την Κοντσάκα, σύζυγο του Γεωργίου, η οποία πέθανε ξαφνικά μέσα στο Τβερ από φυσικά αίτια. Ο Μιχαήλ συγχώρησε τον φιλόδοξο συγγενή του και του χάρισε τη ζωή. Ο Γεώργιος, γεμάτος μίσος, διέβαλε τον άγιο στον χάνη με τη συκοφαντία ότι δήθεν δηλητηρίασε την αδελφή του.

Ο χάνης εξοργίστηκε και απείλησε καταστροφή ολόκληρου του πριγκιπάτου, αν δεν εμφανιζόταν ο Μιχαήλ στην αυλή της Χρυσής Ορδής για δίκη. Οι συγγενείς και οι άρχοντες του παρακαλούσαν να κρυφτεί, γνωρίζοντας πως τον περίμενε βέβαιος θάνατος. Εκείνος όμως, μετά από συζήτηση με τον πνευματικό του πατέρα ηγούμενο Ιωάννη, αποφάσισε να πορευθεί ταπεινά και να θυσιαστεί για το ποίμνιό του.

«Πάτερ, πολύ φρόντισα για την ειρήνη των χριστιανών, μα οι αμαρτίες μου δεν με άφησαν να σταματήσω τον εμφύλιο», του είπε με δάκρυα. «Δώσε μου την ευλογία σου, ώστε το αίμα μου να γίνει ανάπαυση για τον λαό μου». Αποχαιρέτησε τη σύζυγο και τα παιδιά του και ξεκίνησε για την Ορδή.

Εκεί στήθηκε άδικο δικαστήριο που τον καταδίκασε σε θάνατο για δήθεν ανυπακοή. Τον φόρτωσαν με βαρύ ξύλινο ζυγό που του δέσμευε τα χέρια και τον κρατούσε ακίνητο. Ένα παιδί στεκόταν δίπλα του και γύριζε τις σελίδες του Ψαλτηρίου, καθώς εκείνος έψαλλε αδιάκοπα.

Έμεινε δέσμιος για πολύ καιρό, υπομένοντας ξυλοδαρμούς, βρισιές και κάθε εξευτελισμό από τους φύλακες. Του πρότειναν επανειλημμένα να δραπετεύσει, εκείνος όμως απαντούσε σταθερά πως ποτέ δεν έφυγε μπροστά σε εχθρό. «Αν σώσω τον εαυτό μου και αφήσω τον λαό μου σε κίνδυνο, ποια δόξα θα έχω;

», έλεγε με γαλήνη στους πειρασμούς τους. Ο Θεός δεν τον στέρησε από τη χριστιανική παρηγοριά, καθώς τον επισκέπτονταν οι ηγούμενοι Αλέξανδρος και Μάρκος. Κάθε εβδομάδα εξομολογούνταν και κοινωνούσε των αχράντων Μυστηρίων, ετοιμάζοντας έτσι την ψυχή του για την έξοδο.

Την εικοστή δευτέρα Νοεμβρίου του χιλίου τριακοσίου δεκάτου ογδόου, του αποκαλύφθηκε ο επικείμενος θάνατός του και άνοιξε το Ψαλτήριο. Διάβασε τα λόγια του προφήτη Δαβίδ για το πάθος του Κυρίου, «η καρδία μου εταράχθη εν εμοί και δειλία θανάτου επέπεσεν επ’ εμέ». Πρόσθεσε όμως αμέσως και τη συνέχεια, «επίρριψον επί Κύριον την μέριμνάν σου και αυτός σε διαθρέψει».

Με αυτή την ελπίδα δέχθηκε με γαλήνη τους δολοφόνους που έστειλαν ο Γεώργιος και ο Καβγαδί. Τον χτύπησαν άγρια, τον κλώτσησαν και τέλος ένας τους τράβηξε μαχαίρι και του απέσπασε την καρδιά. Έτσι πέρασε στην αιώνια βασιλεία ως μάρτυρας του Χριστού.

Το γυμνό σώμα του εκτέθηκε προς εξευτελισμό και αργότερα τοποθετήθηκε σε μια μεγάλη σανίδα πάνω σε άμαξα. Δύο φύλακες ορίστηκαν να το προσέχουν τη νύχτα, όμως ο φόβος τους κυρίευσε και τράπηκαν σε φυγή. Την ίδια νύχτα πολλοί, χριστιανοί αλλά και Τάταροι, είδαν δύο φωτεινά νέφη να λάμπουν πάνω από τον τόπο του μαρτυρίου.

Αν και στην απέραντη στέπα τριγυρνούσαν άγρια θηρία, κανένα δεν τόλμησε να αγγίξει το πάναγνο σκήνωμα. Το πρωί όλοι ομολογούσαν πως ο πρίγκιπας Μιχαήλ ήταν άγιος και πως δολοφονήθηκε άδικα. Το σώμα του μεταφέρθηκε στη Μόσχα και ενταφιάστηκε στη μονή του Σωτήρος μέσα στο Κρεμλίνο.

Η σύζυγός του Άννα, η μετέπειτα αγία Άννα του Κάσιν, αγνοούσε ακόμη το μαρτύριο του ανδρός της. Μόλις στα χίλια τριακόσια δεκαεννέα έμαθαν οι κάτοικοι του Τβερ τη φρικτή είδηση και τον τόπο της ταφής του. Η Άννα και τα παιδιά της Δημήτριος, Αλέξανδρος και Βασίλειος ζήτησαν την επιστροφή των ιερών λειψάνων.

Όταν οι βογιάροι έφθασαν στη Μόσχα, βρήκαν το σκήνωμα εντελώς άφθαρτο, χωρίς το παραμικρό σημάδι φθοράς. Έτσι ο Κύριος δόξασε φανερά τον πιστό του δούλο και μάρτυρα. Η πομπή με τα ιερά λείψανα έφθασε στο Τβερ με μεγάλες τιμές και δάκρυα ολόκληρου του λαού.

Η πριγκίπισσα Άννα με τους γιους της κατέβηκε προς τον Βόλγα, ενώ ο επίσκοπος Βαρσανούφιος υποδέχθηκε τα λείψανα στην όχθη με τον κλήρο και τον λαό. Οι θρήνοι ήταν τόσο δυνατοί, που η χορωδία δεν ακουγόταν, και η Άννα έκλαιγε πικρά για τον σύζυγό της. Στις έξι Σεπτεμβρίου του χιλίου τριακοσίου εικοστού τα τοποθέτησαν επίσημα στον ναό της Μεταμορφώσεως, που είχε χτίσει ο ίδιος ο άγιος.

Η τοπική του τιμή ξεκίνησε αμέσως μετά την ανακομιδή, ενώ η επίσημη αγιοκατάταξη έγινε στη Σύνοδο του χιλίου πεντακοσίου τεσσαρακοστού ενάτου. Στις είκοσι τέσσερις Νοεμβρίου του χιλίου εξακοσίου τριακοστού δευτέρου ανακαλύφθηκαν τα άφθαρτα λείψανά του. Ο άγιος μάρτυρας βοήθησε πολλές φορές τη ρωσική γη σε ώρες κινδύνου και ανάγκης.

Στα χίλια εξακόσια έξι, όταν Πολωνοί και Λιθουανοί πολιορκούσαν το Τβερ, έβλεπαν επανειλημμένα έναν άγνωστο καβαλάρη να εξορμά από την πόλη πάνω σε λευκό άλογο. Κρατούσε σπαθί στο χέρι και τους ανάγκαζε να φύγουν τρομαγμένοι από τα τείχη της πόλεως. Αργότερα, όταν αντίκρισαν εικόνα του αγίου Μιχαήλ, ορκίστηκαν στον αρχιεπίσκοπο Θεόκτιστο πως αυτός ήταν ο μυστηριώδης καβαλάρης που τους έδιωξε.