Oshënar Theofilos Kryepiskop Novgorod

Ai u zgjodh kryepeshkop i një qyteti të trazuar me short dhe kaloi tre vjet të tëra i burgosur në një manastir të Moskës. Pak para se të jepte frymën e tij, një tjetër shenjtor i Novgorodit iu shfaq në gjumë dhe e çoi në Lavrën e Kievit. Teofili i shenjtë ishte asket me përulësi në manastirin e Otenskut, kur zgjedhja me short e solli papritur në fronin e kryepeshkopit. Shugurimi i tij u bë në Moskë, më pesëmbëdhjetë dhjetor të vitit një mijë e katërqind e shtatëdhjetë e dy, pas vdekjes së hierarkut të shenjtë Jona. Që në momentin e parë e priste një tufë e vështirë dhe e dhimbshme, plot pasione dhe rivalitete politike. Novgorod po jetonte atëherë në momentet e fundit të pavarësisë së tij, ndërsa Moska e Ivanit të Tretë e zgjeronte vazhdimisht fuqinë e saj. Në këtë konflikt u thirr kryepeshkopi i ri për të mbajtur gjallë besimin ortodoks dhe popullin të bashkuar. Ai nuk ishte i interesuar për interesat e kësaj bote apo aleancat e të fuqishmëve, por vetëm për shpëtimin e njerëzve të besuar nga Zoti. E gjithë jeta e tij më pas do të bëhej një dëshmi e heshtur e durimit, vetëflijimit dhe dashurisë së vërtetë baritore. Kryebashkiaku Martha Boretskaya dhe ndjekësit e saj po nxisnin njerëzit kundër Princit të Madh të Moskës, duke mbjellë përçarje dhe trazira në qytet. Murgu Pimenas, një aleat i Boretskaya, kultivoi armiqësi kundër kryepeshkopit dhe u përpoq të largonte kopenë nga zëri i bariut. Një pjesë e popullsisë filloi të anonte drejt Lituanisë, e gatshme të braktiste besnikërinë ndaj principatës së Moskës. Kjo largim nënkuptonte jo vetëm tradhti politike, por edhe rrezikun e braktisjes nga tradita orthodhokse e baballarëve të tyre. I shenjtë Teofili ngriti zërin sfidues, duke iu lutur Novgorodianëve që të mos tradhtonin Ortodoksinë dhe të mos shndërroheshin në një tufë apostatësh. Ai u tha atyre se preferonte të kthehej në qelinë e tij të përulur, nga ku ishte tërhequr zvarrë me forcë në turpin e rebelimit. Letra e tij duke mohuar çdo pjesëmarrje në planet e tyre është shkruar në vitin 1479 dhe ka mbijetuar deri më sot. Por njerëzit nuk i dëgjuan fjalët e tij atërore dhe kështu shpërtheu një luftë civile midis Moskës dhe Novgorodit. Të mundurit u detyruan të kërkonin mëshirë. Shumë prej tyre ia detyronin jetën ndërmjetësimit të kryepeshkopit të shenjtë, i cili nuk pushoi së ndërmjetësuari për kopenë e tij edhe në orët më të hidhura. Sidoqoftë, Ivani i Tretë nuk i besoi hierarkut dhe në vitin një mijë e katërqind e tetëdhjetë e dërgoi të burgosur në Manastirin Chudov në Moskë. Aty shenjtori qëndroi i mbyllur për tre vjet të tërë, duke duruar privimin, vetminë dhe padrejtësinë me heshtje dhe lutje. Në këtë qeli ai më në fund ia dorëzoi shpirtin Zotit, duke përfunduar rrugën e martirizimit të ndërgjegjes. Tradita tregon se kur ishte i sëmurë në Chudov, në gjumë iu shfaq Shën Nifoni i Novgorodit, i cili po pushonte në Lavrën e Kievit. Shën Nifoni i kujtoi atij premtimin që kishte bërë për të nderuar etërit mrekullibërës të Lavrës së Kievopeherskaya. Më pas shenjtori filloi udhëtimin për në Kiev, pasi u lirua nga burgu i tij. Por, sapo iu afrua lumit Dnieper, sëmundja e tij u ndez dhe forca e tij fizike filloi ta dobësonte plotësisht. Ai e kuptoi atëherë se fundi ishte afër. Ai mori një zbulesë nga Zoti se nuk do të arrinte i gjallë në shpellat e shenjta, por trupi i tij do të prehej mes etërve të shenjtë të Lavrës. Ashtu siç iu shpall atij, ashtu ndodhi më pas, në një mënyrë që vërtetonte të vërtetën e profecisë hyjnore. Relikti i tij i ndershëm u dërgua në shpellat e largëta të Kievit dhe u depozitua me nderim pranë asketëve të mëdhenj të tokës ruse. Kështu hierarku besnik gjeti më në fund pjesën tjetër që njerëzit i privuan, në shoqërinë e shenjtorëve që i donte aq shumë. Kujtimi i tij nderohet nga Kisha më njëzet e gjashtë tetor, ditë në të cilën besimtarët kujtojnë shërbesën e tij flijuese. Gjithashtu festohet së bashku me Sinagogën e Shenjtorëve të Shpellave të Largta të Kievit, më njëzet e tetë gusht të çdo viti. Përveç kësaj, ajo festohet gjithashtu të Dielën e Dytë të Kreshmës së Madhe, së bashku me Sinagogën e të gjithë baballarëve të Kievopeherskaya Lavra. Jeta e tij mbetet një shembull i shkëlqyer i një prelati që qëndroi i paprekur në stuhitë politike të kohës së tij. Ai nuk u përkul para njerëzve që e keqkuptuan dhe as para pushtetarëve që e burgosën padrejtësisht.