Φωκάς ο Κηπουρός της Σινώπης

Ένας ταπεινός κηπουρός από τη Σινώπη έσκαψε με τα ίδια του τα χέρια τον τάφο του, ενώ μέσα στο σπίτι του φιλοξενούσε εκείνους που έρχονταν να τον σκοτώσουν. Όταν ξημέρωσε, στάθηκε μπροστά τους και τους ζήτησε να εκτελέσουν την εντολή που είχαν λάβει από τον άρχοντα. Ο Άγιος Φωκάς καταγόταν από τη Σινώπη και είχε ως μοναδικό του υπάρχον έναν μικρό κήπο κοντά στη θάλασσα.

Τον φρόντιζε με ζήλο και μοιραζόταν τους καρπούς του με τους φτωχούς και τους διαβάτες. Παρότι το εισόδημά του ήταν μικρό, η ολιγάρκεια και η οικονομία του άφηναν πάντα κάτι για όσους είχαν ανάγκη. Μελετούσε με αγάπη τις Άγιες Γραφές και βοηθούσε όσους τον πλησίαζαν να καταλάβουν τη μεγάλη αλήθεια.

Έλεγε ότι και η ψυχή του ανθρώπου μοιάζει με κήπο που χρειάζεται φροντίδα, για να μη βγάλει αγκάθια και τριβόλια. Φρόντιζε λοιπόν τον δικό του εσωτερικό κήπο πιο πολύ από τον υλικό. Πουλούσε λαχανικά και φρούτα στην αγορά και την ίδια ώρα μιλούσε για τον Χριστό με λόγια απλά και ζεστά.

Η ζωή του ευωδίαζε από αρετές και η φήμη του απλώθηκε γρήγορα ανάμεσα στους κατοίκους της περιοχής. Πολλοί ειδωλολάτρες, ακούγοντας τα λόγια του κηπουρού, άφηναν τα είδωλα και ασπάζονταν την πίστη στον Εσταυρωμένο. Εκείνη την εποχή οι ειδωλολάτρες είχαν κηρύξει σκληρό διωγμό εναντίον των Χριστιανών σε ολόκληρη την περιοχή της Σινώπης.

Όταν ο άρχοντας πληροφορήθηκε ότι ο Φωκάς πιστεύει στον Χριστό και οδηγεί κι άλλους κοντά Του, έστειλε στρατιώτες να τον θανατώσουν. Το σπίτι του βρισκόταν κοντά στην πύλη του κάστρου, εκεί όπου περνούσαν συνέχεια ξένοι ταξιδιώτες, φτωχοί και άγνωστοι. Όταν λοιπόν έφθασαν οι στρατιώτες, ο Άγιος τους υποδέχτηκε σαν αγαπημένους ξένους, χωρίς να φανερώσει την ταυτότητά του.

Τους έβαλε στο τραπέζι του, τους έδωσε φαγητό και κρασί και τους περιποιήθηκε με πολλή αγάπη. Ύστερα από λίγη ώρα τους ρώτησε ποιος ήταν ο σκοπός του ταξιδιού τους και γιατί έφτασαν εκεί. Εκείνοι, νιώθοντας υποχρεωμένοι από τη φιλοξενία, του φανέρωσαν πως αναζητούσαν τον Φωκά τον κηπουρό για να του πάρουν το κεφάλι.

Ο Άγιος άκουσε τα λόγια τους χωρίς ταραχή και χωρίς να αλλάξει το πρόσωπό του. Τους είπε να ξεκουραστούν εκείνη τη νύχτα στο σπίτι του και ότι το πρωί θα τους παρέδιδε τον άνθρωπο που ζητούσαν. Μόλις βράδιασε, βγήκε στον κήπο του, έσκαψε με τα χέρια του τον τάφο και ετοίμασε όσα χρειάζονταν για την ταφή του.

Μοίρασε το λίγο βιος του στους φτωχούς και πέρασε όλη τη νύχτα σε προσευχή, προετοιμάζοντας την ψυχή του για το μαρτύριο. Όταν ξημέρωσε, οι στρατιώτες σηκώθηκαν και τον ρώτησαν πού βρισκόταν ο Φωκάς που τους είχε υποσχεθεί. Τότε εκείνος τους αποκάλυψε με γαλήνη ότι ο ίδιος ήταν ο άνθρωπος που αναζητούσαν τόσες ημέρες.

Οι στρατιώτες έμειναν άναυδοι και ντράπηκαν, γιατί τους είχε υποδεχθεί με τόση καλοσύνη και αγάπη. Ήθελαν να φύγουν και να πουν στον άρχοντα ότι δεν βρήκαν πουθενά τον κηπουρό. Ο Άγιος όμως δεν τους άφησε να φύγουν με τέτοιο ψέμα και τους παρακάλεσε θερμά να μην αναβάλουν το έργο τους.

Τους εξήγησε με πραότητα ότι δεν θα ευθύνονταν εκείνοι για τον θάνατό του, αλλά όσοι τους είχαν στείλει με τέτοια εντολή. Πιάστηκε από τα πόδια τους και τους ικέτευσε να μην αρνηθούν την προσφορά της φιλοξενίας του. Με τέτοια λόγια έπεισε τους στρατιώτες, οι οποίοι τελικά τον αποκεφάλισαν με το ξίφος μέσα στον ίδιο τον κήπο του.

Έτσι ο ταπεινός κηπουρός παρέδωσε την ψυχή του στον Χριστό και πέρασε από τη γη στον ουρανό. Οι Χριστιανοί έθαψαν με ευλάβεια το άγιο λείψανό του στον τάφο που είχε σκάψει μόνος του. Αργότερα, όταν στερεώθηκε η ευσέβεια στην περιοχή, χτίστηκε επάνω στον τόπο του μαρτυρίου μεγαλοπρεπής ναός στο όνομά του.

Εκεί συνέρρεαν πλήθη πιστών και έβρισκαν παρηγοριά στις θλίψεις τους και θεραπεία στις αρρώστιες τους. Τμήμα των ιερών λειψάνων του Αγίου φυλάσσεται μέχρι σήμερα στην Ιερά Μονή Προυσού της Ευρυτανίας. Ακριβή αφήγηση του μαρτυρίου του συνέγραψε ο Αστέριος, ο επίσκοπος Αμασείας, που κοιμήθηκε στα τετρακόσια δέκα μετά Χριστόν.

Όταν η πατρίδα του η Σινώπη κινδύνευσε κάποτε από φοβερή πείνα, βρέθηκε σιτάρι χάρη στην προστασία του Αγίου και ο λαός σώθηκε από βέβαιο θάνατο. Πολλές φορές παρουσιάστηκε σε ναυτικούς που κινδύνευαν να καταποντιστούν στη θάλασσα και τους έσωσε με θαυμαστό τρόπο. Άλλοτε ξύπνησε μέσα στη νύχτα τον πηδαλιούχο και τον προειδοποίησε ότι θα ξεσπούσε σε λίγο μεγάλη τρικυμία.

Άλλοτε τον έβλεπαν οι ναύτες στις ταραγμένες θάλασσες να βοηθάει πότε στα σχοινιά και πότε στα πανιά του πλοίου. Άλλες φορές τον αντίκριζαν στην πλώρη του καραβιού ή να περπατάει επάνω στα κύματα προστατεύοντας το σκαρί από τις ξέρες. Έτσι γεννήθηκε στους ναυτικούς της Μαύρης Θάλασσας και της Αδριατικής η αγάπη για τον Άγιο Φωκά.

Στα ταξίδια τους έψαλλαν ύμνους προς τιμήν του και είχαν συνεχώς το όνομά του στα χείλη τους. Όταν κάθονταν στο τραπέζι, ξεχώριζαν ένα μερίδιο φαγητού στο όνομα του Αγίου. Κάθε ημέρα ένας διαφορετικός ναύτης αγόραζε αυτό το μερίδιο και τα χρήματα συγκεντρώνονταν προσεκτικά.

Όταν το πλοίο έφτανε στον προορισμό του, οι ναυτικοί μοίραζαν τα χρήματα που είχαν συγκεντρωθεί στους φτωχούς, στους ασθενείς, στα ορφανά και στους ξένους. Έτσι ο Άγιος Φωκάς γινόταν για όλους ομοτράπεζος και ταυτόχρονα τροφέας των πιο αδύναμων ανθρώπων. Η συνήθεια αυτή κρατήθηκε πολλά χρόνια μέσα στους κόλπους των πιστών ναυτικών της εκκλησίας μας.

Συνεχίστηκε μέχρι την εποχή που οι εχθροί του Σταυρού πάτησαν εκείνες τις χώρες και άρχισαν να καταπιέζουν σκληρά την αγία πίστη. Παρά τις δυσκολίες όμως, ο Άγιος δεν έπαψε ποτέ να βοηθάει όσους ταξιδεύουν στη θάλασσα του βίου τούτου. Παρουσιαζόταν σε άλλους κατά τον ύπνο τους και σε άλλους ενεργούσε αόρατα μέσα στις ανάγκες τους.

Πολλοί έλαβαν θεραπείες σωματικές και ψυχικές με τις πρεσβείες του προς τον Κύριο. Έτσι ο ασήμαντος και ταπεινός κηπουρός της Σινώπης αξιώθηκε να γίνει μεγάλος ευεργέτης στα έθνη και ταχύς βοηθός σε όσους τον επικαλούνται με πίστη. Οι ναυτικοί τον τιμούν ξεχωριστά ως προστάτη τους και κάθε ταξιδιώτης της θάλασσας τον επικαλείται με εμπιστοσύνη.

Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις είκοσι δύο Σεπτεμβρίου με ευλάβεια και χαρά.