Ο Άγιος Βαρυψάβας και ο θησαυρός του Τιμίου Αίματος

Ένας ταπεινός ερημίτης φύλαγε μέσα σε ένα κολοκυθόσχημο δοχείο το πολυτιμότερο κειμήλιο της χριστιανοσύνης, το Τίμιο Αίμα του Κυρίου. Από το ίδιο εκείνο δοχείο ο Άγιος Βαρυψάβας θεράπευε αμέτρητες αρρώστιες, ώσπου κακοποιοί όρμησαν τη νύχτα και τον σκότωσαν με ξύλα. Η παράδοση αναφέρει πως κάποιος δίκαιος άνθρωπος, ο Ιάκωβος, στάθηκε κάτω από τον Σταυρό την ώρα του Πάθους και μάζεψε σε ειδικό αγγείο αίμα και νερό που έτρεξαν από την λογχισμένη πλευρά του Σωτήρα.

Για να κρύψει τον ιερό θησαυρό από τα μάτια των πονηρών, γέμισε το αγγείο με λάδι και έτσι το διαφύλαξε σώο και ακέραιο. Μέσα από εκείνο το ταπεινό δοχείο πραγματοποιήθηκαν τόσα θαύματα και τόσες ιάσεις, ώστε η φήμη του ξεπέρασε γρήγορα τα όρια της περιοχής. Όταν ο Ιάκωβος τελείωσε τη ζωή του, παρέδωσε το πολύτιμο κειμήλιο σε δύο ερημίτες που ζούσαν μακριά από τον κόσμο.

Ο ένας από εκείνους τους δύο ασκητές, πριν αφήσει την τελευταία του πνοή, εμπιστεύθηκε το αγγείο στα χέρια του Αγίου Βαρυψάβα ως ιερή παρακαταθήκη. Ο Άγιος Βαρυψάβας έζησε στον δεύτερο αιώνα και ασκήτεψε στην περιοχή της Δαλματίας, μακριά από κάθε ανθρώπινη ματαιότητα. Με την προσευχή και τη νηστεία καθάρισε την καρδιά του και έγινε άξιος φύλακας του Δεσποτικού Αίματος.

Όσοι έφταναν στο ασκηταριό του πονεμένοι, αρρωστημένοι ή κυριευμένοι από πνεύματα ακάθαρτα, έβρισκαν παρηγοριά και θεραπεία μέσα από τη χάρη του ιερού κειμηλίου. Η φήμη όμως του θησαυρού έφτασε και σε αυτιά αχόρταγα, που δεν λογάριαζαν τίποτε ιερό μπροστά στο κέρδος. Κάποιοι κακούργοι, ακούγοντας για τα θαύματα και τις ιάσεις από το κρυμμένο αγγείο, σχεδίασαν να το αρπάξουν για να το χρησιμοποιήσουν για ιδιοτελείς σκοπούς.

Έτσι όρμησαν μέσα στη νύχτα στο ταπεινό κελί του Αγίου, τον χτύπησαν άγρια με ξύλα και τον θανάτωσαν με μαρτυρικό τρόπο. Όμως, παρά την επιμελή έρευνά τους, δεν βρήκαν αυτό που αναζητούσαν μέσα στο αγγείο, γιατί ο Θεός σκέπασε τον θησαυρό Του. Ο μαθητής του Αγίου περισυνέλεξε το ιερό κειμήλιο και το φύλαξε, ώστε η ευλογία να συνεχίσει να ευεργετεί τους πιστούς και να διαλαλεί τη δύναμη του Σταυρωμένου Λυτρωτή.

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης μεταφέρει μια ενδιαφέρουσα παράδοση γύρω από την προέλευση εκείνου του Τιμίου Αίματος που φύλαγε ο Βαρυψάβας. Σύμφωνα με ορισμένους θεολόγους, το αίμα και το νερό που έτρεξαν από την πλευρά του Κυρίου αναστήθηκαν μαζί με το άχραντο σώμα Του. Επομένως, εκείνο που κρατούσε ο Άγιος ίσως δεν προερχόταν άμεσα από τη λογχισμένη πλευρά του Σωτήρα την ώρα του Πάθους.

Μια άλλη παράδοση αναφέρει το θαυμαστό γεγονός της Βηρυτού, όπου κάποιοι Ιουδαίοι κέντησαν με λόγχη μια ιερή εικόνα του Δεσπότη Χριστού. Τότε, μπροστά στα κατάπληκτα μάτια όλων, άρχισε να ρέει από την εικόνα γνήσιο αίμα και νερό, σαν να ήταν ζωντανό το σώμα του Κυρίου. Το συγκλονιστικό αυτό θαύμα το διηγείται ο Μέγας Αθανάσιος, Πατριάρχης Αλεξανδρείας, με λεπτομέρειες που συγκινούν κάθε ευλαβική ψυχή.

Πιθανόν λοιπόν το αίμα που φύλαγε ο Άγιος Βαρυψάβας να προερχόταν από εκείνη την αιμορραγούσα εικόνα, η οποία βρισκόταν στη Βηρυτό, στο σημερινό Βερούτι του Λιβάνου. Η ιερή αυτή παράδοση συνδέει στενά το θαύμα της εικόνας με τον μαρτυρικό φύλακα του πολύτιμου κειμηλίου. Αργότερα, κατά τον δέκατο αιώνα, το αιματωμένο εκείνο κειμήλιο από την εικόνα της Βηρυτού μεταφέρθηκε με μεγάλη ευλάβεια στην Κωνσταντινούπολη, την πρωτεύουσα της χριστιανικής αυτοκρατορίας.

Η μεταφορά πραγματοποιήθηκε επί της βασιλείας του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή, ο οποίος υποδέχθηκε τον θησαυρό με τιμές που άρμοζαν σε τόσο ιερό αντικείμενο. Σύμφωνα με μαρτυρίες, στη Βασιλεύουσα φυλάσσονταν επίσης η Εσθήτα και η Ζώνη της Παναγίας, ο άραφος χιτώνας του Κυρίου, η λόγχη του μαρτυρίου, οι ήλοι, ο σπόγγος και ο κάλαμος. Ο λόγιος Ιωσήφ Βρυέννιος αναφέρει πως όλα αυτά τα ιερά κειμήλια του Πάθους συγκεντρώνονταν στην Κωνσταντινούπολη ως απαράμιλλος πνευματικός θησαυρός.

Λέγεται μάλιστα πως στο σκευοφυλάκιο του Αγίου Μάρκου της Βενετίας βρέθηκε μικρό κιβώτιο, το οποίο πήραν οι Λατίνοι μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Πάνω στο κιβώτιο αυτό υπήρχε χαραγμένος στίχος που μαρτυρούσε πως μέσα φυλασσόταν αίμα από τη σάρκα του ίδιου του Χριστού. Έτσι, ο Άγιος Βαρυψάβας μένει στη συνείδηση της Εκκλησίας ως πιστός φύλακας μιας ευλογίας που ξεπερνά τους αιώνες και τους τόπους.