Ο Όσιος Αλέξανδρος του Σβιρ και η εμφάνιση της Αγίας Τριάδος

Είκοσι τρία χρόνια μέσα στο δάσος του ρωσικού Βορρά, ένας ασκητής αξιώθηκε να δει την Αγία Τριάδα ως τρεις λαμπροφόρους Αγγέλους μέσα στο κελί του. Αυτή η εμφάνιση θεωρείται μοναδική στην ιστορία της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και σφραγίζει τη μορφή του Οσίου Αλεξάνδρου του Σβιρ. Γεννήθηκε το χίλια τετρακόσια σαράντα οκτώ στο χωριό Μάντερα, κοντά στη λίμνη Λάντογκα, από τους ευσεβείς χωρικούς Στέφανο και Βάσσα.

Οι γονείς του είχαν ήδη ενήλικα παιδιά, όμως ποθούσαν διακαώς άλλον υιό και προσεύχονταν θερμά στον Θεό να τους το χαρίσει. Τότε άκουσαν φωνή ουράνια που τους βεβαίωνε ότι θα γεννούσαν παιδί, με τη γέννηση του οποίου ο Κύριος θα παρηγορούσε την Εκκλησία Του. Στο βάπτισμα του δόθηκε το όνομα Αμώς, προς τιμήν του προφήτη που γιορτάζει την ίδια ημέρα.

Από μικρός φάνηκε εξαιρετικό παιδί, υπάκουος, πράος, και απέφευγε τα παιχνίδια και τα κούφια λόγια. Φορούσε φτωχικά ρούχα και νήστευε τόσο αυστηρά, ώστε η μητέρα του πολλές φορές ανησυχούσε για την υγεία του. Όταν έφτασε σε νόμιμη ηλικία, οι γονείς του ετοίμαζαν τον γάμο του, εκείνος όμως ποθούσε μόνο τη μοναχική ζωή.

Συνάντησε μοναχούς από τη Βαλαάμ, που είχαν έρθει στον ποταμό Οϋάτα για τις ανάγκες της μονής τους, και η συνομιλία μαζί τους άναψε στην ψυχή του μεγάλη φλόγα. Άκουσε για τη σκητιωτική ζωή και για τους αναχωρητές, και η καρδιά του γέμισε ιερό πόθο για τη μοναχική παλαίστρα. Σε ηλικία δεκαεννέα ετών έφυγε κρυφά από το πατρικό σπίτι, και τον δρόμο προς το νησί τού έδειξε Άγγελος Κυρίου με τη μορφή οδοιπόρου.

Στη Βαλαάμ έζησε επτά χρόνια ως δόκιμος, με αυστηρότατη άσκηση, εργαζόμενος την ημέρα και αγρυπνώντας τη νύχτα στην προσευχή. Πολλές φορές προσευχόταν στο δάσος γυμνός μέχρι τη μέση, σκεπασμένος από κουνούπια, μέχρι την ώρα του όρθρου. Το χίλια τετρακόσια εβδομήντα τέσσερα εκάρη μοναχός με το όνομα Αλέξανδρος.

Αργότερα οι γονείς του τον ακολούθησαν στον μοναχικό βίο και εκάρησαν με τα ονόματα Σέργιος και Βαρβάρα. Μετά την κοίμησή τους ο Άγιος αποσύρθηκε σε νησί όπου έφτιαξε κελί μέσα στη σχισμή ενός βράχου. Το χίλια τετρακόσια ογδόντα πέντε αναχώρησε από τη Βαλαάμ και, οδηγημένος από άνωθεν αποκάλυψη, διάλεξε έναν τόπο μέσα στο δάσος, κοντά σε μια ωραία λίμνη που αργότερα ονομάστηκε Αγία Λίμνη.

Εκεί έχτισε ένα μικρό καλύβι και έζησε στην ερημιά επτά ολόκληρα χρόνια, τρώγοντας μόνο όσα μάζευε από το δάσος. Υπέφερε φοβερά από την πείνα, την παγωνιά, τις αρρώστιες και τους πειρασμούς των δαιμόνων, όμως ο Κύριος στήριζε τη δύναμη της ψυχής και του σώματός του. Κάποτε τον χτύπησε φοβερός πόνος στο στομάχι, ώστε δεν μπορούσε ούτε το κεφάλι του να σηκώσει από το χώμα.

Ξαπλωμένος έψαλλε ψαλμούς, και τότε φάνηκε Άγγελος Κυρίου που τον σταύρωσε στο σημείο του πόνου και τον θεράπευσε αμέσως. Το χίλια τετρακόσια ενενήντα τρία, ένας γαιοκτήμονας ονόματι Ανδρέας Ζαβαλίσιν, ενώ κυνηγούσε ελάφι, ανακάλυψε το κελί του και του διηγήθηκε ότι είχε δει πύρινη στήλη πάνω από εκείνο το μέρος. Αργότερα ο Ανδρέας έγινε μοναχός στη Βαλαάμ με το όνομα Αδριανός και ίδρυσε τη μονή Οντρούσοβο.

Σιγά σιγά η φήμη του διαδόθηκε και άρχισαν να συγκεντρώνονται γύρω του μοναχοί. Ο Άγιος, αγαπώντας την ησυχία, αποσύρθηκε λίγο πιο μακριά, εκεί όμως τον επιτέθηκαν πλήθος δαιμόνων με μορφές αγρίων ζώων και σφυρίζοντας σαν φίδια του ζητούσαν να φύγει. Οι θερμές προσευχές του τους σκόρπιζαν σαν φλόγα.

Το χίλια πεντακόσια οκτώ, είκοσι τρία χρόνια μετά τον ερχομό του σε εκείνο τον τόπο, ενώ προσευχόταν νύχτα στο κελί του, ξαφνικά τον περιέλουσε φως εκτυφλωτικό. Είδε τρεις Αγγέλους με λευκές, αστραφτερές στολές, που έλαμπαν περισσότερο από τον ήλιο και ο καθένας κρατούσε ράβδο. Έπεσε στη γη από τον φόβο, εκείνοι όμως τον σήκωσαν λέγοντας να μη φοβάται.

Ο Κύριος του φανέρωσε ότι έπρεπε να χτίσει ναό και μοναστήρι, και του είπε να αφιερώσει την εκκλησία στο Όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Έπειτα ο Άγιος είδε τον Κύριο να απομακρύνεται με ανοιχτές πτέρυγες και να γίνεται αόρατος. Αυτή η εμφάνιση αναγνωρίζεται ως μοναδική στην ιστορία της Ρωσικής Εκκλησίας.

Μετά το όραμα, ο Άγιος προσευχόταν να μάθει το ακριβές σημείο. Τότε είδε Άγγελο Κυρίου με μανδύα και κουκούλιο, που στεκόταν στον αέρα με ανοιχτές πτέρυγες και ανυψωμένα χέρια. Ο Άγγελος προφήτευσε ότι Ένας μόνον είναι ο Άγιος, ο Κύριος Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός.

Έπειτα έδειξε τον τόπο και του είπε να χτίσει εκκί ναό προς τιμήν της Αδιαιρέτου Τριάδος. Στο σημείο εκείνο σχηματίστηκε σταυρός τρεις φορές και ο Άγγελος έγινε αόρατος. Την ίδια χρονιά ο Άγιος έχτισε ξύλινη εκκλησία προς τιμήν της Ζωαρχικής Τριάδος, ενώ ο πέτρινος ναός κτίστηκε το χίλια πεντακόσια είκοσι έξι.

Οι αδελφοί τον πίεσαν να χειροτονηθεί ιερέας και πήγε στο Νόβγκοροντ, όπου χειροθετήθηκε από τον άγιο αρχιεπίσκοπο Σεραπίωνα. Λίγο αργότερα έγινε ηγούμενος της αδελφότητας. Όμως, ως ηγούμενος, ταπεινώθηκε ακόμη περισσότερο.

Φορούσε φθαρμένα ράσα, κοιμόταν στο χώμα, ζύμωνε ο ίδιος και έψηνε το ψωμί, κουβαλούσε νερό και ξύλα. Όταν έλειπαν καυσόξυλα, ο ηγούμενος έλεγε ότι ο ίδιος δεν είχε δουλειά, και ξεκινούσε να κόβει. Τις νύχτες, όσο κοιμόντουσαν οι αδελφοί, ο Άγιος άλεθε στάρι με τη μυλόπετρα, ώστε να φτάνει το ψωμί.

Περνούσε από όλα τα κελιά και, αν άκουγε μάταιες κουβέντες, χτυπούσε ελαφρά την πόρτα και έφευγε. Το πρωί συγχωρούσε όσους μετανοούσαν αμέσως, ενώ νουθετούσε όσους προσπαθούσαν να δικαιολογηθούν. Προς το τέλος της ζωής του αποφάσισε να χτίσει πέτρινο ναό προς τιμήν της Σκέπης της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Ένα βράδυ, αφού έψαλε τον Ακάθιστο Ύμνο, είπε στον υποτακτικό του Αθανάσιο ότι την ώρα εκείνη θα είχαν θαυμαστή επίσκεψη. Φωνή ως βροντή ανήγγειλε ότι έρχονται ο Κύριος και η Μητέρα Του. Ο Άγιος έσπευσε στην είσοδο και είδε την Παναγία να κάθεται στα θεμέλια του ναού σαν Βασίλισσα σε θρόνο, κρατώντας στην αγκαλιά της τον Χριστό, με πλήθος Αγγέλων γύρω της.

Του υποσχέθηκε ότι θα είναι παντοτινή σκέπη της μονής και ότι όσοι φέρνουν έστω και ένα τούβλο για τον ναό στο Όνομα του Υιού της δεν θα χάσουν τον μισθό τους. Έπειτα έγινε αόρατη και ο Άγιος δοξολόγησε με δάκρυα τον Θεό. Έναν χρόνο πριν την κοίμησή του, ο Άγιος προγνώρισε την ώρα της αναχωρήσεώς του.

Συγκάλεσε την αδελφότητα, παρέδωσε τις τελευταίες του παραγγελίες και τους εμπιστεύθηκε στη Μητέρα του Θεού. Όταν τον ρώτησαν πού επιθυμεί να ταφεί, ζήτησε από ταπείνωση να ρίξουν το σώμα του σε έναν βάλτο και να το πατήσουν, εκείνοι όμως δεν το δέχθηκαν. Τότε όρισε να τον θάψουν κοντά στον ναό της Μεταμορφώσεως.

Ο Όσιος Αλέξανδρος εκοιμήθη ειρηνικά την τριακοστή Αυγούστου του χίλια πεντακόσια τριάντα τρία, σε ηλικία ογδόντα πέντε ετών. Στον τάφο του τελέστηκαν αναρίθμητα θαύματα και θεραπείες όσων προσέρχονταν με πίστη. Το χίλια πεντακόσια σαράντα πέντε, ο μαθητής και διάδοχός του Ηρωδίων συνέγραψε τον βίο του, ενώ το χίλια εξακόσια σαράντα ένα ανακαλύφθηκαν τα άφθαρτα λείψανά του κατά την ανοικοδόμηση του ναού της Μεταμορφώσεως.

Η μνήμη του τιμάται διπλά, στην ημέρα της κοιμήσεως και στην ημέρα της ευρέσεως των ιερών λειψάνων. Από την ασκητική του παλαίστρα προήλθαν πολλοί άγιοι μαθητές, όπως είχε προφητεύσει η ίδια η Θεοτόκος. Το χίλια εννιακόσια δεκαοκτώ οι Μπολσεβίκοι αφαίρεσαν τα άφθαρτα λείψανα από τη μονή του Σβιρ, μετά από αρκετές αποτυχημένες απόπειρες κατασχέσεως.

Ακολούθησε εκστρατεία καταστροφής των ιερών λειψάνων των Ρώσων Αγίων, που κράτησε από το χίλια εννιακόσια δεκαεννέα έως το χίλια εννιακόσια είκοσι δύο. Πολλά λείψανα κλάπηκαν, υποβλήθηκαν σε επιστημονικές εξετάσεις και εκτέθηκαν σε αντιθρησκευτικά μουσεία, ενώ κάποια καταστράφηκαν εντελώς. Οι σοβιετικές αρχές υπέβαλαν τα λείψανα του Αγίου σε αμέτρητες δοκιμασίες, ελπίζοντας να αποδείξουν ότι ήταν πλαστά, όμως κάθε εξέταση επιβεβαίωνε τη γνησιότητά τους.

Τελικά μεταφέρθηκαν στην Στρατιωτική Ιατρική Ακαδημία της Πετρούπολης, όπου παρέμειναν για σχεδόν ογδόντα χρόνια. Τον Δεκέμβριο του χίλια εννιακόσια ενενήντα επτά πραγματοποιήθηκε η δεύτερη ανακομιδή, και τα λείψανα βρέθηκαν άφθαρτα, ακριβώς όπως τα είχαν περιγράψει οι μαρτυρίες του χίλια εξακόσια σαράντα ένα. Ο μητροπολίτης Αγίας Πετρουπόλεως Βλαδίμηρος επέτρεψε τη μεταφορά τους στον ναό της Αγίας Σοφίας για τέσσερις μήνες, και οι πιστοί τα προσκυνούσαν με ευλάβεια.

Από τα λείψανα ανέβλυσε ευωδιαστό μύρο, και τον Νοέμβριο του χίλια εννιακόσια ενενήντα οκτώ επέστρεψαν στη μονή του, όπου συνεχίζουν να επιτελούνται θαύματα μέχρι σήμερα.