Η Σύναξη των Αγίων Ιεραρχών της Σερβίας

Ο Άγιος Γαβριήλ ο Πρώτος προτίμησε τον θάνατο στην αγχόνη παρά να αρνηθεί τον Χριστό για να σώσει τη ζωή του. Ο Άγιος Μακάριος ανήκε στην ίδια οικογένεια με τον βεζίρη του σουλτάνου και αξιοποίησε τη συγγένεια για να ανοικοδομήσει μοναστήρια και ναούς. Η Εκκλησία τιμά την τριακοστή Αυγούστου τη Σύναξη των αγίων Ιεραρχών της Σερβίας, μια χορεία αρχιερέων που ποίμαναν τον λαό τους από τον δέκατο τρίτο έως τον δέκατο έβδομο αιώνα.

Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν και ξεχωριστή ημέρα μνήμης μέσα στο εκκλησιαστικό έτος, όμως σήμερα τιμώνται όλοι μαζί. Πρώτος μεταξύ τους αναφέρεται ο Άγιος Σάββας ο Πρώτος, ο μεγάλος ιδρυτής της αυτοκέφαλης Σερβικής Εκκλησίας. Ακολουθούν ο Αρσένιος ο Πρώτος, ο Σάββας ο Δεύτερος, ο Ευστάθιος ο Πρώτος και ο Νικόδημος.

Στη συνέχεια έρχονται ο Δανιήλ Αρχιεπίσκοπος Σερβίας και ο Ιωαννίκιος ο Δεύτερος, ο οποίος έγινε ο πρώτος Πατριάρχης της Σερβικής Εκκλησίας. Στη σειρά αυτή εντάσσονται επίσης ο Εφραίμ ο Δεύτερος και ο ιεράρχης Ιάκωβος, του οποίου η ακριβής ημερομηνία μνήμης παραμένει άγνωστη. Στη γενική ακολουθία του Σερμπλιάκ, στις τριάντα Αυγούστου, μνημονεύονται ακόμη και άλλοι ιερείς αρχιερείς της σερβικής γης.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται ο Άγιος Ιακώβ Αρχιεπίσκοπος Σερβίας, ο οποίος εκοιμήθη στις αρχές του δέκατου τέταρτου αιώνα και τιμάται στις τρεις Φεβρουαρίου. Μαζί του τιμάται ο όσιος επίσκοπος Γρηγόριος, ένας ιεράρχης που προερχόταν από τη φημισμένη γενιά των Νεμάνιτς της σερβικής βασιλικής οικογένειας. Στους τιμώμενους αυτής της ημέρας προστίθεται και ο Άγιος Σάββας ο Τρίτος, ο οποίος ποίμανε την Εκκλησία στις αρχές του δέκατου τέταρτου αιώνα με αφοσίωση και σύνεση.

Μνημονεύονται επίσης οι Πατριάρχες Κύριλλος, Νίκων, Ιωάννης και Μάξιμος, οι οποίοι κράτησαν τα ηνία της Εκκλησίας σε χρόνια δύσκολα και ταραγμένα. Όλοι αυτοί οι άνδρες αγωνίστηκαν για να διατηρήσουν αναμμένη τη λαμπάδα της Ορθοδοξίας ανάμεσα σε ξενικές πιέσεις και θρησκευτικούς διωγμούς. Η Εκκλησία της Σερβίας τους θυμάται όλους μαζί, ώστε ο πιστός λαός να νιώθει ζωντανή τη συνέχεια της παραδόσεως.

Η σύναξη αυτή φανερώνει πόσο πλούσιος ήταν ο πνευματικός κήπος που άνθισε στη σερβική γη μέσα στους αιώνες. Ο Άγιος Γαβριήλ ο Πρώτος, με το οικογενειακό όνομα Ράιτσα, ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο γύρω στα μέσα του δέκατου έβδομου αιώνα. Τα χρόνια εκείνα ο μουσουλμανικός φανατισμός είχε γίνει ιδιαίτερα έντονος και πίεζε αφόρητα τον χριστιανικό πληθυσμό της Σερβίας.

Ο πατριαρχικός θρόνος και ολόκληρη η χώρα στέναζαν κάτω από βαριές οικονομικές υποχρεώσεις και χρειάζονταν επειγόντως βοήθεια από αδελφούς ομοδόξους. Έτσι ο άγιος αποφάσισε να ταξιδέψει για να συγκεντρώσει ελεημοσύνες, και κατευθύνθηκε πρώτα στη Βλαχία και ύστερα στη Μόσχα. Στη ρωσική πρωτεύουσα, το έτος χίλια εξακόσια πενήντα πέντε, παρευρέθηκε μαζί με τον Πατριάρχη Αντιοχείας σε μια σπουδαία Εκκλησιαστική Σύνοδο.

Σκοπός εκείνης της Συνόδου ήταν η διόρθωση διαφόρων σημείων στα λειτουργικά βιβλία, ώστε να συμφωνούν με τα ελληνικά και τα παλαιοσλαβονικά κείμενα. Ο Άγιος Γαβριήλ προσέφερε δώρα στη Ρωσική Εκκλησία και κόμισε αρκετά χειρόγραφα και τρεις λειτουργίες τυπωμένες στις νότιες περιοχές. Η παρουσία του εκεί ένωσε ακόμη περισσότερο τους Ορθοδόξους της Ανατολής και ενίσχυσε τους δεσμούς της σερβικής με τη ρωσική παράδοση.

Όταν ο άγιος επέστρεψε στη Σερβία, κουβαλούσε μαζί του πλούσιες ελεημοσύνες για την Εκκλησία και τον δοκιμασμένο λαό του. Ωστόσο τον περίμενε μια οδυνηρή έκπληξη, καθώς ο θρόνος του είχε ήδη παραδοθεί σε άλλον επίσκοπο κατά την απουσία του. Επιπλέον, Αυστριακοί Ιησουίτες είχαν συκοφαντήσει τον άγιο στον βεζίρη και τον κατηγόρησαν ψευδώς για εσχάτη προδοσία απέναντι στην οθωμανική εξουσία.

Η αθωότητά του ήταν φανερή ακόμη και στους εχθρούς του, και ο ίδιος ο βεζίρης δεν μπορούσε να βρει στοιχεία εναντίον του. Παρ' όλα αυτά, ο βεζίρης προσποιήθηκε ότι θα του χάριζε τη ζωή και θα του παρείχε αξίωμα μεγάλο και επίσημη θέση. Η πρόταση όμως κρυβόταν πίσω από έναν φοβερό όρο, να αρνηθεί ο άγιος την πίστη του στον Σωτήρα Χριστό.

Ο Πατριάρχης Γαβριήλ απάντησε με θάρρος ότι παρέμενε εντελώς αθώος από οποιοδήποτε αδίκημα κατά της πολιτείας. Δήλωσε επίσης ότι ενόσω είχε σώας τας φρένας του ποτέ δεν θα συμφωνούσε να σώσει τη ζωή του προδίδοντας τη χριστιανική πίστη. Ο άγιος συνέχισε την απάντησή του προς τον βεζίρη με σταθερό και ήρεμο φρόνημα, χωρίς ίχνος φόβου μπροστά στις απειλές.

Είπε στους διώκτες του να κρατήσουν εκείνοι τα πλούτη και τις τιμές που του πρόσφεραν, διότι ο ίδιος δεν είχε καμιά απολύτως ανάγκη από αυτά. Μετά από αυτή τη γενναία ομολογία ακολούθησαν σκληρά βασανιστήρια, με τα οποία οι Οθωμανοί προσπαθούσαν να λυγίσουν το φρόνημά του. Ο Άγιος Γαβριήλ άντεξε τα πάντα με υπομονή και τελικά απαγχονίστηκε τον Οκτώβριο του χίλια εξακόσια πενήντα εννέα.

Ο μαρτυρικός θάνατός του σφράγισε τη ζωή του και τον ανέδειξε σε λαμπρό υπερασπιστή της Ορθοδοξίας μέσα στις δοκιμασίες του γένους. Άλλος μεγάλος ποιμένας της σερβικής γης υπήρξε ο Άγιος Μακάριος, ο οποίος ηγήθηκε της Εκκλησίας από το χίλια πεντακόσια πενήντα επτά έως το χίλια πεντακόσια εβδομήντα τέσσερα. Ο άγιος αυτός εργάστηκε με ιδιαίτερο ζήλο για τη διάδοση της παιδείας ανάμεσα στους Σέρβους πιστούς και τυπώθηκαν τότε πολλά εκκλησιαστικά βιβλία.

Ο αδελφός του υπηρετούσε ως βεζίρης στην οθωμανική αυλή και βοήθησε στην αποκατάσταση μοναστηριών και ναών. Τα μοναστήρια και οι ναοί είχαν λεηλατηθεί από τον μουσουλμανικό φανατισμό, και χάρη σε αυτή τη συγγένεια ανοικοδομήθηκε και το ίδιο το πατριαρχικό μοναστήρι του Πετς. Ένας ακόμη φωτεινός ιεράρχης υπήρξε ο Άγιος Σπυρίδων, ο οποίος ποίμανε τη Σερβική Εκκλησία από το χίλια τριακόσια ογδόντα δύο έως το χίλια τριακόσια ογδόντα οκτώ.

Ο άγιος έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις μοναστικές κοινότητες σε δύσκολα χρόνια εμφυλίων ταραχών και εκκλησιαστικών αναστατώσεων. Είχε χειροτονηθεί από τον Άγιο Εφραίμ τον Δεύτερο, ο οποίος στη συνέχεια αποσύρθηκε στη μονή των Αρχαγγέλων κοντά στον ναό του Δουσάν. Ο Άγιος Σπυρίδων αποκαλούσε με χαρακτηριστικό τρόπο την εκκλησιαστική υμνωδία πνευματικό αυλό και προσέφερε στους πιστούς ωραίους πνευματικούς λόγους.

Φαίνεται μάλιστα ότι συνέθεσε ο ίδιος εκκλησιαστικούς ύμνους για τη Σερβική Εκκλησία και εμπλούτισε τη λατρευτική παράδοση του τόπου. Ο άγιος εκοιμήθη σχεδόν την ίδια εποχή με τον άγιο πρίγκιπα Λάζαρο, που έπεσε στη μάχη του Κοσσυφοπεδίου εναντίον των Τούρκων. Μετά την κοίμηση του Σπυρίδωνος, η διοίκηση της Σερβικής Εκκλησίας ανατέθηκε και πάλι στον γέροντα Άγιο Εφραίμ τον Δεύτερο.

cat > /tmp/08_30_Σύναξη_Σέρβων_Ιεραρχών_Ελληνικά_Καθαρά. txt –output /tmp/08_30_Σύναξη_Σέρβων_Ιεραρχών_Ελληνικά_Καθαρά. **`08_30_Σύναξη_Σέρβων_Ιεραρχών_Ελληνικά_Καθαρά.