Neomartir Stamatios nga Volosi

Në Kostandinopojën e gjashtëmbëdhjetëqind e tetëdhjetë, një fshatar i thjeshtë nga Volosi qëndronte përpara vezirit të frikshëm. Ai shkoi të kërkonte drejtësi për taksën e rëndë dhe e gjeti veten të akuzuar për mohimin e Krishtit të tij. Stamatios vinte nga fshati Shën Gjergji i Volos, në krahinën e Dimitrias dhe jetonte i qetë mes bashkëfshatarëve të tij. Në atë kohë një aga mizor mbërriti në zonë për të mbledhur taksën e haraçit nga të krishterët. Ky njeri sillej në mënyrë arbitrare, i shtypte banorët dhe i ngarkonte me padrejtësi pa masë. Fshatarët e dëshpëruar u mblodhën dhe vendosën të dërgonin një delegacion të vogël në Portën e Lartë të Qytetit. Ata shpresonin se atje do të gjenin më në fund të drejtën e tyre dhe do të shpëtonin nga taksambledhësi mizor. Mes anëtarëve të misionit ishte edhe i përuluri Stamatios, pa e imagjinuar se çfarë e priste. Kështu ata të gjithë bashkë u paraqitën te Veziri dhe filluan të ankohen për padrejtësitë e agës. Por ai ishte një mik personal i taksambledhësve dhe nuk donte t'i dëgjonte fare fjalët e tyre. Menjëherë urdhëroi rojet që t'i nxirrnin jashtë me goditje e shtytje të egra. Disa nga të dërguarit, dhe Stamatius me ta, protestuan me zë të lartë për padrejtësinë e rëndë që u ishte bërë. Pastaj disa zyrtarë turq, miq të agës, e veçuan shenjtorin dhe e çuan përsëri te veziri. Aty dëshmuan rrejshëm kundër tij dhe e shpifën se gjoja ishte konvertuar në Islam dhe tani po shfaqej sërish si i krishterë. Stamatius e mohoi akuzën me gjithë fuqinë e tij dhe e provoi hapur keqdashjen e akuzuesve të tij. Veziri e dërgoi menjëherë te gjykatësi kompetent, detyrë e të cilit ishte të shqyrtonte raste të tilla të rënda besimi. Përpara gjykatësit, dëshmori përsëriti me vendosmëri se kjo ishte një shpifje e qartë e armiqve të tij. Gjyqtari e vështroi me një vështrim dinak dhe i tha: “E nëse nuk u bëre, bëhu turk tani”. Pastaj trimi Stamatius ngriti zërin dhe u përgjigj me vendosmëri dhe indinjatë të shenjtë. "Mos më lejoni të jem aq budalla sa të mohoj Krishtin tim të ëmbël." Ai mendonte se vdekja me Zotin e tij është më e mirë se jeta me një mijë kënaqësi dhe lavdi të përkohshme të kësaj bote. Gjyqtari mbeti i shtangur nga trimëria e fshatarit të thjeshtë dhe e ktheu te Veziri. Ai u përpoq në çdo mënyrë të përkulte shpirtin e tij, duke përdorur lajka, premtime, nderime dhe ofiqe. Ai madje i premtoi atij pozicionin e ndihmësit personal nëse ai pranonte të ndryshonte besimin e baballarëve të tij. Martiri për herë të dytë rrëfeu me zë të lartë dashurinë për Krishtin para të gjithëve. "Unë kam pasuri, lavdi dhe nder në Krishtin tim, i cili më përgatit një banesë të përjetshme në qiej." Më tej ai shtoi se nderet dhe lavditë e botës prishen dhe humbasin shpejt me ata që i ndjekin më kot. Veziri u tërbua dhe urdhëroi ta burgosnin dhe ta torturonin rëndë. Pas disa ditësh ai kërkoi ta sillnin përsëri para tij, me shpresën se vuajtjet do ta kishin thyer plotësisht. Ai u përpoq përsëri me premtime dhe pamje të bukur, por dëshmori qëndronte si një shkëmb i palëkundur në furtunë. Forma e tij tregonte qetësi dhe vendosmëri, pa asnjë gjurmë ndrojtjeje apo lëkundjeje. Stamatius pastaj ngriti zërin për herë të fundit përpara gjykatësit të tij mizor. "Edhe nëse më dënoni me një mijë vdekje, unë kurrë nuk do ta mohoj Krishtin tim." Ai me pafytyrësi deklaroi se ishte gati të vuante për emrin e Tij të shenjtë gjithë jetën. Veziri u mbush me inat për besnikërinë e tij të palëkundur dhe ia dorëzoi prefektit të qytetit. Ai urdhëroi t'i prisnin kokën pa shtyrje të mëtejshme, si një ndëshkim shembullor për ata që guxonin të rezistonin. Xhelatët e çuan në vendin e ekzekutimit, pikërisht përballë pallatit mbretëror, afër Shën Sofisë. Aty dëshmori trim uli me gëzim qafën nën shpatën e xhelatit. Ai ia dorëzoi shpirtin e tij të shenjtë Zotit, të hënën, më gjashtëmbëdhjetë gusht të vitit njëmijë e gjashtëqind e tetëdhjetë. Gjaku i tij ujiti tokën e mbretëreshës dhe u bë një farë bekimi për Romiosinenë e robëruar. Martirizimi i tij u regjistrua me nderim nga murgu Iakovos Shenjti në të njëjtin vit të vdekjes së tij të lavdishme. Ky rrëfim i çmuar ruhet sot në kodin tetëqind e pesë të Manastirit të Shenjtë të Vatopedit, si një dëshmi e përjetshme trimërie dhe besimi.