Η Αγία Νόννα και η σιωπηλή νίκη της προσευχής

Μέσα στη νύχτα, ένας ειδωλολάτρης γαιοκτήμονας ονειρεύτηκε πως έψαλλε δαβιτικό στίχο και ξύπνησε με πόθο για την Εκκλησία του Χριστού. Πίσω από εκείνο το όνειρο στεκόταν η σύζυγός του, η Νόννα, που χρόνια ολόκληρα παρακαλούσε με νηστεία και δάκρυα τον Θεό για τη σωτηρία του. Η ίδια μεγάλωσε σε σπίτι ευσεβών χριστιανών, του Φιλτάτου και της Γοργονίας, και έλαβε από μικρή την αγάπη για τον Κύριο και την προσευχή.

Ήταν επίσης θεία του Αγίου Αμφιλοχίου, επισκόπου Ικονίου, και ανήκε σε γενιά που γέννησε φωτεινούς ιεράρχες. Όταν ήρθε η ώρα του γάμου, ενώθηκε με τον Γρηγόριο τον Αριανζηνό, έναν πλούσιο γαιοκτήμονα από τα κτήματα της Αριανζού και της Ναζιανζού. Ο γάμος φάνηκε λαμπρός με τα κοσμικά μέτρα, όμως πλήγωνε βαθιά την ευσεβή ψυχή της νεαρής συζύγου.

Ο Γρηγόριος ήταν ειδωλολάτρης, οπαδός της αίρεσης των Υψισταρίων, που τιμούσαν έναν ύψιστο θεό και κρατούσαν κάποια ιουδαϊκά έθιμα, ενώ ταυτόχρονα προσκυνούσαν τη φωτιά. Η Νόννα δεν λύγισε ούτε αποθαρρύνθηκε από τη δύσκολη αυτή πραγματικότητα της ζωής της. Η νεαρή σύζυγος δεν άντεχε να μένει μισοενωμένη με τον Θεό, καθώς ο άντρας της παρέμενε μακριά από την αλήθεια.

Όπως έγραψε αργότερα ο γιος της, ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, εκείνη ποθούσε πνευματική ένωση μαζί του πέρα από τη σωματική. Μέρα και νύχτα στρεφόταν στον Θεό με νηστεία και άφθονα δάκρυα, παρακαλώντας Τον να χαρίσει τη σωτηρία στον σύζυγό της. Ύστερα από πολλή προσευχή, ο Γρηγόριος είδε στον ύπνο του τον εαυτό του να ψάλλει τον δαβιτικό στίχο για τον οίκο του Κυρίου.

Ποτέ πριν δεν είχε ψάλλει κάτι παρόμοιο, παρότι η γυναίκα του προσευχόταν αδιάκοπα για τη μεταστροφή του. Ο ψαλμός του φάνηκε παράξενος, όμως μαζί με τα λόγια ήρθε και ο πόθος να βρεθεί στην εκκλησία του Χριστού. Όταν η Νόννα άκουσε για το όραμα, χάρηκε βαθιά και του είπε πως θα γινόταν αληθινή χαρά αν το όνειρο πραγματοποιούνταν στη ζωή.

Έτσι ο πατέρας ταξίδεψε στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο της Νικαίας, όπου ομολόγησε τη μεταστροφή του στον Χριστό. Στη Νίκαια ο Γρηγόριος βαπτίστηκε, χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και αργότερα έγινε επίσκοπος Ναζιανζού, αφιερώνοντας ολόκληρη τη ζωή του στην Εκκλησία. Την ίδια εποχή της χειροτονίας του, η σύζυγός του Νόννα χειροθετήθηκε διακόνισσα και βρέθηκε δίπλα του στο νέο έργο.

Με τον ίδιο ζήλο που είχε αναθρέψει τα παιδιά της, ρίχτηκε τώρα με όλη της την ψυχή στα έργα της φιλανθρωπίας. Ο γιος της θυμάται πως εκείνη γνώριζε ένα μόνο πράγμα ευγενικό, να είναι κανείς ευσεβής και να αναγνωρίζει από πού έρχεται και πού πορεύεται. Πίστευε ακράδαντα πως μοναδικός αληθινός πλούτος είναι να ξοδεύει κανείς τα υπάρχοντά του για τον Θεό και τους φτωχούς, ιδιαίτερα τους πάμπτωχους συγγενείς.

Άλλες γυναίκες ξεχώριζαν για τη λιτότητα και άλλες για την ευσέβεια, εκείνη όμως ένωνε μέσα της και τις δύο αρετές με σπάνια τελειότητα. Δεν άφηνε ποτέ τη μία αρετή να εμποδίζει την άλλη, αλλά η καθεμιά στήριζε και ολοκλήρωνε την άλλη μέσα στην καθημερινότητα. Καμία ώρα και κανένας τόπος προσευχής δεν της ξέφευγε, καθώς προτιμούσε τη συνομιλία με τον Θεό πάνω από κάθε άλλο έργο.

Είχε ακλόνητη βεβαιότητα ότι ο Κύριος ακούει τα αιτήματά της και δεν αφήνει αναπάντητη την καρδιά της. Συμπονούσε βαθιά τους ξένους πόνους, όμως δεν επέτρεπε ποτέ στη θλίψη να βγει σαν θρήνος από τα χείλη της πριν τη Θεία Ευχαριστία. Ούτε δάκρυ άφηνε να πέσει από τα μάτια της ούτε ίχνος πένθους κράταγε ποτέ μέσα της σε ημέρα Δεσποτικής Εορτής.

Όλα τα ανθρώπινα τα υπέτασσε στο θέλημα του Θεού με σιωπηλή και στέρεη υπομονή. Τα τελευταία της χρόνια όμως γέμισαν από βαριές δοκιμασίες και διαδοχικές απώλειες. Το έτος τριακόσια εξήντα οκτώ μετά Χριστόν πέθανε ο νεότερος γιος της, ο Καισάριος, ένας νέος με λαμπρές προσδοκίες και σπάνια χαρίσματα.

Την επόμενη χρονιά έφυγε από κοντά της και η αγαπημένη της κόρη, η Γοργονία. Η γενναία αυτή μητέρα σήκωσε τους πόνους με σιωπή, υποτάσσοντας τα πάντα στο θέλημα του Κυρίου. Το έτος τριακόσια εβδομήντα ο επίσκοπος Γρηγόριος, ήδη γέροντας πια, συμμετείχε στη χειροτονία του Μεγάλου Βασιλείου ως επισκόπου Καισαρείας.

Η Νόννα, νεότερη κάπως από τον σύζυγό της, ήταν έτοιμη να φύγει για τη νέα ζωή, όμως οι προσευχές του γιου της παρέτειναν την παραμονή της. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος αφηγείται πως η μητέρα του στάθηκε δυνατή και υγιής για όλη της τη ζωή, ώσπου ξαφνικά βαριά αρρώστησε. Από την αδυναμία να φάει βρέθηκε σε κίνδυνο για πολλές μέρες και κανένα φάρμακο δεν μπορούσε να τη βοηθήσει.

Πώς λοιπόν τη συντήρησε ο Θεός σε εκείνες τις σκληρές ώρες; Δεν έστειλε μάννα όπως στους Ισραηλίτες ούτε άνοιξε βράχο για να ξεδιψάσει ένας λαός. Δεν έστειλε κόρακες με τροφή όπως στον Ηλία ούτε επανέλαβε το θαύμα που έθρεψε τον Δανιήλ μέσα στον λάκκο των λεόντων.

Της φανερώθηκε όμως ο αγαπημένος της γιος μέσα σε όραμα νυχτερινό, που της φάνηκε ολοζώντανο και αληθινό. Της φάνηκε λοιπόν ότι ο γιος της εμφανίστηκε ξαφνικά μέσα στη νύχτα, κρατώντας ένα καλάθι με κατάλευκα ψωμιά. Εκείνος ευλόγησε τα ψωμιά με το σημείο του Σταυρού, όπως συνήθιζε, και της έδωσε να φάει με στοργή.

Από εκείνη τη στιγμή η δύναμή της επέστρεψε και η Νόννα πίστεψε πως το όραμα ήταν πραγματικό και αληθινό. Ξανάγινε όρθια και θύμιζε τον παλιό, ακμαίο εαυτό της μέσα στο σπίτι της. Το επόμενο πρωί ο γιος της την επισκέφθηκε νωρίς και τη ρώτησε πώς πέρασε τη νύχτα και αν χρειαζόταν κάτι.

Εκείνη του απάντησε με χαμόγελο πως ο ίδιος την είχε ταΐσει την προηγούμενη νύχτα και τώρα ρωτούσε αδιάκριτα για την υγεία της. Οι θεραπαινίδες της έκαναν διακριτικά νοήματα στον Γρηγόριο να μην την αντικρούσει, για να μη στενοχωρηθεί από την πραγματικότητα της κατάστασής της. Στις αρχές του έτους τριακόσια εβδομήντα τέσσερα κοιμήθηκε ο εκατοντάχρονος πια Γρηγόριος ο πρεσβύτερος, ο σύζυγός της.

Από εκείνη τη στιγμή η Νόννα δεν απομακρυνόταν σχεδόν ποτέ από τον ιερό ναό της πόλης. Λίγο μετά τον θάνατό του παρέδωσε την ψυχή της προσευχόμενη μέσα στον ναό, στις πέντε Αυγούστου του ίδιου έτους. Στάθηκε υπόδειγμα συζύγου, μητέρας και διακονίσσης για όλους τους αιώνες της Εκκλησίας.