Άγιος Οσβάλδος, ο βασιλιάς και μάρτυρας της Νορθουμβρίας

Λίγο πριν την κρίσιμη μάχη, ο νεαρός βασιλιάς ύψωσε με τα ίδια του τα χέρια έναν τεράστιο ξύλινο σταυρό στην κορυφή ενός λόφου της Νορθουμβρίας. Γονάτισε εκεί και πρόσταξε όλο τον στρατό του να προσευχηθεί στον αληθινό Θεό για τη νίκη, αν και ελάχιστοι από τους άνδρες του ήταν χριστιανοί. Αυτός ήταν ο Άγιος Οσβάλδος, γιος του ειδωλολάτρη Αγγλοσάξονα βασιλιά της Νορθουμβρίας Εθελφρίδου, ο οποίος έπεσε σε μάχη εναντίον των εισβολέων Εδουΐνου και Ρεδαβάλδου.

Από αυτούς, ο Εδουΐνος έγινε βασιλιάς και ασπάστηκε αργότερα τον Χριστιανισμό μαζί με τους υπηκόους του. Στη διάρκεια της βασιλείας εκείνου, ο μικρός Οσβάλδος και τα αδέλφια του μεγάλωσαν εξόριστοι στη Σκωτία, όπου και βαπτίστηκαν χριστιανοί. Έτσι έμαθε από νωρίς τη γαελική γλώσσα και διαμόρφωσε την πίστη του μέσα στο πνεύμα των κελτικών μοναστηριών.

Μετά τον θάνατο του Εδουΐνου τα δύο μεγαλύτερα αδέλφια του Οσβάλδου ανέλαβαν τα βασίλεια της Δεΐρας και της Βερνικίας. Δυστυχώς εκείνοι λησμόνησαν τον Ουράνιο Βασιλιά και επέστρεψαν στα είδωλα, καταστρέφοντας το ιεραποστολικό έργο που είχε εδραιωθεί. Σύντομα έχασαν και οι δύο τη ζωή τους από τον Βρετανό βασιλιά Καδουάλλα, ο οποίος κυβέρνησε τυραννικά τη Νορθουμβρία επί έναν χρόνο.

Όταν ήρθε η ώρα της σύγκρουσης, ο Οσβάλδος συγκέντρωσε έναν μικρό στρατό για να αντιμετωπίσει τον σκληρό κατακτητή που λυμαινόταν τη χώρα. Την παραμονή της μάχης διέταξε να κατασκευαστεί ένας τεράστιος ξύλινος σταυρός, τον οποίο στήριξε ο ίδιος ενώ οι άνδρες του γέμιζαν τον λάκκο. Με την πίστη και την προσευχή του, ο Θεός χάρισε νίκη στον μικρό στρατό του και ο Καδουάλλας έπεσε νεκρός στο πεδίο.

Από τότε ο τόπος εκείνος ονομάστηκε Αγρός του Ουρανού, γιατί όλοι αναγνώρισαν πως είχε συντελεστεί ένα μεγάλο θαύμα. Επί αιώνες οι χριστιανοί προσκυνούσαν στο σημείο αυτό και έπαιρναν ως ευλογία μικρά κομμάτια από το ξύλο του σταυρού ή από τα βρύα που φύτρωναν πάνω του. Όταν κάποιος αρρώσταινε, οι πιστοί συνήθιζαν να αγιάζουν νερό με αυτό το ξύλο και να το δίνουν στον πάσχοντα.

Με τον τρόπο αυτόν συνέβησαν αμέτρητα θαύματα και θεραπείες σε όλη την ευρύτερη περιοχή. Οι μοναχοί της γειτονικής μονής του Έξαμ καθιέρωσαν αγρυπνία στον τόπο εκείνο κατά την επέτειο του θανάτου του βασιλιά, ενώ αργότερα χτίστηκε εκεί και ναός προς τιμήν του. Ένα από τα θαύματα του τιμίου σταυρού μαρτυρείται από έναν μοναχό της μονής του Έξαμ, που ονομαζόταν Βότχελμος και είχε σπάσει το χέρι του πέφτοντας στον πάγο.

Καθώς βασανιζόταν από αφόρητους πόνους, παρακάλεσε έναν αδελφό που θα επισκεπτόταν τον σταυρό να του φέρει λίγη ευλογία από εκείνον τον τόπο. Όταν ο μοναχός γύρισε, του έδωσε λίγα βρύα από το ξύλο του σταυρού, τα οποία ο Βότχελμος τοποθέτησε στον κόλπο του χιτώνα του. Μέσα στη νύχτα, ενώ κοιμόταν, ένιωσε κάτι δροσερό στο πλάι του και άπλωσε ασυναίσθητα το πληγωμένο χέρι.

Με μεγάλη του έκπληξη διαπίστωσε πως το χέρι του είχε γίνει εντελώς γερό και χωρίς κανέναν πόνο. Λίγο αργότερα, ο βασιλιάς Οσβάλδος ζήτησε από τους γέροντες της μονής της Αϊόνα να στείλουν επίσκοπο στη χώρα του. Επιθυμούσε να κηρυχθεί ξανά ο Χριστός και να αποκατασταθεί η τάξη που είχε διασαλευθεί.

Οι μοναχοί έστειλαν πρώτα τον αυστηρό Κορμάνο, ο οποίος όμως απέτυχε στις σχέσεις του με τους Αγγλοσάξονες. Έτσι, μετά από Σύνοδο, ανέλαβε την ιεραποστολή ο πράος μοναχός Αϊδανός, που χειροτονήθηκε επίσκοπος. Ο επίσκοπος Αϊδανός καταγόταν από την Ιρλανδία και διέθετε αληθινό ιεραποστολικό χάρισμα, που έφερε σύντομα στην πίστη χιλιάδες ειδωλολάτρες.

Ο βασιλιάς του δώρισε για επισκοπική έδρα τη νήσο Λίντισφαρν, κοντά στη βασιλική κατοικία της Βαμβούργου. Η συνεργασία της ευλογημένης αυτής δυάδας έφερε πλούσιους καρπούς σε ολόκληρη τη βόρεια Βρετανία. Χτίστηκαν ναοί, δωρήθηκαν εδάφη για τη δημιουργία μονών, καλλιεργήθηκαν οι τέχνες και τα γράμματα, υποχώρησαν σιγά σιγά τα βάρβαρα ήθη.

Επειδή ο Αϊδανός δεν γνώριζε ακόμη καλά την αγγλοσαξονική γλώσσα, ο ίδιος ο βασιλιάς τον συνόδευε στις περιοδείες και μετέφραζε τα κηρύγματά του στον λαό. Ο Οσβάλδος δεν ήταν απλώς προστάτης της εκκλησίας, αλλά συμμετείχε ενεργά στον ευαγγελισμό του βασιλείου του. Παρότι ηγεμόνας, παρέμενε ταπεινός, φιλεύσπλαχνος και ελεήμων προς όλους τους φτωχούς.

Συχνά οι αυλικοί τον έβλεπαν να κάθεται με τα χέρια του ανοιχτά στα γόνατα, βυθισμένος σε σιωπηλή προσευχή. Παραχωρούσε γενναιόδωρα γη και χρήματα για την ίδρυση μοναστηριών και τη συντήρηση των απόρων. Η πίστη του ήταν ζωντανή, ειλικρινής και έδινε πάντοτε το προσωπικό παράδειγμα της αγάπης προς τους ασθενείς και τους ξένους.

Ένα Πάσχα ο βασιλιάς κάθισε να γευματίσει με τον επίσκοπο Αϊδανό, έχοντας μπροστά του έναν περίτεχνο ασημένιο δίσκο γεμάτο εκλεκτά φαγητά. Εκείνη τη στιγμή τον πληροφόρησαν πως πολλοί φτωχοί περίμεναν στην πύλη του παλατιού για να ζητήσουν ελεημοσύνη. Αμέσως ο Οσβάλδος έδωσε εντολή να μοιραστεί όλο το φαγητό στους πεινασμένους και να κοπεί ο ασημένιος δίσκος σε μικρά κομμάτια για να μοιραστεί κι αυτός.

Ο επίσκοπος Αϊδανός συγκινήθηκε βαθιά και έπιασε το δεξί χέρι του βασιλιά λέγοντας: «Είθε τούτο το χέρι να μείνει για πάντα δυνατό και δοξασμένο». Η ευχή του ανθρώπου του Θεού εκπληρώθηκε με τρόπο θαυμαστό, όπως αποδείχθηκε λίγα χρόνια αργότερα. Με τη σύνεση και την αγιότητά του ο Οσβάλδος ένωσε τα βασίλεια της Δεΐρας και της Βερνικίας σε μια ισχυρή και ειρηνική Νορθουμβρία.

Στις πέντε Αυγούστου του εξακοσίου σαρανταδυό μετά Χριστόν έπεσε σε μάχη εναντίον του ειδωλολάτρη βασιλιά των Μερκιανών Πέντα. Πολέμησε γενναία αμυνόμενος της πίστεως και της πατρίδας του, σε ηλικία μόλις τριάντα οκτώ ετών. Το τέλος του υπήρξε αληθινά μαρτυρικό, καθώς προσευχόταν ακόμη για τις ψυχές των πεσμένων σωματοφυλάκων του.

Οι ειδωλολάτρες απέκοψαν την τίμια κεφαλή του και τεμάχισαν τελετουργικά το σώμα του προς τιμήν του θεού τους Γουόντεν. Ύψωσαν την κεφαλή και τους δύο βραχίονές του πάνω σε ξύλινους πασσάλους στο πεδίο της μάχης, για παραδειγματισμό των αντιπάλων. Έναν χρόνο αργότερα, όταν ο αδελφός του Όσγουϊ ανέκτησε την περιοχή, βρήκε τα λείψανα του μάρτυρα.

Η κεφαλή και το αριστερό χέρι είχαν φυσιολογική φθορά, όμως το δεξιό παρέμενε εντελώς αδιάφθορο, όπως ακριβώς είχε προφητέψει ο Αϊδανός. Ο νέος βασιλιάς κατέθεσε το αδιάφθορο δεξί χέρι σε ασημένια λειψανοθήκη μέσα στον ναό του αγίου Πέτρου στη Βαμβούργη. Την τιμία κεφαλή την αποθησαύρισε με ευλάβεια στον ναό της μονής του Λίντισφαρν, εκεί όπου ο πενθών επίσκοπος την ενταφίασε.

Τα υπόλοιπα λείψανα παραδόθηκαν αργότερα στο αββαείο του Μπάρντνεϋ, μετά από επιθυμία της ανιψιάς του πριγκίπισσας Οστρίδης. Οι Μερκιανοί μοναχοί όμως αρνήθηκαν αρχικά να τα δεχτούν για φυλετικούς λόγους και άφησαν την άμαξα έξω από τη μονή όλη τη νύχτα. Τότε στήλη φωτός από τον ουρανό φώτισε τα τίμια λείψανα και μεταμέλησε όλη την αδελφότητα.

Το νερό με το οποίο έπλυναν τα άγια λείψανα χύθηκε σε μια γωνία του κοιμητηρίου της μονής. Το χώμα εκείνου του σημείου φυγάδευε από τότε τις ενέργειες των δαιμόνων και θεράπευε ασθενείς που το έπαιρναν ως ευλογία. Κάποτε επισκέφθηκε την πριγκίπισσα Οστρίδη η ηγουμένη Εθελχίλδη, η οποία είχε δει η ίδια τη στήλη του φωτός πάνω από τα τίμια λείψανα.

Όταν έμαθε για το ευλογημένο χώμα, ζήτησε λίγο και το φύλαξε σε ένα σακουλάκι μέσα στη μονή της. Αργότερα έφεραν στο μοναστήρι μια δαιμονισμένη γυναίκα, η οποία θεραπεύτηκε αμέσως μόλις αντίκρισε εκείνο το ταπεινό σακουλάκι. Πολλά θαύματα συνέβαιναν επίσης στο σημείο όπου είχε πέσει ο άγιος βασιλιάς.

Κάποιος ταξιδιώτης περνούσε από εκεί με το άλογό του, όταν εκείνο σωριάστηκε σπαράζοντας από αφόρητο πόνο. Ο χωρικός το έσυρε ως το σημείο όπου είχε χυθεί το αίμα του Οσβάλδου και αμέσως το ζώο σηκώθηκε ολόκληρο και υγιές. Στο ίδιο χάνι όπου σταμάτησε στη συνέχεια, η ανιψιά του ιδιοκτήτη ήταν παράλυτη και υπέφερε χρόνια.

Όταν τη μετέφεραν με φορείο στον ευλογημένο εκείνο τόπο, ξύπνησε το πρωί και επέστρεψε στο σπίτι της εντελώς υγιής. Κάποιος Βρετανός ταξιδιώτης παρατήρησε ότι ένα σημείο του λιβαδιού ήταν πιο πράσινο και ανθισμένο από το γύρω χορτάρι. Κατάλαβε πως εκεί είχε πέσει άνθρωπος μεγάλης αγιότητας και πήρε για ευλογία λίγο χώμα μαζί του.

Το βράδυ φιλοξενήθηκε σε μια ξύλινη καλύβα, όπου κρέμασε το σακουλάκι με το χώμα σε μια ψηλή δοκό. Μέσα στη νύχτα ξέσπασε φοβερή πυρκαγιά που κατέκαψε τα πάντα γύρω, εκτός από εκείνη τη δοκό και το πάνινο σακουλάκι. Οι κάτοικοι του χωριού κατάλαβαν τότε πως επρόκειτο για χώμα από τον τόπο όπου έπεσε ο άγιος.

Σε μια μονή που φυλάσσονταν τα τίμια λείψανα ζούσε επίσης ένα παιδί, το οποίο αρρώστησε βαριά με υψηλό πυρετό και ρίγη. Ένας γέρων μοναχός το συμβούλεψε να σταθεί δίπλα στη λάρνακα του αγίου ώσπου να συνέλθει. Το παιδί βρήκε αμέσως την υγεία του και έμεινε στη μονή ως μοναχός για όλη του τη ζωή.

Η φήμη των θαυμάτων του αγίου Οσβάλδου ξεπέρασε γρήγορα τα όρια της Βρετανίας και έφτασε στην Ιρλανδία, τη Γερμανία και τη μακρινή Ιταλία. Παντού οι πιστοί δοξολογούσαν τον Θεό για τον νέο μάρτυρα βασιλιά της Νορθουμβρίας. Ο άγιος Γουϊλιβρόρδος, αρχιεπίσκοπος Ουτρέχτης και φωτιστής των αρχαίων Ολλανδών, διηγείται ένα ακόμη θαύμα από την παραμονή του στην Ιρλανδία.

Όταν μια μεγάλη επιδημία πανώλους αποδεκάτιζε τη Βρετανία και την Ιρλανδία, αρρώστησε βαριά ένας λόγιος Σκώτος. Βλέποντας τον θάνατο να πλησιάζει, ήρθε σε συναίσθηση και κάλεσε τον άγιο να τον εξομολογήσει με βαθιά μετάνοια. Είπε πως έβλεπε ήδη τις φλόγες της κολάσεως, αλλά υποσχόταν να αλλάξει ζωή αν ο Θεός τον λυπόταν.

Ζήτησε με δάκρυα να τον ευλογήσουν με κάποιο λείψανο του αγίου Οσβάλδου, για τον οποίο είχε ακούσει πολλά. Ο άγιος Γουϊλιβρόρδος του απάντησε ότι κρατούσε ένα κομματάκι από τον πάσσαλο όπου είχαν καρφώσει την τιμία κεφαλή του μάρτυρα. Έβαλε το ξύλο μέσα σε λίγο νερό και το έδωσε στον ασθενή να το πιει με πίστη.

Εκείνος θεραπεύτηκε πλήρως και έζησε χριστιανικά για πολλά ακόμη χρόνια, τακτοποιημένος και μετανοημένος. Προς τιμήν του αγίου Οσβάλδου ανεγέρθηκαν στην Αγγλία τουλάχιστον εξήντα επτά ναοί, ενώ το όνομά του συνδέθηκε με πολλούς τόπους και αγιάσματα. Η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία και κατά την ανακομιδή των λειψάνων του, στις είκοσι Ιουνίου εκάστου έτους.