Ο γυμνός προφήτης της Μόσχας

Όταν ένας έμπορος παρήγγειλε στιβαρές μπότες για τον επόμενο χρόνο, ο μικρός μαθητευόμενος υποδηματοποιός χαμογέλασε και μίλησε με παράξενη βεβαιότητα. Είπε πως ο πελάτης δεν θα προλάβει να τις φορέσει, και την επομένη μέρα ο άνθρωπος εκείνος πέθανε ξαφνικά. Έτσι αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά το χάρισμα του Αγίου Βασιλείου, που γεννήθηκε στη Μόσχα το χίλια τετρακόσια εξήντα οκτώ από φτωχούς και ευσεβείς γονείς.

Από βρέφος έδειχνε σημάδια αγιότητας, καθώς αρνιόταν να θηλάσει Τετάρτη και Παρασκευή και απέφευγε τον αριστερό μαστό της μητέρας του. Ο πατέρας του τον έστειλε νωρίς δίπλα σε έναν τσαγκάρη, για να μάθει την τέχνη και να βγάζει το ψωμί του. Ο δάσκαλος έμεινε άναυδος όταν άκουσε την εξήγηση του παιδιού για τον θάνατο του πελάτη.

Από τότε ο μικρός μαθητής συνειδητοποίησε πόσο μάταια ασχολούνται οι άνθρωποι με ευτελή πράγματα, αγνοώντας την ώρα της κρίσεως. Παράτησε το εργαστήριο και βγήκε στους δρόμους, αποφασισμένος να ζήσει για τον Χριστό. Έτσι ξεκίνησε ένας δρόμος τραχύς, που θα τον έφερνε κοντά στους πιο φτωχούς και πιο πληγωμένους ανθρώπους της πόλης.

Η ζωή του γινόταν πλέον σιωπηλή προφητεία προς όλους. Σε ηλικία δεκαέξι ετών άρχισε στη Μόσχα τον δύσκολο αγώνα της κατά Χριστόν σαλότητας με τρόπο που σόκαρε τους πάντες. Περπατούσε γυμνός και ξυπόλητος μέσα στο καυτό καλοκαίρι και στον σκληρό ρωσικό χειμώνα, χωρίς ποτέ να παραπονιέται.

Αναποδογύριζε πάγκους με ψωμιά και έχυνε στάμνες με κβας, κάνοντας τους εμπόρους να τον χτυπούν με μανία. Εκείνος δεχόταν τα χτυπήματα με χαρά και ευχαριστούσε τον Θεό, ενώ αργότερα αποδεικνυόταν πως τα ψωμιά ήταν χαλασμένα και το κβας ακατάλληλο. Σύντομα οι κάτοικοι κατάλαβαν ότι δεν επρόκειτο για τρελό, αλλά για άνθρωπο του Θεού και ελεγκτή της αδικίας.

Φρόντιζε όσους ντρέπονταν να ζητήσουν ελεημοσύνη, παρότι η ανάγκη τους ήταν μεγαλύτερη από όλους τους άλλους. Κάποτε χάρισε ένα πλούσιο δώρο του τσάρου σε έναν ξένο έμπορο που είχε χάσει τα πάντα και πεινούσε τρεις ημέρες. Επισκεπτόταν επίσης φυλακές αλκοολικών και ταβέρνες, αναζητώντας τον σπόρο της καλοσύνης μέσα στους πιο χαμένους ανθρώπους.

Με λόγια ζεστά και απλά προσπαθούσε να τους στηρίξει ψυχικά. Έβλεπε στους πάντες την εικόνα του Χριστού. Όταν περνούσε από σπίτι όπου γλεντούσαν και μεθούσαν, ο άγιος έκλαιγε και αγκάλιαζε τις γωνιές των τοίχων με βαθιά θλίψη.

Στους όσους τον ρωτούσαν εξηγούσε πως άγγελοι στέκονταν λυπημένοι έξω από το σπίτι και εκείνος παρακαλούσε δακρυσμένος για τη μετάνοια των αμαρτωλών. Φιλούσε όμως τα σκαλοπάτια κακόφημων τόπων, διότι εκεί έβλεπε αγγέλους να αποτρέπουν τους ανθρώπους από την αμαρτία. Ήλεγχε αυστηρά όσους μοίραζαν ελεημοσύνες από συμφέρον, για να κερδίσουν εύκολα τη βοήθεια του Θεού στα ζητήματά τους.

Μια φορά διέκρινε δαίμονα μεταμφιεσμένο σε ζητιάνο στις πύλες ναού της Παναγίας, που έδινε γρήγορη βοήθεια στους δωρητές. Ο άγιος ξεσκέπασε την παγίδα και τον έδιωξε με αυστηρότητα. Άλλοτε πετροβολούσε ναούς, στο κατώφλι των οποίων έβλεπε δαίμονες να εμποδίζουν τους πιστούς από τη Θεία Λειτουργία.

Κάποτε άρχισε να πετά πέτρες σε μια εικόνα της Παναγίας μέσα σε λιτανεία, προκαλώντας την οργή του πλήθους. Όταν όμως η εικόνα έσπασε, αποκαλύφθηκε από κάτω καμουφλαρισμένη η ζωγραφιά του σατανά. Έτσι έγινε φανερή για άλλη μια φορά η διορατικότητα και η αγάπη του.

Το χίλια πεντακόσια σαράντα επτά, χρονιά στέψης του Ιβάν του Τρομερού, ο Βασίλειος πήγε στο μοναστήρι της Ευρέσεως της Τιμίας Κεφαλής του Προδρόμου και άρχισε να κλαίει γοερά. Όλοι απορούσαν, γνωρίζοντας ότι ποτέ δεν έκανε τίποτε χωρίς λόγο, και την επομένη η Μόσχα παραδόθηκε σε φοβερή πυρκαγιά που άφησε στάχτη ολόκληρη την πόλη. Κάποια άλλη φορά, μέσα σε δεξίωση στο παλάτι, έχυσε τρεις φορές το κρασί από το παράθυρο μπροστά στον οργισμένο τσάρο.

Του εξήγησε με σιγουριά πως έσβηνε εκείνη τη στιγμή μεγάλη πυρκαγιά στο Νόβγκοροντ, και οι απεσταλμένοι του ηγεμόνα επιβεβαίωσαν αργότερα το θαύμα. Οι κάτοικοι του Νόβγκοροντ διηγούνταν πως κάποιος γυμνός άντρας έσβηνε τις φλόγες κρατώντας ένα ποτήρι. Όταν αργότερα ταξίδεψαν στη Μόσχα, αναγνώρισαν αμέσως τον άγιο σωτήρα τους.

Μια φορά μάλιστα ο Βασίλειος έλεγξε τον ίδιο τον τσάρο, γιατί στη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας ο νους του πλανιόταν στο μελλοντικό παλάτι των Σπουργιτιών. Ο ηγεμόνας παραδέχθηκε με ντροπή την αλήθεια του ελέγχου. Από τότε σεβόταν βαθύτατα τον γυμνό προφήτη της πόλης.

Κάποτε ένα περσικό πλοίο κινδύνευε να βυθιστεί στην Κασπία Θάλασσα και ένας Ρώσος ναύτης κάλεσε με δάκρυα τον Βασίλειο σε βοήθεια. Τότε ο γυμνός σαλός εμφανίστηκε περπατώντας πάνω στα κύματα, μπήκε στο πλοίο, άρπαξε το τιμόνι και το οδήγησε σε ασφαλή νερά. Αργότερα οι Πέρσες έμποροι ταξίδεψαν στη Μόσχα και τον αναγνώρισαν, ενώ εκείνος προσπαθούσε να ξεφύγει κάνοντας διάφορες μωρίες.

Όταν ο τσάρος έδωσε στον Βασίλειο πολύ χρυσάφι για να το μοιράσει στους ζητιάνους, εκείνος το χάρισε ολόκληρο σε έναν πλούσιο έμπορο. Εξήγησε ότι ο καλοντυμένος άνθρωπος προτιμούσε να πεθάνει της πείνας παρά να ζητιανέψει δημόσια. Έτσι έδειχνε πόσο διαφορετικά βλέπει ο Θεός τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων.

Η μνήμη του συνδέεται και με τον όσιο Νικόδημο της Λίμνης Κόζα, που πριν γίνει μοναχός λεγόταν Νικήτας και υπέφερε από δηλητηρίαση. Ο Βασίλειος τον συνάντησε στους δρόμους της Μόσχας και τον κάλεσε στον μητροπολιτικό ναό. Του έδωσε ένα δοχείο να πιει, αφού πρώτα σταυρώθηκε με τον Τίμιο Σταυρό.

Ο Νικήτας θεραπεύτηκε αμέσως, χάρη στις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου και του αγίου. Λίγο πριν την κοίμησή του, σε ηλικία ογδόντα οκτώ ετών, τον επισκέφθηκε στο κρεβάτι του ολόκληρη η βασιλική οικογένεια. Ο τσάρος Ιβάν, η ευσεβής τσαρίνα Αναστασία και τα δύο παιδιά τους, ο Ιωάννης και ο Θεόδωρος, ζήτησαν την ευλογία του πριν την έξοδό του από τον κόσμο.

Ο σαλός προφήτευσε στον μικρότερο, τον Θεόδωρο, πως αυτός θα κληρονομούσε όλη την αυτοκρατορική περιουσία των πατέρων του. Μετά από τα λόγια αυτά παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στα χέρια του Θεού. Όλη η πόλη γέμισε ευωδία από το άγιο λείψανο, και πλήθη πιστών έτρεξαν για να αποχαιρετήσουν τον αγαπημένο τους ασκητή.

Ο ίδιος ο τσάρος μαζί με τους πρίγκιπες κουβάλησαν στους ώμους τους το φέρετρο μέχρι τον ναό. Ο μητροπολίτης Μακάριος έψαλε με όλο τον κλήρο τις νεκρώσιμες ακολουθίες, ενώ ο λαός φώναζε με δάκρυα να πρεσβεύει για τη Μόσχα και τη Ρωσία. Πολλοί θεραπεύτηκαν αμέσως μόλις άγγιξαν το τίμιο σκήνωμα.

Αργότερα ο τσάρος έχτισε στον τάφο του τον μεγαλοπρεπή ναό, που κοσμεί μέχρι σήμερα την Κόκκινη Πλατεία και αποτελεί σύμβολο της Μόσχας. Ακόμη και η άθεη σοβιετική εξουσία σεβάστηκε το ιερό αυτό μνημείο, σε αντίθεση με τόσους άλλους ναούς.