Ο Άγιος Ησαΐας ο Θαυματουργός του Ροστώβ

Ένας νεαρός μοναχός των Σπηλαίων του Κιέβου ήρθε κάποτε στο Ροστώβ και βρήκε λαό φρέσκο στη βάπτιση, που όμως κρατούσε ακόμη παλιές ειδωλολατρικές συνήθειες. Εκείνος ο μοναχός, ο Άγιος Ησαΐας, γκρέμισε με τα ίδια του τα χέρια τα είδωλα και έφερε χιλιάδες ψυχές στην Ορθοδοξία. Γεννήθηκε στη γη του Κιέβου από ευσεβείς γονείς που του χάρισαν ζεστή χριστιανική αγωγή.

Από τα νεανικά του χρόνια αγάπησε με όλη του την ψυχή τον Χριστό και αποστράφηκε κάθε κοσμική απόλαυση. Ήρθε στη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, όπου ηγουμένευε τότε ο μεγάλος Όσιος Θεοδόσιος, ο φωτισμένος εκείνος γέροντας της ρωσικής γης. Ο Θεοδόσιος διέκρινε με χάρισμα προφητικό την πνευματική προκοπή του νέου και τον έντυσε ο ίδιος το αγγελικό σχήμα.

Από εκείνη την ώρα ο Ησαΐας αφιερώθηκε με ψυχή και σώμα στον Νυμφίο Χριστό, χωρίς να κρατήσει τίποτα για τον εαυτό του. Άρχισε αμέσως αυστηρή ασκητική ζωή, με νηστεία βαριά, ολονύκτια προσευχή και διαρκή εγκράτεια στα πάθη. Ήταν απλός, ταπεινός, υπάκουος, αφιλάργυρος, φιλάδελφος και αληθινός ενσαρκωτής της αγγελικής πολιτείας μέσα στο μοναστήρι.

Η φήμη της αρετής του δεν μπορούσε να κρυφτεί, όπως η πόλη που στέκεται ψηλά πάνω στο όρος. Ο λόγος για τον νεαρό ασκητή ταξίδεψε σε όλη τη χώρα και έφθασε ως τα αυτιά του μεγάλου ηγεμόνα Ιζιασλάβου. Εκείνη την εποχή είχε κοιμηθεί ο μακάριος Βαρλαάμ, ο πρώτος ηγούμενος της νέας μονής του Αγίου Δημητρίου στο Κίεβο.

Ο ηγεμόνας τότε άρχισε να παρακαλεί επίμονα τον Όσιο Θεοδόσιο, για να ευλογήσει την ανάδειξη του Ησαΐα σε ηγούμενο της μονής. Ο θεοφώτιστος Θεοδόσιος πληροφορήθηκε εσωτερικά από το Άγιο Πνεύμα ότι ήταν θέλημα Θεού να αναλάβει ο υποτακτικός του τη διακονία αυτή. Έδωσε λοιπόν τη συγκατάθεσή του και την πατρική του ευλογία, στο έτος χίλια εξήντα πέντε.

Ο Ησαΐας, μη θέλοντας να παρακούσει τον γέροντά του, σήκωσε με πόνο καρδιάς το βαρύ φορτίο της ηγουμενίας. Έγινε καλός ποιμένας του λογικού ποιμνίου του Χριστού και πατέρας στοργικός για όλους τους μοναχούς της μονής. Ο τρόπος της ζωής του δεν άλλαξε, ούτε το ταπεινό φρόνημά του αλλοιώθηκε από το αξίωμα.

Ο νους του παρέμενε πάντοτε προσκολλημένος στη μνήμη του Θεού, στον θάνατο και στην ουράνια Βασιλεία. Ως ηγούμενος συνέχιζε με ακόμη μεγαλύτερο ζήλο τους ασκητικούς του αγώνες και έγινε ζωντανό παράδειγμα για τους υποτακτικούς του. Τους καλούσε στις κορυφές των αρετών και εκπλήρωνε πάντοτε πρώτος ο ίδιος εκείνα που ζητούσε από τους άλλους.

Ο ηγεμόνας Ιζιασλάβος ευχαριστούσε διαρκώς τον Θεό και τον Όσιο Θεοδόσιο, που έστειλαν στη μονή του τέτοιον έμψυχο πνευματικό αδάμαντα. Ο Κύριος όμως ετοίμαζε στον πιστό δούλο του μια ακόμη μεγαλύτερη τιμή και ένα ακόμη ψηλότερο σκαλοπάτι. Μετά τη μακαρία κοίμηση του θεοφιλούς επισκόπου Λεοντίου, ο θρόνος του Ροστώβ απέμεινε χωρίς ποιμένα.

Με κοινή βουλή Θεού και ανθρώπων, στο έτος χίλια εβδομήντα οκτώ, ο Ησαΐας αναδείχθηκε αρχιερέας εκείνης της απέραντης επαρχίας. Η Επισκοπή του Ροστώβ περιλάμβανε τότε τεράστια εδάφη, με το Γιαροσλάβλ, το Βλαντίμιρ, το Νίζνι Νόβγκοροντ, την Κοστρομά και τη Βολογκντά. Οι κάτοικοι κρατούσαν ακόμη πολλές δεισιδαιμονίες, αιματηρά έθιμα, μαντείες και μάγια κάθε λογής.

Ο Άγιος Λεόντιος είχε αγωνιστεί σκληρά για τη διαφώτιση εκείνης της γης, αλλά πολλοί ειδωλολάτρες είχαν απομείνει ακόμη απείραχτοι. Όταν ήρθε στη θεόσωστη γη του Ροστώβ, ο νέος ποιμενάρχης βρήκε χριστιανούς πρόσφατα βαπτισμένους, αλλά αστήρικτους στην πίστη. Πολλοί κρατούσαν τις παλιές ειδωλολατρικές συνήθειες και διέπρατταν από άγνοια σοβαρά αμαρτήματα.

Άρχισε τότε ο Άγιος έναν δύσκολο και κοπιαστικό ποιμαντικό αγώνα για τη στήριξη του ποιμνίου του. Περιόδευε ακατάπαυστα στις πόλεις και τα χωριά της περιοχής του Ροστώβ και της Σουζδαλίας με αποστολικό ζήλο. Κατηχούσε, κήρυττε, νουθετούσε, δίδασκε, διέλυε τις πλάνες και κατέλυε τα προπύργια του νοητού εχθρού.

Όπου έβλεπε ακόμη είδωλα ή ειδωλολατρικούς ναούς, έδινε εντολή να κατεδαφιστούν ή να παραδοθούν στη φωτιά. Έπειτα δίδασκε στους κατοίκους την Ορθόδοξη πίστη στην Αγία και Ομοούσιο και Ζωαρχική Τριάδα. Όσοι από τους αβάπτιστους πίστευαν με τον λόγο του, βαπτίζονταν από τα ίδια του τα χέρια στο όνομα της Τριάδος.

Όσοι πάλι δεν πείθονταν με την κατήχηση και το κήρυγμα, λύγιζαν μπροστά στα θαύματα που επιτελούσε ο Άγιος με τη δύναμη του Θεού. Παράλληλα έχτισε στο Ροστώβ μεγάλον καθεδρικό ναό προς τιμήν της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου. Παντού επαναλάμβανε τον λόγο του Αποστόλου, ότι όσοι βαπτίστηκαν στον Χριστό, τον Χριστό έχουν ντυθεί.

Ο Άγιος είχε μεγάλη παρηγοριά στον αγώνα του τη συμπαράσταση του μεγάλου ηγεμόνα Βλαδίμηρου του Μονομάχου. Εκείνος προσέφερε χρήματα για την ανέγερση του καθεδρικού ναού του Ροστώβ, μέσα στον οποίο τοποθετήθηκε θαυματουργή εικόνα του οσίου αγιογράφου Αλυπίου. Ο Ιεράρχης Ησαΐας φερόταν με ξεχωριστή αγάπη στους φτωχούς, στους δυστυχισμένους και σε όλους όσοι είχαν ανάγκη βοήθειας.

Ήταν παρηγορητής των θλιβομένων, τροφός των πεινασμένων, προστάτης των χηρών και των ορφανών και υπερασπιστής κάθε αδικημένου. Ο Κύριος δόξασε τον πιστό δούλο του με πλήθος σημεία και θαυμαστά γεγονότα μέσα στην επισκοπή του. Στο έτος χίλια ογδόντα εννέα ο Μητροπολίτης Ιωάννης του Κιέβου ετοίμαζε τα εγκαίνια του καθεδρικού ναού της Κοιμήσεως στη Λαύρα των Σπηλαίων.

Όμως δεν είχε χρόνο να καλέσει τους θεοφιλείς επισκόπους από τις μακρινές εκείνες περιοχές της Ρωσίας. Άγγελος Κυρίου παρουσιάστηκε τότε στον Άγιο Ησαΐα και τον προέτρεψε να βρεθεί στην ιερή εκείνη τελετή. Με θαυμαστό τρόπο ο Άγγελος μετέφερε τον Ιεράρχη μέσα σε νεφέλη ως τη Λαύρα του Κιέβου.

Έτσι ο Ησαΐας συλλειτούργησε με τον Μητροπολίτη Ιωάννη και άλλους δύο επισκόπους στα εγκαίνια του ιερού ναού. Όταν διηγήθηκε ο ίδιος το θαυμαστό αυτό ταξίδι, ο Μητροπολίτης Ιωάννης έμεινε άναυδος, αφού δεν υπήρχε χρόνος να σταλούν προσκλήσεις. Το γεγονός αυτό υπήρξε καρπός της υπακοής και του πύρινου ζήλου του Αγίου για την Εκκλησία του Θεού.

Μετά τα εγκαίνια ο Άγιος επέστρεψε στο ποίμνιό του, που τον υποδέχτηκε με χαρά μεγάλη. Ποίμανε όμως τη μητρόπολη του Ροστώβ λιγότερο από έναν χρόνο ακόμη μετά το θαυμαστό εκείνο γεγονός. Παρέδωσε την αγία του ψυχή στον Κύριο τη δέκατη πέμπτη Μαΐου του έτους χίλια ενενήντα, ύστερα από δεκατρία χρόνια αρχιερωσύνης.

Ο ίδιος εκείνος Άγγελος, που τον είχε μεταφέρει στο Κίεβο, παρέλαβε τώρα την ψυχή του στις αιώνιες σκηνές της Βασιλείας. Τα τίμια λείψανά του βρέθηκαν αδιάφθορα μαζί με τα λείψανα του Αγίου Λεοντίου, την εικοστή τρίτη Μαΐου του έτους χίλια εκατόν εξήντα τέσσερα. Ο ευσεβής ηγεμόνας Ανδρέας ο Μπογκολιούμπσκι έσκαβε τότε τα θεμέλια για τον νέο πέτρινο ναό του Ροστώβ.

Όταν άνοιξαν τη λάρνακα, είδαν τα ιερά άμφια και το σώμα του Ιεράρχη να μένουν ανέπαφα από τη φθορά του χρόνου. Δόξασαν τότε όλοι μαζί τον Θεό, που τιμά τους δούλους του στη ζωή και μετά τον θάνατο. Με την πάροδο των χρόνων όμως η μνήμη των θαυμάτων του Αγίου ξεχάστηκε από την αμέλεια των ανθρώπων.

Ούτε καντήλι άναβε πια πάνω στον τάφο του, ούτε ιερέας ερχόταν να τελέσει μνημόσυνο, γιατί ο νάρθηκας έμενε κλειστός. Δεν ήταν όμως δυνατόν τόσο μεγάλος λύχνος να μείνει για πάντα κρυμμένος κάτω από τον μόδιο. Στο έτος χίλια τετρακόσια εβδομήντα τέσσερα ο τότε Αρχιεπίσκοπος είδε την εικόνα του Αγίου να τιμάται από όλο τον λαό.

Συγκάλεσε τους ιερείς τη δέκατη έβδομη Μαΐου και άνοιξε με δέος τη λάρνακα του θαυμαστού εκείνου Πατέρα. Μετέφερε τα τίμια λείψανα και τα τοποθέτησε με τιμή σε νέα λάρνακα, κοντά στις νότιες πύλες του ναού. Από εκείνον τον τόπο ο Άγιος συνέχιζε να επιτελεί ακατάπαυστα θαύματα και ιάσεις σε όσους κατέφευγαν σε αυτόν.

Η εκκλησιαστική τιμή του ξεκίνησε επίσημα την εποχή εκείνη της ανακομιδής των ιερών του λειψάνων. Στο έτος χίλια επτακόσια είκοσι δύο τα λείψανα μεταφέρθηκαν με μεγαλοπρέπεια σε ασημένια λάρνακα. Σήμερα η τιμία κάρα του Αγίου φυλάσσεται στη Λαύρα της Αγίας Τριάδος του Σεργίου, ενώ μέρος των λειψάνων του παραμένει στον καθεδρικό ναό του Ροστώβ.

Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο τη δέκατη πέμπτη Μαΐου, καθώς και στη σύναξη των Αγίων του Ροστώβ και του Γιαροσλάβλ.