Όσιος Ευθύμιος ο Νέος, κτήτορας της Ιεράς Μονής Ιβήρων

Όταν ο νεαρός Ευθύμιος στάθηκε μπροστά στον αυτοκράτορα Νικηφόρο Φωκά, έτρεξε χωρίς δισταγμό στην αγκαλιά ενός πατέρα που δεν είχε γνωρίσει ποτέ έως εκείνη τη στιγμή. Αργότερα, μέσα στον φρικτό λοιμό της ξηρασίας, οι Πατέρες του Άθω τον είδαν να καλεί τη βροχή με δάκρυα και η γη να ποτίζεται ολόκληρη. Καταγόταν από την πόλη Τάω της Γεωργίας και ήταν παιδί ευλαβών, ευγενών και πλούσιων γονέων.

Ο πατέρας του περιφρόνησε τη δόξα του κόσμου, έλαβε το αγγελικό σχήμα με το όνομα Ιωάννης και έφυγε για την Κωνσταντινούπολη. Ο μικρός Ευθύμιος έμεινε με τον παππού του, άνδρα φημισμένο για την αρετή του, ο οποίος τον ανέθρεψε με φόβο Θεού και χριστιανική παιδεία. Όταν μεγάλωσε λίγο, ο παππούς ταξίδεψε μαζί του στη Βασιλεύουσα για να συναντήσουν τον Ιωάννη και να τον πείσουν να επιστρέψει στην πατρίδα.

Εκείνος όμως αρνήθηκε σταθερά και ζητούσε επιπλέον να κρατήσει κοντά του τον γιο του. Η διαφωνία πήρε τέτοιες διαστάσεις, ώστε η υπόθεση έφτασε ώς τα αυτιά του ίδιου του αυτοκράτορα. Ο Νικηφόρος Φωκάς κάλεσε και τους δύο μαζί με το παιδί, άκουσε προσεκτικά τη διαφωνία τους και αποφάσισε με σοφία.

Κανείς δεν θα έπαιρνε το παιδί με τη βία και η επιλογή θα γινόταν ελεύθερα από τον ίδιο τον μικρό. Όλοι δάκρυσαν, όταν ο Ευθύμιος έτρεξε αμέσως στην αγκαλιά εκείνου που μόλις πρωτοαντίκριζε στη ζωή του. Ο μακάριος Ιωάννης δέχθηκε τον γιο του σαν δώρο από τα χέρια του Θεού και σύντομα τον έντυσε με το μοναχικό σχήμα.

Έπειτα τον παρέδωσε σε διδασκάλους, ώστε να μορφωθεί κατά κόσμον και κατά Θεόν. Το παιδί είχε οξυτάτη διάνοια και μεγάλη επιμέλεια, και προόδευσε γρήγορα σε όλα τα μαθήματα και στη γνώση των Γραφών. Κάποτε αρρώστησε βαριά, αλλά συνήλθε με τη χάρη και τη φροντίδα της Παναγίας μας.

Από τότε φαινόταν σαν ποταμός που έβγαζε τα νάματα του Αγίου Πνεύματος. Έλαμπε σε αρετή, σύνεση και χάρη, και όλοι καταλάβαιναν τι μεγάλος άνδρας θα γινόταν στο μέλλον. Επειδή ο μακάριος μισούσε τη ματαία δόξα των ανθρώπων, έφυγε μαζί με τον πατέρα του Ιωάννη για το Άγιον Όρος.

Εκεί συνάντησαν τον Άγιο Αθανάσιο και ζήτησαν να μείνουν κοντά του στην Ιερά Λαύρα. Ο θείος Αθανάσιος διέκρινε καθαρά τη χάρη του Πνεύματος που σκήνωνε μέσα στον Ευθύμιο και τον προέτρεψε να δεχθεί την ιερωσύνη. Στην αρχή εκείνος αρνήθηκε από βαθιά ταπείνωση, λέγοντας ότι δεν ήταν άξιος για το αξίωμα.

Τελικά υπάκουσε στον λόγο του οσίου και χειροτονήθηκε πρεσβύτερος. Από τη στιγμή εκείνη πρόσθεσε αγώνες πάνω σε αγώνες και πολλαπλασίασε τη νηστεία, την προσευχή και κάθε αρετή. Έγινε δοχείο του Παναγίου Πνεύματος και μετέφρασε ολόκληρη την Αγία Γραφή στη γεωργιανή γλώσσα.

Έγραψε επίσης πολλά βιβλία με διδασκαλίες για την ηθική και την αρετή. Ο Άγιος Γεώργιος ο Αγιορείτης, που συνέγραψε τον βίο του, αναφέρει ότι ο όσιος μετέφρασε στη γεωργιανή πάνω από πενήντα έργα. Έκτισε επίσης ναούς και νοσοκομεία και στόλισε το Άγιον Όρος με πολλά ησυχαστήρια προς δόξαν Θεού.

Για δεκατέσσερα ολόκληρα χρόνια διακόνησε με απαράμιλλη ταπείνωση τον μέγα Αθανάσιο και τον πατέρα του Ιωάννη, όταν εκείνοι έπεσαν σε βαριά αρρώστια. Μετά την κοίμησή τους ανέλαβε την προστασία της Λαύρας, αλλά και ολόκληρου του Αγίου Όρους με αδιάκοπη φροντίδα. Θεράπευε αδιάκριτα ψυχές και σώματα των αδελφών και η θεϊκή του γλώσσα ξεχείλιζε διδαχή και σοφία.

Επειδή τον κυρίευσε ο πόθος της απόλυτης ησυχίας, παρέδωσε την ηγουμενία στον εξάδελφό του Γεώργιο. Ο ίδιος έμεινε μόνος, ευαρεστώντας τον Θεό νύχτα και ημέρα. Κανείς δεν γνώριζε τους κρυφούς του αγώνες, καθώς αγωνιζόταν να τους έχει μόνο μάρτυρα τον Κύριο.

Κάποτε έπεσε μεγάλη ξηρασία στο Όρος και οι Πατέρες θλίβονταν από την έλλειψη νερού. Με δυσκολία τον έπεισαν να προσευχηθεί και ανέβηκε στο παρεκκλήσι του Προφήτη Ηλία, κοντά στη Μονή Ιβήρων. Εκεί τέλεσε με δάκρυα την αναίμακτη Θυσία και αμέσως έπεσε άφθονη βροχή που πότισε όλη τη γη.

Όλοι δόξασαν τον Θεό, που δοξάζει εκείνους που τον δοξάζουν με αγνή καρδιά. Στη μεγάλη εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος συνηθίζουν οι μοναχοί να ανεβαίνουν στην κορυφή του Άθωνα για ολονύκτια αγρυπνία. Την επομένη τελείται η Θεία Λειτουργία και έπειτα όλοι κατεβαίνουν πάλι στα μοναστήρια τους.

Κάποτε ο Ευθύμιος ανέβηκε με πολλούς άλλους πατέρες την ώρα της Θείας Λειτουργίας. Όλοι μαζί με μία φωνή τον παρακάλεσαν να λειτουργήσει εκείνος, και ο όσιος δέχθηκε με βαθιά ταπείνωση. Μόλις έφτασε στην εκφώνηση «Τον επινίκιον ύμνον», αστραπιαία λάμψη φώτισε τα πάντα και η γη σείστηκε δυνατά.

Όλοι έπεσαν πρηνείς στο έδαφος από τον φόβο, μόνο ο όσιος έμεινε ακίνητος ενώπιον της Αγίας Τραπέζης. Έμοιαζε σαν ολόλαμπρος στύλος πυρός που έφτανε ώς τον ουρανό. Αυτό το θαυμαστό γεγονός τον έκανε ακόμη πιο ξακουστό σε ολόκληρη την οικουμένη.

Όταν εκοιμήθη ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου, ο αυτοκράτορας Βασίλειος ο Δεύτερος έστειλε απεσταλμένους με γράμματα και τον παρακαλούσε θερμά να αναλάβει τον θρόνο. Ο όσιος δεν θέλησε ούτε να ακούσει ολόκληρο το μήνυμα, λέγοντας ότι ήταν ανάξιος για τόσο μεγάλο αξίωμα. Έλεγε μάλιστα ότι αρμόζει περισσότερο να ποιμαίνεται παρά να ποιμαίνει άλλους.

Έτσι έμεινε πάλι μόνος στην ησυχία και την προσευχή, με ριζωμένη μέσα του την ταπείνωση, τη μητέρα όλων των αρετών. Ο πονηρός όμως δεν άντεξε να βλέπει τόση πρόοδο και αρετή, και κινήθηκε με μανία εναντίον του οσίου. Βρήκε έναν άνθρωπο που έμοιαζε εξωτερικά μοναχός, αλλά είχε μέσα του ακάθαρτη και βεβηλωμένη καρδιά.

Εκείνος ετοίμασε μαχαίρι και ανέβηκε στον πύργο όπου είχε το κελί του ο όσιος. Ο μαθητής του Ευθυμίου διέκρινε την αγριότητα στα μάτια του και έκλεισε αμέσως την πόρτα του κελιού. Ο δολοφόνος, μην βρίσκοντας τον όσιο, χτύπησε με μανία τους δύο μαθητές που συνάντησε στον δρόμο.

Λίγο πιο πέρα έπεσε ξαφνικά στη γη, ομολόγησε την αμαρτία του και ξεψύχησε με φρικτές κραυγές. Ο όσιος κατέβηκε γρήγορα από τον πύργο και έσπευσε στους πληγωμένους μαθητές του. Πρόλαβε να τους κουρέψει με το μέγα και αγγελικό σχήμα, και αμέσως μετά εκείνοι παρέδωσαν ειρηνικά την ψυχή τους στον Κύριο.

Έπειτα ο διάβολος παρακίνησε έναν κηπουρό να σκοτώσει τον όσιο. Ο άνθρωπος ετοίμασε το μαχαίρι, πλησίασε τον Ευθύμιο και τον χτύπησε με δύναμη στην κοιλιά. Όμως ο όσιος έμεινε εντελώς απλήγωτος, ενώ η λεπίδα λύγισε σαν κερί από τη χάρη του Θεού.

Το χέρι του κηπουρού ξεράθηκε αμέσως και έμεινε ακίνητο και νεκρωμένο. Ο ταλαίπωρος έπεσε στα πόδια του οσίου, ομολόγησε τη σατανική παγίδα και ζήτησε συγχώρηση και θεραπεία με δάκρυα. Ο σπλαχνικός όσιος παρακάλεσε τον Θεό και ο άνθρωπος έλαβε θεραπεία ψυχής και σώματος.

Ποια λόγια αρκούν να περιγράψουν τις αρετές του, τη συμπάθεια, την πραότητα, την αόργητη καρδιά και την αδιάλειπτη προσευχή του; Φορούσε βαριές σιδερένιες αλυσίδες στο σώμα του, σε όλη του τη ζωή, για να σκληραγωγείται. Ήταν αληθινά άγγελος μέσα σε γήινο σώμα και άσβεστος φάρος για ολόκληρο τον κόσμο.

Κάποτε ξέσπασαν ταραχές στο Όρος και οι Πατέρες τον παρακάλεσαν να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη. Ζήτησαν αυτοκρατορικό διάταγμα που θα επανέφερε την ειρήνη στον Άθω. Η Σύγκλητος και οι άρχοντες τον υποδέχθηκαν με μεγάλη τιμή και η αίτησή του έγινε αμέσως δεκτή με σεβασμό.

Κάποια ημέρα ο μακάριος γέρων διέσχιζε με μουλάρι την Κωνσταντινούπολη, μαζί με έναν άλλο μοναχό, για αναγκαία υπηρεσία. Στον δρόμο καθόταν ένας ζητιάνος και ζητούσε ελεημοσύνη από τους διαβάτες. Ο όσιος τον σπλαχνίστηκε και ετοιμάστηκε να του δώσει κάτι από τα υπάρχοντά του.

Όμως το μουλάρι ξαφνιάστηκε με τον φτωχό, αγρίεψε και άρχισε να καλπάζει ανεξέλεγκτα. Δεν σταμάτησε, παρά μόνο όταν τον πέταξε με βία στο έδαφος και τον συνέθλιψε βαριά. Κάποιοι χριστιανοί έτρεξαν, τον σήκωσαν και τον μετέφεραν στο κατάλυμα όπου φιλοξενούνταν.

Λίγες ημέρες αργότερα, στις δεκατρείς Μαΐου του έτους χίλια είκοσι οκτώ, κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων. Έπειτα παρέδωσε γαλήνια την αγία ψυχή του στα χέρια του Θεού. Στην ταφή του ιερού σκηνώματός του έγιναν πολλά θαύματα και θεραπείες ασθενών.

Όλα αυτά φανέρωναν την αγιότητα και την παρρησία του ενώπιον του Κυρίου. Αργότερα τα τίμια λείψανά του μεταφέρθηκαν με ευλάβεια στο Άγιον Όρος. Ενταφιάστηκαν στη σεβάσμια μονή του Τιμίου Προδρόμου, η οποία αργότερα ονομάστηκε Μονή Ιβήρων, αφού την είχε ανακαινίσει ο ίδιος ο όσιος Ευθύμιος.